പരപീഡാകരം കര്മ കാശ്യാം നിത്യം വിവര്ജയേത്
മറ്റുള്ളവരെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന പ്രവൃത്തികൾ കാശിയിൽ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം.
ത്യക്ത്വാ വൈശ്വേശ്വരീം ഭക്തിം യേഽന്യദേവപരായണാഃ 4.1.22.
വിശ്വേശ്വരിയിലേക്കുള്ള ഭക്തി ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റുദൈവങ്ങളിൽ മാത്രം ഭക്തി പുലർത്തുന്നവർ—
ന യോഗേന വിനാ ജ്ഞാനം യോഗസ്തത്ത്വാര്ഥശീലനമ് 4.1.22.
യോഗം ഇല്ലാതെ ജ്ഞാനം ഉണ്ടാകില്ല; യോഗം എന്നത് സത്യാർത്ഥം ആചരിക്കലാണ്.
ഉക്തേതി വിരരാമാജഃ ശൃണ്വതോര്ഗണയോസ്തയോഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അജൻ മിണ്ടാതിരുത്തു; ആ ഗണങ്ങൾ ഇരുവരും ആലോചിച്ചു.
ശിവശര്മോവാച സത്യലോകേശ്വര വിധേ സര്വേഷാം പ്രപിതാമഹ
ശിവശർമൻ പറഞ്ഞു: സത്യലോകത്തിലെ നാഥാ, സൃഷ്ടാവേ, എല്ലാവർക്കും പിതാമഹനേ,
പിപൃച്ഛിഷുസ്ത്വം നിര്വാണം ഗണൌ തത്കഥയിഷ്യതഃ
നീ ശിഷ്യനായി മോക്ഷത്തെക്കുറിച്ച് ഗണങ്ങളെ ചോദിക്കുന്നു; അവർ അതിനെക്കുറിച്ച് പറയാൻ പോകുന്നു.
നേതയോര്വിഷ്ണുഗണയോരഗോചരമിഹാസ്തി ഹി
ഈ രണ്ട് വിഷ്ണുഗണങ്ങൾക്ക് അതീതമായതൊന്നുണ്ട് ഇവിടെ.
ഇത്യുക്ത്വാ സത്കൃതാസ്തേ വൈ ബ്രഹ്മണാ ഭഗവദ്ഗണാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ ദൈവിക ഗണങ്ങളെ ബ്രഹ്മാവ് ആദരിച്ചു.
പുനഃ സ്വയാനമാരുഹ്യ വൈകുംഠമഭിതോ യയുഃ
പിന്നീട്, തങ്ങളുടെ വാഹനത്തിൽ കയറി, അവർ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി.
പൃച്ഛാമ്യന്യച്ച വാം ഭദ്രൌ ബ്രൂതം പ്രീത്യാ തദപ്യഹോ
നാൻ മറ്റൊന്നും ചോദിക്കുന്നു, ഭാഗ്യശാലികളേ; ദയവായി സ്നേഹത്തോടെ അതും പറയൂ.
കാംച്യവംതീ ദ്വാരവതീ കാശ്യയോധ്യാ ച പംചമീ
കാഞ്ചി, അവന്തി, ദ്വാരവതി, കാശി, അയോധ്യ—ഇവയാണ് അഞ്ചാമത്.
വിഹായ ഷട്പുരീശ്ചാന്യാഃ കാശ്യാമേവപ്രതിഷ്ഠിതാ
മറ്റുള്ള ആറു നഗരങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അവർ കാശിയിലാണ് സ്ഥിരതയുള്ളത്.
ഇതി സര്വം മമ പുരഃ പ്രസാദാദ്വക്തുമര്ഹതമ്
ഇങ്ങനെ, നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ, നിങ്ങൾക്ക് ഇതെല്ലാം എന്റെ മുമ്പിൽ പറയാൻ യോഗ്യരാണ്.
യഥാര്ഥം കഥയാവസ്തേ യത്പൃഷ്ടം ഭവതാനഘ 4.1.23.
പാപമില്ലാത്തവനേ, നിങ്ങൾക്കു ചോദിച്ചതു പോലെ സത്യമായിട്ടാണ് പറയേണ്ടത്.
വിപ്രാവഭാസതേ യാവത്കിരണൈഃ പുഷ്പവംതയോഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, പൂക്കളുമായി ഇരുവരുടെയും കിരണങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുന്നതുവരെ,
വിയച്ച താവദുപരി വിസ്താരപരിമംഡലമ്
അവരുടെ മുകളിൽ ആകാശം വലയം പോലെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഭാനോഃ സകാശാദുപരി ലക്ഷേ ലക്ഷ്യഃ ക്ഷപാകരഃ
സൂര്യന്റെ മുകളിൽ, ലക്ഷം യോജന ദൂരത്തിൽ, രാത്രിക്ക് പ്രകാശം നൽകുന്ന ചന്ദ്രൻ ഉണ്ട്.
ഉഡുമംഡലതഃ സൌമ്യ ഉപരിഷ്ടാദ്ദ്വിലക്ഷതഃ
ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിന്റെ മുകളിൽ, സൌമ്യനേ, അതിന്റെ ഇരട്ടിയോളം ദൂരത്തിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്.
മാഹേയാദുപരിഷ്ടാച്ച സുരേജ്യോ നിയുതദ്വയേ
നക്ഷത്രപ്രദേശത്തിന്റെ മുകളിൽ, രണ്ടുലക്ഷം യോജന ദൂരത്തിൽ, ദേവന്മാരുടെ ലോകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ദശായുതസമുച്ഛ്രായം സൌരേഃ സപ്തര്ഷിമംഡലമ്
സൂര്യന്റെ മുകളിൽ, പത്തു ലക്ഷം യോജന ഉയരത്തിൽ, സപ്തർഷിമണ്ഡലം ഉണ്ട്.
പാദഗമ്യം ഹി യത്കിംചിദ്വസ്ത്വസ്തി ധരണീതലേ
ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ കാലുകൊണ്ട് എത്താൻ കഴിയുന്ന എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ട്.
ഭൂര്ലോകാച്ച ഭുവര്ലോകോ ബ്രധ്നാവധിരുദാഹൃതഃ
ഭൂലോകത്തിന് മുകളിൽ ഭുവർലോകം ഉണ്ട്, അത് ബ്രധ്നയുടെ അതിരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
മഹര്ലോകഃ ക്ഷിതേരൂര്ധ്വമേകകോടിപ്രമാണതഃ
ഭൂമിയുടെ മുകളിൽ, പത്ത് കോടി യോജന അളവിൽ, മഹർലോകം ഉണ്ട്.
ചതുഷ്കോടിപ്രമാണസ്തു തപോലോകോഽസ്തി ഭൂതലാത് 4.1.23.
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അതിന്റെ നാലിരട്ടിയോളം ദൂരത്തിൽ തപോലോകം ഉണ്ട്.
സത്യാദുപരി വൈകുംഠോ യോജനാനാം പ്രമാണതഃ
സത്യലോകത്തിന്റെ മുകളിൽ, യോജനങ്ങളുടെ അളവിൽ, വൈകുണ്ഠം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
യത്രാസ്തേ ശ്രീപതിഃ സാക്ഷാത്സര്വേഷാമഭയപ്രദഃ
അവിടെ ശ്രീപതി നേരിട്ട് എല്ലാവർക്കും ഭയമില്ലായ്മ നൽകുന്നവനായി വസിക്കുന്നു.
പാര്വത്യാ സഹിതഃ ശംഭുര്ഗജാസ്യ സ്കംദ നംദിഭിഃ
പാർവതിയോടൊപ്പം ശംഭു, ഗണപതി, സ്കന്ദൻ, നന്ദി എന്നിവരോടൊപ്പം ഉണ്ട്.
തസ്യ ദേവസ്യ ഖേലോഽയം സ്വലീലാ മൂര്തിധാരിണഃ
സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്ന ആ ദേവന്റെ ഈ കളിയാണ്.
സര്വേഷാം ശാസകശ്ചാസൌ തസ്യ ശാസ്താ ന ചാപരഃ
അവൻ എല്ലാവർക്കും ഭരണാധികാരിയാണ്; അവനെക്കാൾ മറ്റൊരുവൻ ഇല്ല.
സര്വജ്ഞ ഏകഃ സ പ്രോക്തഃ സ്വേച്ഛാധീന വിചേഷ്ടിതഃ
അവനാണ് ഏകമായി എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ.