പാദഗമ്യം ഹി യത്കിംചിദ്വസ്ത്വസ്തി ധരണീതലേ
ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ കാലുകൊണ്ട് എത്താൻ കഴിയുന്ന എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ട്.
ഭൂര്ലോകാച്ച ഭുവര്ലോകോ ബ്രധ്നാവധിരുദാഹൃതഃ
ഭൂലോകത്തിന് മുകളിൽ ഭുവർലോകം ഉണ്ട്, അത് ബ്രധ്നയുടെ അതിരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
മഹര്ലോകഃ ക്ഷിതേരൂര്ധ്വമേകകോടിപ്രമാണതഃ
ഭൂമിയുടെ മുകളിൽ, പത്ത് കോടി യോജന അളവിൽ, മഹർലോകം ഉണ്ട്.
ചതുഷ്കോടിപ്രമാണസ്തു തപോലോകോഽസ്തി ഭൂതലാത് 4.1.23.
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അതിന്റെ നാലിരട്ടിയോളം ദൂരത്തിൽ തപോലോകം ഉണ്ട്.
സത്യാദുപരി വൈകുംഠോ യോജനാനാം പ്രമാണതഃ
സത്യലോകത്തിന്റെ മുകളിൽ, യോജനങ്ങളുടെ അളവിൽ, വൈകുണ്ഠം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
യത്രാസ്തേ ശ്രീപതിഃ സാക്ഷാത്സര്വേഷാമഭയപ്രദഃ
അവിടെ ശ്രീപതി നേരിട്ട് എല്ലാവർക്കും ഭയമില്ലായ്മ നൽകുന്നവനായി വസിക്കുന്നു.
പാര്വത്യാ സഹിതഃ ശംഭുര്ഗജാസ്യ സ്കംദ നംദിഭിഃ
പാർവതിയോടൊപ്പം ശംഭു, ഗണപതി, സ്കന്ദൻ, നന്ദി എന്നിവരോടൊപ്പം ഉണ്ട്.
തസ്യ ദേവസ്യ ഖേലോഽയം സ്വലീലാ മൂര്തിധാരിണഃ
സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്ന ആ ദേവന്റെ ഈ കളിയാണ്.
സര്വേഷാം ശാസകശ്ചാസൌ തസ്യ ശാസ്താ ന ചാപരഃ
അവൻ എല്ലാവർക്കും ഭരണാധികാരിയാണ്; അവനെക്കാൾ മറ്റൊരുവൻ ഇല്ല.
സര്വജ്ഞ ഏകഃ സ പ്രോക്തഃ സ്വേച്ഛാധീന വിചേഷ്ടിതഃ
അവനാണ് ഏകമായി എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ.
അമൂര്തം യത്പരം ബ്രഹ്മ സമൂര്തം ശ്രുതിചോദിതമ്
ആ രൂപരഹിതമായ പരബ്രഹ്മം, ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ അതിന് രൂപം ഉണ്ടെന്നുമാണ് വിവരിക്കുന്നത്.
സര്വേഭ്യഃ കാരണേഭ്യശ്ച പരാത്പരതരം പരമ്
എല്ലാ കാരണങ്ങളെയും അതിന്റെ മൂലങ്ങളെയും കടന്ന് അതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായത്.
സംവിദം തേന യം വേദാ വിഷ്ണുര്വേദ ന വൈ വിധിഃ
വേദങ്ങൾ വിഷ്ണുവെന്നു അറിയുന്ന ആ ബോധം, കർമങ്ങൾകൊണ്ടു അറിയാൻ കഴിയില്ല.
സ്വയംവേദ്യഃ പരം ജ്യോതിഃ സര്വസ്യ ഹൃദി സംസ്ഥിതഃ 4.1.23.
സ്വയം അറിയപ്പെടുന്ന പരമജ്യോതി, എല്ലാരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
നാനാരൂപോപ്യരൂപോ യഃ സര്വഗോപി ന ഗോചരഃ
നാനാരൂപങ്ങൾ കാണിച്ചാലും അതിന് രൂപമില്ല; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിട്ടും അത് ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയില്ല.
തസ്യേദമൈശ്വരം രൂപം ഖംഡചംദ്രാവതംസകമ്
അതിന്റേതായ ദൈവികരൂപം ചന്ദ്രക്കല അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ലസദ്വാമാര്ധനാരീകം കൃതശേഷശുഭാംഗദമ്
അത് ഇടതുവശം സ്ത്രീരൂപത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു; ശേഷന്റെ ഭംഗിയുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സ്മരാംഗരജഃപുംജ പൂജിതാവയവോജ്ജ്വലമ്
കാമദേവന്റെ ശരീരത്തിലെ ചാരുപൊടി അർപ്പിച്ചാണ് അതിന്റെ ദീപ്തിയുള്ള അവയവങ്ങൾ പൂജിക്കപ്പെടുന്നത്.
മഹോക്ഷസ്യംദനഗമം വിരുതാജഗവായുധമ്
വലിയ കാളയെ കയറിയും, വില്ലും കാട്ടു കാളയുടെ ആയുധങ്ങളും കൈവശമാക്കി അതു സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഉത്ത്രാസിത മഹാമൃത്യു മഹാബലഗണാവൃതമ് മനോരഥപഥാതീതം വരദാനപരായണമ്
ശക്തിയുള്ള ഗണങ്ങൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നതും, മഹാമൃത്യുവിനെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും, മനസ്സിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കപ്പുറവും, വരങ്ങൾ നല്കുന്നതിൽ താല്പര്യവുമാണ്.
തസ്യ തത്ത്വസ്വരൂപസ്യ രൂപാതീതസ്യ ഭോ ദ്വിജ
ദ്വിജന്മാരേ, ആ തത്വസ്വരൂപം എല്ലാ രൂപങ്ങളെയും അതിജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
നിരാകാരോപി സാകാരഃ ശിവ ഏവ ഹി കാരണമ
രൂപമില്ലെങ്കിലും രൂപമുള്ളതുപോലും, കാരണം ശിവനാണ്.
യഥാ തേനാഖിലം ഹ്യേതത്പാര്വതീപതിസാത്കൃതമ
പാർവതിയുടെ നാഥനായ അവൻ ഈ സകലവും സൃഷ്ടിച്ചു.
തഥാ മൃഡാനീകാംതേന വിഷ്ണുസാദഖിലംജഗത 4.1.23.
അതു പോലെ തന്നെ, മൃദാനിയുടെ ഭർത്താവായ വിഷ്ണുവാണ് ഈ ലോകം നിലനിറുത്തുന്നത്.
യഥാശിവസ്തഥാ വിഷ്ണുര്യഥാവിഷ്ണുസ്തഥാ ശിവഃ
എങ്ങനെയാണ് ശിവൻ, അതുപോലെയാണ് വിഷ്ണു; എങ്ങനെയാണ് വിഷ്ണു, അതുപോലെയാണ് ശിവൻ.
ആഹൂയ പൂര്വം ബ്രഹ്മാദീന്സമസ്താന്ദേവതാഗണാന്
അവൻ ആദ്യം ബ്രഹ്മാവിനെയും എല്ലാ ദേവതകളെയും വിളിച്ചു.
നിജസിംഹാസനസമം കൃത്വാ സിംഹാസനം ശുഭമ്
തന്റെ സിംഹാസനത്തിന് തുല്യമായ ഒരു മനോഹരമായ സിംഹാസനം അവൻ ഒരുക്കി.
ശ്ലക്ഷ്ണം കോടിശലാകം ച വിശ്വകര്മവിനിര്മിതമ്
വിശ്വകർമ നിർമ്മിച്ച, മൃദുവും അനേകം കൊളുകളാൽ അലങ്കരിച്ച സിംഹാസനമായിരുന്നു അത്.
കലശേന വിചിത്രേണ ഹ്യുപരിഷ്ടാദ്വിരാജിതമ്
മുകളിലായി മനോഹരമായ ഒരു കലശം അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പട്ടസൂത്രമയൈരമ്യൈശ്ചാമരൈശ്ച പരിഷ്കൃതമ്
സുന്ദരമായ തൂവാലുകളും മനോഹരമായ ചാമരങ്ങളും കൊണ്ടു അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്.