ശ്രുതം ച യത്തദുത്സംഗേ സ്ഥിതേന സ്ഥിരചേതസാ
അങ്ങയുടെ മനസ്സ് സ്ഥിരമായി അമ്മയുടെ മടിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ കേട്ടതെല്ലാം അതാണ്.
ഗുഹ്യാനാം പരമം ഗുഹ്യമവിമുക്തമിഹേരിതമ്
എല്ലാ രഹസ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വലിയ രഹസ്യമായി അവിമുക്തം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു.
ഭൂര്ലോകേ നൈവ സംലഗ്നം തത്ക്ഷേത്രം ത്വംതരിക്ഷഗമ്
ഭൂമിയിൽ ആ ക്ഷേത്രം ചേർന്നിട്ടില്ല; അത് ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
യസ്തത്ര നിവസേദ്വിപ്ര സംയതാത്മാ സമാഹിതഃ
ബ്രാഹ്മണാ, അവിടെ ആത്മസംയമനം പാലിച്ച് ഏകാഗ്രതയോടെ ആരെങ്കിലും താമസിച്ചാൽ,
നിമേഷമാത്രമപി യോ ഹ്യവിമുക്തേഽതിഭക്തിഭാക് 4.1.25.
അവിമുക്തത്തിൽ അത്യന്ത ഭക്തിയോടെ ഒരു നിമിഷം പോലും താമസിക്കുന്നവന് പോലും,
യസ്തു മാസം വസേദ്ധീരോ ലഘ്വാഹാരോ ജിതേംദ്രിയഃ
ആയിരം ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, അൽപാഹാരിയായവൻ ഒരു മാസം അവിടെ താമസിച്ചാൽ,
സംവത്സരം വസംസ്തത്ര ജിതക്രോധോ ജിതേംദ്രിയഃ
കോപവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ജയിച്ചവൻ ഒരു വർഷം അവിടെ താമസിച്ചാൽ,
പരാപവാദരഹിതഃ കിംചിദ്ദാനപരായണഃ
പറയേണ്ടാത്തത് മറ്റുള്ളവരെ കുറിച്ച് പറയാതെയും, അല്പം പോലും ദാനം ചെയ്യുന്നതിൽ മനസ്സോടെ ആയവനാണ്.
യാവജ്ജീവം വസേദ്യസ്തു ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യവിന്നരഃ
ഈ പുണ്യഭൂമിയുടെ മഹത്വം അറിയാതെ ഒരാൾ ജീവിതം മുഴുവൻ ഇവിടെ കഴിഞ്ഞാൽ,
ന യോഗൈര്യാ ഗതിര്ലഭ്യാ ജന്മാംതരശതൈരപി
യോഗങ്ങളാൽ പോലും നൂറുകണക്കിന് ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷം കിട്ടാനാകാത്ത മോക്ഷം,
ബ്രഹ്മഹാ യോഽഭിഗച്ഛേദ്വൈ ദൈവാദ്വാരാണസീം പുരീമ്
ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവൻ വിധിയാൽ വാരാണസിയിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ,
ആദേഹപതനം യാവദ്യോവിമുക്തം ന മുംചതി
അവന്റെ ശരീരം വീഴുന്നവരെ അവിമുക്തം വിട്ടുപോകുന്നില്ല.
അനന്യമാനസോ ഭൂത്വാ തത്ക്ഷേത്രം യോ ന മുംചതി
അവിടെ മനസ്സു മറ്റൊന്നിലേക്കും തിരിയാതെ ആ ഭൂമിയിൽ സ്ഥിരമായി കഴിയുന്നവൻ,
അവിമുക്തം നിഷേവേത ദേവര്ഷിഗണസേവിതമ്
ദേവതാര്ഷിമാരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന അവിമുക്തം ഭക്തിയോടെ സേവിക്കണം.
അവിമുക്തം ന മുംചേത സംസാരഭയമോചനമ് 4.1.25.
സംസാരഭയത്തിൽ നിന്നു മോചനം നൽകുന്ന അവിമുക്തം ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകരുത്.
കൃത്വാ പാപസഹ്സ്രാണി പിശാചത്വം വരംത്വിഹ
ആയിരക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ ചെയ്താലും, ഇവിടെ ഭൂതനാകുന്നത് പോലും ഉത്തമമാണ്.
അംതകാലേ മനുഷ്യാണാം ഭിദ്യമാനേഷു മര്മസു
മനുഷ്യരുടെ പ്രാണങ്ങൾ വിടുന്ന അവസരത്തിൽ,
തത്രോത്ക്രമണകാലേ തു സാക്ഷാദ്വിശ്വേശ്വരഃ സ്വയമ്
അപ്പോൾ, ആത്മാവ് പുറപ്പെടുന്ന സമയത്ത്, വിശ്വേശ്വരൻ താനെ നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
അശാശ്വതമിദം ജ്ഞാത്വാ മാനുഷ്യം ബഹുകില്ബിഷമ്
ഈ മനുഷ്യജീവിതം നശ്വരവും അനവധി ദോഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്,
വിഘ്രൈരാലോഡ്യമാനോപി യോഽവിമുക്തം ന മുംചതി
എത്രയോ കഷ്ടപ്പാടുകൾ അനുഭവിച്ചാലും, അവിമുക്തം വിട്ടുപോകാത്തവൻ,
മഹാപാപൌഘശമനീം പുണ്യോപചയകാരിണീമ്
അത് വലിയ പാപങ്ങൾ നീക്കുകയും, ധർമ്മഫലങ്ങൾ കൂട്ടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ തു മേധാവീ നാവിമുക്തം ത്യജേന്നരഃ
ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കി, ബുദ്ധിമാൻ ഒരിക്കലും അവിമുക്തം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
അവിമുക്തസ്യ മാഹാത്മ്യം ഷഡ്ഭിര്വക്ത്രൈഃ കഥം മയാ
ആറ് വായ് കൊണ്ടും ഞാൻ എങ്ങനെ ഈ അവിമുക്തത്തിന്റെ മഹത്വം മുഴുവൻ വിവരിക്കാനാകും?
അഗസ്തിരുവാച പ്രസന്നോസി യദി സ്കംദ മയി പ്രീതിരനുത്തമാ
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: സ്കന്ദാ, നീ എനിക്കു അതിയായ സ്നേഹം കാണിച്ചാൽ,
അവിമുക്തമിദം ക്ഷേത്രം കദാരഭ്യ ഭുവസ്തലേ
ഈ അവിമുക്തഭൂമി ഭൂമിയിൽ എപ്പോഴാണ് ആരംഭിച്ചത്?
കഥമേഷാ ത്രിലോകീഡ്യാ ഗീയതേ മണികര്ണികാ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന മണികർണികയെ എങ്ങനെ എല്ലാവരും പാടുന്നു?
വാരാണസീതി കാശീതി രുദ്രാവാസ ഇതി പ്രഭോ ആനംദകാനനം രമ്യമവിമുക്തമനംതരമ്
പ്രഭുവേ, വാരാണസി എന്നത് കാശി എന്നും, രുദ്രന്റെ വാസസ്ഥലമെന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ആനന്ദകാനനം എന്ന ആ മനോഹരമായ സ്ഥലവും അവിമുക്തം എന്നതും അതിനകത്താണ്.
മഹാശ്മശാന ഇതി ച കഥം ഖ്യാതം ശിഖിധ്വജ
പാവോക്കൊണ്ടുള്ളവനേ, അതിനെ മഹാശ്മശാനം എന്ന് എങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു എന്ന് പറയാമോ?
പ്രശ്നഭാരോയമതുലസ്ത്വയാ യഃ സമുദാഹൃതഃ
നീ ചോദിച്ച ഈ ചോദ്യം വളരെ ഭാരമുള്ളതും അപാരവുമായതുമാണ്.
യഥാ ച ദേവദേവേന സര്വജ്ഞേന നിവേദിതമ്
എല്ലാം അറിയുന്ന ദേവദേവൻ അറിയിച്ചതുപോലെയാണ് ഇത്.