കാംച്യവംതീ ദ്വാരവതീ കാശ്യയോധ്യാ ച പംചമീ
കാഞ്ചി, അവന്തി, ദ്വാരവതി, കാശി, അയോധ്യ—ഇവയാണ് അഞ്ചാമത്.
വിഹായ ഷട്പുരീശ്ചാന്യാഃ കാശ്യാമേവപ്രതിഷ്ഠിതാ
മറ്റുള്ള ആറു നഗരങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അവർ കാശിയിലാണ് സ്ഥിരതയുള്ളത്.
ഇതി സര്വം മമ പുരഃ പ്രസാദാദ്വക്തുമര്ഹതമ്
ഇങ്ങനെ, നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ, നിങ്ങൾക്ക് ഇതെല്ലാം എന്റെ മുമ്പിൽ പറയാൻ യോഗ്യരാണ്.
യഥാര്ഥം കഥയാവസ്തേ യത്പൃഷ്ടം ഭവതാനഘ 4.1.23.
പാപമില്ലാത്തവനേ, നിങ്ങൾക്കു ചോദിച്ചതു പോലെ സത്യമായിട്ടാണ് പറയേണ്ടത്.
വിപ്രാവഭാസതേ യാവത്കിരണൈഃ പുഷ്പവംതയോഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, പൂക്കളുമായി ഇരുവരുടെയും കിരണങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുന്നതുവരെ,
വിയച്ച താവദുപരി വിസ്താരപരിമംഡലമ്
അവരുടെ മുകളിൽ ആകാശം വലയം പോലെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഭാനോഃ സകാശാദുപരി ലക്ഷേ ലക്ഷ്യഃ ക്ഷപാകരഃ
സൂര്യന്റെ മുകളിൽ, ലക്ഷം യോജന ദൂരത്തിൽ, രാത്രിക്ക് പ്രകാശം നൽകുന്ന ചന്ദ്രൻ ഉണ്ട്.
ഉഡുമംഡലതഃ സൌമ്യ ഉപരിഷ്ടാദ്ദ്വിലക്ഷതഃ
ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിന്റെ മുകളിൽ, സൌമ്യനേ, അതിന്റെ ഇരട്ടിയോളം ദൂരത്തിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്.
മാഹേയാദുപരിഷ്ടാച്ച സുരേജ്യോ നിയുതദ്വയേ
നക്ഷത്രപ്രദേശത്തിന്റെ മുകളിൽ, രണ്ടുലക്ഷം യോജന ദൂരത്തിൽ, ദേവന്മാരുടെ ലോകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ദശായുതസമുച്ഛ്രായം സൌരേഃ സപ്തര്ഷിമംഡലമ്
സൂര്യന്റെ മുകളിൽ, പത്തു ലക്ഷം യോജന ഉയരത്തിൽ, സപ്തർഷിമണ്ഡലം ഉണ്ട്.
പാദഗമ്യം ഹി യത്കിംചിദ്വസ്ത്വസ്തി ധരണീതലേ
ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ കാലുകൊണ്ട് എത്താൻ കഴിയുന്ന എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ട്.
ഭൂര്ലോകാച്ച ഭുവര്ലോകോ ബ്രധ്നാവധിരുദാഹൃതഃ
ഭൂലോകത്തിന് മുകളിൽ ഭുവർലോകം ഉണ്ട്, അത് ബ്രധ്നയുടെ അതിരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
മഹര്ലോകഃ ക്ഷിതേരൂര്ധ്വമേകകോടിപ്രമാണതഃ
ഭൂമിയുടെ മുകളിൽ, പത്ത് കോടി യോജന അളവിൽ, മഹർലോകം ഉണ്ട്.
ചതുഷ്കോടിപ്രമാണസ്തു തപോലോകോഽസ്തി ഭൂതലാത് 4.1.23.
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അതിന്റെ നാലിരട്ടിയോളം ദൂരത്തിൽ തപോലോകം ഉണ്ട്.
സത്യാദുപരി വൈകുംഠോ യോജനാനാം പ്രമാണതഃ
സത്യലോകത്തിന്റെ മുകളിൽ, യോജനങ്ങളുടെ അളവിൽ, വൈകുണ്ഠം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
യത്രാസ്തേ ശ്രീപതിഃ സാക്ഷാത്സര്വേഷാമഭയപ്രദഃ
അവിടെ ശ്രീപതി നേരിട്ട് എല്ലാവർക്കും ഭയമില്ലായ്മ നൽകുന്നവനായി വസിക്കുന്നു.
പാര്വത്യാ സഹിതഃ ശംഭുര്ഗജാസ്യ സ്കംദ നംദിഭിഃ
പാർവതിയോടൊപ്പം ശംഭു, ഗണപതി, സ്കന്ദൻ, നന്ദി എന്നിവരോടൊപ്പം ഉണ്ട്.
തസ്യ ദേവസ്യ ഖേലോഽയം സ്വലീലാ മൂര്തിധാരിണഃ
സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്ന ആ ദേവന്റെ ഈ കളിയാണ്.
സര്വേഷാം ശാസകശ്ചാസൌ തസ്യ ശാസ്താ ന ചാപരഃ
അവൻ എല്ലാവർക്കും ഭരണാധികാരിയാണ്; അവനെക്കാൾ മറ്റൊരുവൻ ഇല്ല.
സര്വജ്ഞ ഏകഃ സ പ്രോക്തഃ സ്വേച്ഛാധീന വിചേഷ്ടിതഃ
അവനാണ് ഏകമായി എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ.
അമൂര്തം യത്പരം ബ്രഹ്മ സമൂര്തം ശ്രുതിചോദിതമ്
ആ രൂപരഹിതമായ പരബ്രഹ്മം, ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ അതിന് രൂപം ഉണ്ടെന്നുമാണ് വിവരിക്കുന്നത്.
സര്വേഭ്യഃ കാരണേഭ്യശ്ച പരാത്പരതരം പരമ്
എല്ലാ കാരണങ്ങളെയും അതിന്റെ മൂലങ്ങളെയും കടന്ന് അതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായത്.
സംവിദം തേന യം വേദാ വിഷ്ണുര്വേദ ന വൈ വിധിഃ
വേദങ്ങൾ വിഷ്ണുവെന്നു അറിയുന്ന ആ ബോധം, കർമങ്ങൾകൊണ്ടു അറിയാൻ കഴിയില്ല.
സ്വയംവേദ്യഃ പരം ജ്യോതിഃ സര്വസ്യ ഹൃദി സംസ്ഥിതഃ 4.1.23.
സ്വയം അറിയപ്പെടുന്ന പരമജ്യോതി, എല്ലാരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
നാനാരൂപോപ്യരൂപോ യഃ സര്വഗോപി ന ഗോചരഃ
നാനാരൂപങ്ങൾ കാണിച്ചാലും അതിന് രൂപമില്ല; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിട്ടും അത് ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയില്ല.
തസ്യേദമൈശ്വരം രൂപം ഖംഡചംദ്രാവതംസകമ്
അതിന്റേതായ ദൈവികരൂപം ചന്ദ്രക്കല അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ലസദ്വാമാര്ധനാരീകം കൃതശേഷശുഭാംഗദമ്
അത് ഇടതുവശം സ്ത്രീരൂപത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു; ശേഷന്റെ ഭംഗിയുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സ്മരാംഗരജഃപുംജ പൂജിതാവയവോജ്ജ്വലമ്
കാമദേവന്റെ ശരീരത്തിലെ ചാരുപൊടി അർപ്പിച്ചാണ് അതിന്റെ ദീപ്തിയുള്ള അവയവങ്ങൾ പൂജിക്കപ്പെടുന്നത്.
മഹോക്ഷസ്യംദനഗമം വിരുതാജഗവായുധമ്
വലിയ കാളയെ കയറിയും, വില്ലും കാട്ടു കാളയുടെ ആയുധങ്ങളും കൈവശമാക്കി അതു സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഉത്ത്രാസിത മഹാമൃത്യു മഹാബലഗണാവൃതമ് മനോരഥപഥാതീതം വരദാനപരായണമ്
ശക്തിയുള്ള ഗണങ്ങൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നതും, മഹാമൃത്യുവിനെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും, മനസ്സിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കപ്പുറവും, വരങ്ങൾ നല്കുന്നതിൽ താല്പര്യവുമാണ്.