അപോഥസമുപസ്പൃശ്യ താംബൂലം പരിഗൃഹ്യ ച
അവൻ കണ്ണുനീർ തുടച്ചു, താമ്പൂലവും കൈയിൽ എടുത്തു.
സംപൃച്ഛേ ജനനി ത്വാഹം സമ്യക്ശംസ മമാഗ്രതഃ
അമ്മേ, ഞാൻ നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു—എല്ലാം തുറന്നുപറയണം.
കഥം ന ഭവതീ മാതഃ പ്രിയാ ക്ഷിതിപതേരസി
അമ്മേ, രാജാവിന് നീ എങ്ങനെ പ്രിയങ്കരയല്ല?
കുമാരത്വേപി സാമാന്യേ കഥം ത്വഹമനുത്തമഃ
ഞാനും മറ്റുകുമാരന്മാരെപ്പോലെ തന്നെയാണെങ്കിൽ, എനിക്കെന്തുകൊണ്ട് ശ്രേഷ്ഠതയില്ല?
കഥം നൃപാസനം യോഗ്യമുത്തമസ്യ കഥം ന മേ
ശ്രേഷ്ഠർക്കുള്ള രാജാസനം എനിക്ക് എങ്ങനെ അർഹമല്ല?
ഇതി ശ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ സുനീതിര്നീതിമച്ഛിശോഃ
അവൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, സുനീതിയും—
സ്വഭാവമധുരാം വാണീം വക്തും സമുപചക്രമേ 4.1.19.
സ്വഭാവത്തിൽ മധുരമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
നിവേദയാമി തേ സര്വം മാഽപമാനേ മതിം കൃഥാഃ
എല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് തുറന്നു പറയും; നീ മനസ്സിൽ അവമാനം വയ്ക്കരുത്.
തയാ യദുക്തം തത്സര്വം തഥ്യമേവ ന ചാന്യഥാ
അവൾ പറഞ്ഞതെല്ലാം സത്യമാണ്, മറ്റൊന്നുമില്ല.
തയാ ജന്മാംതരേ താത യത്പുണ്യം സമുപാര്ജിതമ്
മകനേ, അവൾക്ക് മുൻജന്മത്തിൽ സമ്പാദിച്ച പുണ്യം എത്രയോ ഉണ്ടെങ്കിൽ—
മാദൃശ്യോ മംദഭാഗ്യായാഃ പ്രമദാസു പ്രതിഷ്ഠിതാഃ
അത് അവളെ സ്ത്രീകളിൽ ഉയർന്ന സ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ചു; ദാരിദ്ര്യശാലിയായ എന്നെ അങ്ങനെ ഉയർത്തിയില്ല.
മഹാ സുകൃതസംഭാരൈരുത്തമശ്ചോത്തമോദരേ
വലിയ പുണ്യസഞ്ചയത്താൽ, ശ്രേഷ്ഠൻ ശ്രേഷ്ഠയായ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.
ആതപത്രം ച ചംദ്രാഭം ശുഭേ ചാപി ച ചാമരേ
ചന്ദ്രനുപോലെ തിളങ്ങുന്ന വെള്ളി കുടയും, ശുഭമായ ചാമരികളും—
തുരംഗമാശ്ച തുരഗാസ്ത്വനാധിവ്യാധിജീവിതമ്
കഷ്ടങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത കുതിരകളും, ഉത്തമശക്തിയുള്ള അശ്വങ്ങളും—
വിപുലം ച കലാജ്ഞാനമധീതമപരാജിതമ്
അവള്ക്ക് കലകളിൽ വിശാലവും അജയ്യവുമായ അറിവ് ഉണ്ട്, അതു പൂർണ്ണമായി അഭ്യസിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ടിഃ കാരുണ്യസംപൂര്ണാ വാണീ മധുരഭാഷിണീ
അവളുടെ കാഴ്ച കരുണയാൽ നിറഞ്ഞതും, സംസാരവും മധുരവും സ്നേഹപൂർവ്വവുമാണ്.
സര്വത്ര ശുചിതാ താത സാ പരോപകൃതിഃ സദാ ।। 4.1.19.
എവിടെയും, പ്രിയനേ, അവൾ ശുദ്ധയാണു; എന്നും മറ്റുള്ളവർക്കു സഹായം ചെയ്യുന്നതിൽ അവൾ മനസ്സോടെയാണ്.
സദോജിരേ ച പാംഡിത്യം പ്രാഗല്ഭ്യം ചരണാംഗണേ
സഭയിൽ അവൾ പാണ്ഡിത്യം കാണിക്കുന്നു; വഴിയിൽ അവൾക്ക് ആത്മവിശ്വാസം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
മാര്ദവം സ്ത്രീപ്രയോഗേഷു വത്സലത്വം പ്രജാസു ച
സ്ത്രീകളോടുള്ള പെരുമാറ്റത്തിൽ അവൾ സ്നേഹവും, മക്കളോടു മാതൃസ്നേഹവും കാണിക്കുന്നു.
വാസോ ഭാഗീരഥീതീരേ തീര്ഥേ വാ മരണം രണേ
അവൾ ഗംഗാതീരത്ത് വസിക്കുകയോ, തിരുത്തിടങ്ങളിൽ മരിക്കുകയോ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീഴുകയോ ചെയ്യുന്നു.
ഭോഗഃ പരിജനൈഃ സാര്ധം ദാനാവംധ്യദിനാഗമഃ
അവൾ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു; അവളുടെ ദിവസങ്ങൾ ദാനരഹിതമാകാറില്ല.
യശസഃ സംചയോ നിത്യം നിത്യം ധര്മസ്യ സംചയഃ
അവൾ എപ്പോഴും പ്രശസ്തിയും, ധർമ്മഫലവും സമ്പാദിക്കുന്നു.
സദ്ഭിശ്ച സംഗതിര്നിത്യം മൈത്രീ ച പിതൃമിത്രകൈഃ
അവൾ നല്ലവരോടൊപ്പം ഇടപെടുന്നു; പിതാക്കളോടും സുഹൃത്തുക്കളോടും സ്നേഹബന്ധം നിലനിർത്തുന്നു.
വിപദ്യപി പരം ധൈര്യം സ്ഥൈര്യം സംപത്സമാഗമേ
കഷ്ടകാലത്തും അവൾ ധൈര്യത്തോടെയും, സമ്പത്തുള്ളപ്പോൾ സ്ഥിരതയോടെയും ഇരിക്കുന്നു.
ദേഹേ പരൈകാ കൃശതാ തപോഭിര്നിയമൈര്യമൈഃ
വ്രതവും നിയന്ത്രണവും തപസ്സും കൊണ്ട് അവളുടെ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.
തസ്മാദല്പതപസ്ത്വാദ്വൈ ത്വം ചാഹം ച മഹാമതേ
അതുകൊണ്ട്, മഹാമതിയേ, ഞാനും നീയും തപസ്സിന്റെ കുറവുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ.
മാനാപമാനയോസ്തസ്മാത്സ്വകൃതം കാരണം പരമ് മാ ശോചസ്ത്വമതഃ പുത്ര ദിഷ്ടമിഷ്ടം സമര്പയേത് ।।4.1.19.
മാനവും അപമാനവും സ്വന്തം പ്രവൃത്തികളാൽ വരുന്നു, മറ്റുള്ളവരാൽ അല്ല; അതിനാൽ, മകനേ, വിധിയെയും ഇഷ്ടതെയും ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല, അതെല്ലാം സമർപ്പിക്കണം.
ഇത്യാകര്ണ്യ സുനീത്യാസ്തന്മഹാവാക്യം സുനീതിമത്
സുനീതിയുടെ ഈ മഹാവാക്യം കേട്ടപ്പോൾ, ബുദ്ധിമാൻ സുനീതിയുടെ മകൻ—
ധ്രുവ ഉവാച ജനയിത്രി സുനീതേ മേ ശൃണു വാക്യമനാകുലമ്
ധ്രുവൻ പറഞ്ഞു: അമ്മ സുനീതിയേ, എന്റെ വാക്കുകൾ ശാന്തമായി കേൾക്കൂ.
യദ്യഹം മാനവേ വംശേ ജാതോസ്മ്യത്യംത പാവനേ
ഞാൻ മനുവിന്റെ ശുദ്ധമായ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനാണെങ്കിൽ—