തദ്ഭാര്ഗവേണാദ്യ കൃതം വൃഥാ നഃ സംജീവ്യ താനാജിമൃതാന്വിപക്ഷാന് 4.1.16.
ഇന്ന് ഭാർഗവൻ, യുദ്ധത്തിൽ വീണ നമ്മുടെ ശത്രുക്കളെ ജീവിപ്പിച്ച്, വെറുതെയല്ലാതെ പ്രവർത്തിച്ചു.
തുഹുംഡഹുംഡാദികജംഭജംഭവിപാകപാകാദി മഹാസുരേംദ്രാഃ
തുഹുണ്ട, ഹുണ്ട, ജംഭ, ജംഭ, വിപാക, പാക എന്നിവരും മറ്റു മഹാസുരാധിപന്മാരും,
യദി ഹ്യസൌ ദൈത്യവരാന്നിരസ്താന്സംജീവയേദത്ര പുനഃപുനസ്താന്
അവിടെ വീണ പ്രധാന ദൈത്യന്മാരെ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചാൽ,
ഇത്യേവമുക്തഃ പ്രമഥേശ്വരേണ സ നംദിനാ വൈ പ്രമഥേശ്വരേശഃ
ഇങ്ങനെ ഗണാധിപനായ നന്ദി പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഗണാധിപനാഥൻ,
നംദിന്പ്രയാഹി ത്വരിതോതിമാത്രം ദ്വിജേംദ്രവര്യം ദിതിനംദനാനാമ്
നന്ദി, നീ വൈകാതെ ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ, ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരിൽ പ്രധാനനായവനോടു പോകൂ.
സ ഏവ മുക്തോ വൃഷഭധ്വജേന നനാദ നംദീ വൃഷസിംഹനാദഃ
വൃഷഭധ്വജൻ വിട്ടയച്ചപ്പോൾ, നന്ദി കാളകളിൽ സിംഹംപോലെ ഗർജിച്ചു.
തം രക്ഷ്യമാണം ദിതിജൈഃ സമസ്തൈഃ പാശാസിവൃക്ഷോപലശൈലഹസ്തൈഃ
അവൻ, പാശം, വാൾ, മരങ്ങൾ, കല്ലുകൾ, പർവതങ്ങൾ എന്നിവ കൈവശമുള്ള എല്ലാ ദിതിപുത്രന്മാരും സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ,
സ്രസ്താംബരം വിച്യുതഭൂഷണം ച വിമുക്തകേശം ബലിനാ ഗൃഹീതമ്
വസ്ത്രം വീണു, അലങ്കാരങ്ങൾ ചിതറിപ്പോയി, മുടി അഴുകി, ശക്തനായവൻ അവനെ പിടിച്ചു.
ദംഭോലി ശൂലാസിപരശ്വധാനാമുദ്ദംഡചക്രോപല കംപനാനാമ്
അടിമുഴക്കം, ത്രിശൂലം, വാൾ, പരശു, ഭയങ്കരമായ ചക്രം, കല്ലുകൾ, വിറയക്കുന്ന ആയുധങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട്,
തം ഭാര്ഗവം പ്രാപ്യ ഗണാധിരാജോ മുഖാഗ്നിനാ ശസ്ത്രശതാനി ദഗ്ധ്വാ
ഭാർഗവനെ സമീപിച്ച ഗണാധിപൻ, വായിലെ അഗ്നിയാൽ നൂറുകണക്കിന് ആയുധങ്ങൾ കത്തിച്ചു.
അയം സ ശുക്രോ ഭഗവന്നിതീദം നിവേദയാമാസ ഭവായ ശീഘ്രമ് 4.1.16.
ഇവൻ തന്നെയാണ് ശുക്രൻ, ഭഗവനേ, എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൻ അതിവേഗം ഭവനോട് അറിയിച്ചു.
ന കിംചിദുക്ത്വാ സ ഹി ഭൂതഗോപ്താ ചിക്ഷേപ വക്ത്രേ ഫലവത്കവീംദ്രമ്
ഒന്നും പറയാതെ, ആ സകലഭൂതങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ ആ മഹാനായ കവിയെ ഒരു പഴം പോലെ വായിലിട്ട് വിഴുങ്ങി.
കാവ്യേ നിഗീര്ണേ ഗിരിജേശ്വരേണ ദൈത്യാ ജയാശാ രഹിതാ ബഭൂവുഃ
കാവ്യം ഗിരിജയുടെ ഭർത്താവായ ഭഗവാൻ വിഴുങ്ങിയപ്പോൾ, ദാനവന്മാർക്ക് ജയത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷ ഒറ്റയടിക്ക് ഇല്ലാതായി.
ശരീര ഹീനാ ഇവ ജീവസംഘാ ദ്വിജാ യഥാ ചാധ്യയനേന ഹീനാഃ
ശരീരം ഇല്ലാതെ ജീവികൾ എങ്ങനെയോ, പഠനം ഇല്ലാത്ത ദ്വിജന്മാർ എങ്ങനെയോ,
പത്യാ വിഹീനാശ്ച യഥൈവ യോഷാ യഥാ വിപക്ഷാ ഇവ മാര്ഗണൌഘാഃ
ഭർത്താവില്ലാതെ സ്ത്രീകൾ എങ്ങനെയോ, ശത്രുവില്ലാത്ത അമ്പുകൾ എങ്ങനെയോ,
വിനാ യഥാ വൈഭവശക്തിമേകാം ഭവംതി ഹീനാഃ സ്വഫലൈഃ ക്രിയൌഘാഃ
സമ്പത്തിന്റെ ശക്തി ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തികൾക്ക് ഫലം ഉണ്ടാകാത്തതുപോലെ,
നംദിനാപഹൃതേ ശുക്രേ ഗിലിതേ ച വിഷാദിനാ
നന്ദി ശുക്രനെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി, വിഷാദഭരിതനായവൻ അവനെ വിഴുങ്ങിയപ്പോൾ,
താന്വീക്ഷ്യ വിഗതോത്സാഹാനംധകഃ പ്രത്യഭാഷത
അവർ ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ കണ്ട ആന്ധകൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.
തനൂര്വിനാ ഹൃതാഃ പ്രാണാഃ സര്വേഷാമദ്യ തേന നഃ
ഇന്ന് നമ്മുടെ പ്രാണനും ശരീരവും അവൻ എടുത്തു കൊണ്ടുപോയിരിക്കുന്നു.
യുഗപന്നോ ഹൃതം സര്വമേകസ്മിന്ഭാര്ഗവേ ഹൃതേ ഗുരുഃ സര്വസമര്ഥശ്ച ത്രാതാ ത്രാതോ ന ചാപദി
ഭൃഗുവിന്റെ വംശജനായ ആ ഗുരു എടുത്തുപോയപ്പോൾ, എല്ലാം ഒരുമിച്ച് നഷ്ടമായി; എല്ലാം കഴിവുള്ള രക്ഷകൻ ആപത്തിൽ നമ്മെ രക്ഷിച്ചില്ല.
തദ്ധൈര്യമവലംബ്യേഹ യുധ്യധ്വമരിഭിഃ സഹ 4.1.16.
അതിനാൽ ധൈര്യം പിടിച്ച് ഇവിടെ ശത്രുക്കളോടൊപ്പം പോരാടൂ.
അദ്യൈതാന്വിവശാന്ഹത്വാ സഹ ദേവൈഃ സവാസവൈഃ
ഇന്ന്, ഈ സഹായം ഇല്ലാത്തവരെയും, ദേവന്മാരെയും അവരുടെ ഇന്ദ്രന്മാരോടൊപ്പം കൊല്ലണം.
സ ചാപി യോഗീ യോഗേന യദി നാമ സ്വയം പ്രഭുഃ
അവൻ ആ യോഗി, ഭഗവാൻ, യോഗശക്തിയാൽ സ്വയം വന്നാലും,
ഇത്യംധകവചഃ ശ്രുത്വാ ദാനവാ മേഘനിഃസ്വനാഃ
ഇങ്ങനെ ആന്ധകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ദാനവന്മാർ മേഘങ്ങൾ പോലെ ഗർജിച്ചു.
സത്യായുപി ന നോ ജാതു ശക്താഃ സ്യുഃ പ്രമഥാബലാത്
എങ്കിലും സത്യം പറയുമ്പോൾ, പ്രമഥന്മാരുടെ ശക്തിയെ എപ്പോഴും നേരിടാൻ നമുക്ക് കഴിയില്ല.
യേ സ്വാമിനം വിഹായാജൌ ബഹുമാനധനാ ജനാഃ
യുദ്ധത്തിൽ തങ്ങളുടെ സ്വാമിയെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും മാന്യരായി ജീവിക്കുന്നവർ,
അയശസ്തമസാ ഖ്യാതിം മലിനീകൃത്യഭൂരിശഃ
അവരുടെ പ്രശസ്തി വീണ്ടും വീണ്ടും അപകീർത്തിയുടെ ഇരുണ്ടയാൽ മലിനമാവുന്നു.
കിം ദാനൈഃ കിം തപോഭിശ്ച കിം തീര്ഥപരിമജ്ജനൈഃ
ദാനംകൊടുക്കുന്നതിന് എന്ത് പ്രയോജനം, തപസ്സിന് എന്ത് ഉപയോഗം, തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിക്കുന്നതിന് എന്ത് ഫലം?
സംപ്രധാര്യേതി തേഽന്യോന്യം ദൈത്യാസ്തേ ദനുജാസ്തഥാ
അങ്ങനെ ദൈത്യരും ദാനവരും തമ്മിൽ കൂടിച്ചേര்ந்து ആലോചിച്ചു.
തത്ര വാണാസിവജ്രൌഘൈഃ കടംകടശിലാമയൈഃ
അവിടെ അമ്പുകളും വാളുകളും വജ്രങ്ങളും കല്ലുകളും മഴപോലെ വീണു.