കുലാചാരപ്രതീപോയം പിത്രോര്വാക്യപരാങ്മുഖഃ 4.1.13.
കുടുംബത്തിന്റെ ആചാരങ്ങൾക്കു വിരുദ്ധമായി, മാതാപിതാക്കളുടെ വാക്കുകൾ അവഗണിക്കുന്നു.
കലിംഗരാജോഭവിതാഽധുനാവിധുതകല്മഷഃ 4.1.13.
കലിംഗ രാജാവ് ഇനി പാപങ്ങൾ എല്ലാം വിട്ട് ശുദ്ധനാകും.
സ്വാര്ഥദീപദശോദ്യോത ലിംഗമൌലി തമോഹരഃ 4.1.13.
സ്വാർത്ഥതയുടെ ദീപം, ശിരസ്സിൽ ചിഹ്നം, അന്ധകാരത്തെ നീക്കുന്നവൻ.
താവത്തതാപ സ തപസ്ത്വഗസ്ഥിപരിശേഷിതമ് 4.1.13.
അവൻ അത്രയും ദീർഘകാലം തപസ്സ് ചെയ്തു, ശരീരത്തിൽ ചർമ്മവും അസ്ഥിയും മാത്രം ശേഷിച്ചു.
ക്രൂരദൃഗ്വീക്ഷതേ യാവത്പുനഃപുനരിദം വദന് 4.1.13.
കഠിനമായ കണ്ണോടെ നോക്കി, ഈ വാക്കുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
ദേവേന ദത്താ യേ തുഭ്യം വരാഃ സംതു തഥൈവ തേ 4.1.13.
ദേവൻ നിന്നെ നൽകിയ വരങ്ങൾ അതുപോലെ തന്നെ നിലനിൽക്കും.
പുര്യാം യക്ഷേശ്വരാണാം തേ സ്വരൂപമിതി വര്ണിതമ്
നഗരത്തിൽ യക്ഷേശ്വരന്മാരുടെ രൂപങ്ങൾ ഇങ്ങനെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അലകായാഃ പുരോഭാഗേ പൂരൈശാനീമഹോദയാ
അലകയുടെ മുന്നിൽ, വടക്കുകിഴക്കോട്ട്, മഹോദയപർവതം ഉയരുന്നു.
ശിവസ്മരണസംസക്താഃ ശിവവ്രതപരായണാഃ
ശിവനെ ഓർക്കുന്നതിൽ ലയിച്ചവരും, ശിവവ്രതത്തിൽ അർപ്പിതരായവരും.
സാഭിലാഷാസ്തപസ്യംതി സ്വര്ഗഭോഗോസ്ത്വിതീഹ നഃ
അവൻ ആഗ്രഹത്തോടെ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു; എന്നാൽ ഞങ്ങൾക്ക് സ്വർഗ്ഗസുഖങ്ങൾ ഇവിടെ ആവശ്യമില്ല.
അജൈകപാദഹിര്ബുധ്ന്യ മുഖ്യാ ഏകാദശാപി വൈ
അജൈകപാദ്, അഹിർബുദ്ധ്യ, പ്രധാനപ്പെട്ട പതിനൊന്ന് ദേവതകളും—
പുര്യഷ്ടകം ച ദുഷ്ടേഭ്യോ ദേവധ്രുഗ്ഭ്യോ ഹ്യവംതി തേ
അവരാണ് ആറ് നഗരത്തെ ദുഷ്ടന്മാരിൽ നിന്നും ദൈവത്തോട് വൈരാഗ്യമുള്ളവരിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്നത്.
ഏതൈരപി തപസ്തപ്തം പ്രാപ്യ വാരാണസീം പുരീമ്
ഈ ദേവതകളും വാരാണസിയിലെ നഗരത്തിൽ എത്തി, കഠിന വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു.
ഈശാനേശ പ്രസാദേന ദിശ്യൈശ്യാം ഹി ദിഗീശ്വരാഃ
ഈശാനന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, അവർ ദിശകളുടെ അധിപതികൾ ആയി.
ഭാലനേത്രാ നീലഗലാഃ ശുദ്ധാംഗാ വൃഷഭധ്വജാഃ
ഭാലത്തിൽ മൂന്നാമത്തെ കണ്ണുള്ളവരും, നീല കംഠമുള്ളവരും, ശുദ്ധമായ ശരീരമുള്ളവരും, വൃഷഭം പതാകയാക്കിയവരും—
തേഽസ്യാം പുരി വസംത്യൈശ്യാം സര്വഭോഗസമൃദ്ധയഃ
അവരാണ് ഈ നഗരത്തിൽ എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും സമൃദ്ധിയും ഉള്ളവരായി വസിക്കുന്നത്.
വിപന്നാസ്തേന പുണ്യേന ജായംതേ ഽത്രപുരോഹിതാഃ 4.1.14.
പുണ്യത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയവർ ഇവിടെ പുരോഹിതരായി ജനിക്കുന്നു.
ത ഏവ രുദ്രാ വിജ്ഞേയാ ഇഹാമുത്രാപ്യസംശയമ്
ഇവരാണ് ഇവിടെയും മറ്റുഭവത്തിലും സംശയമില്ലാതെ രുദ്രന്മാർ എന്ന് അറിയേണ്ടത്.
ഉപോഷ്യഭൂതാംയാംകാംചിന്ന നരോ ഗര്ഭഭാക്പുനഃ
ചതുര്ദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കില്ല.
ശിവശര്മാ ദിവാപ്യുച്ചൈരപശ്യച്ചംദ്രചംദ്രികാമ്
ശിവശർമൻ, പകലിൽ പോലും, വ്യക്തമായി ചന്ദ്രന്റെ വെളിച്ചം കണ്ടു.
ചമത്കൃത്യ ചമത്കൃത്യ കോയം ലോകോ ഹരേര്ഗണൌ
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും അത്ഭുതപ്പെട്ട്, 'ഹരിയുടെ ഗണങ്ങളിൽ ഈ ലോകം എന്താണ്?' എന്ന് ചിന്തിച്ചു.
ഗണാവൂചതുഃ ശിവശര്മന്മഹാഭാഗ ലോക ഏഷ കലാനിധേഃ
ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു: 'മഹാഭാഗ്യശാലി ശിവശർമേ, ഇതാണ് കലാനിധിയുടെ ലോകം.'
പിതാ സോമസ്യ ഭോ വിപ്ര ജജ്ഞേഽത്രിര്ഭഗവാനൃഷിഃ
സോമന്റെ പിതാവാണ്, ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, മഹാനായ അത്രി മഹർഷി.
അനുത്തരം നാമ തപോ യേന തപ്തം ഹി തത്പുരാ
അത്രി മഹർഷി പുരാതനകാലത്ത് 'അനുത്തര' എന്ന വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.
ഊര്ധ്വമാചക്രമേ തസ്യ രേതഃ സോമത്വമീയിവത്
അവന്റെ വീര്യം മേലോട്ടു പോയി, സോമനായി രൂപം കൊണ്ടു.
തം ഗര്ഭം വിധിനാ ദിഷ്ടാ ദശ ദേവ്യോ ദധുസ്തതഃ
ഭാഗ്യാനുസാരം, പത്ത് ദേവികൾ ആ ഗർഭത്തെ കൈവശം വച്ചു.
യദാ ന ധാരണേ ശക്താസ്തസ്യ ഗര്ഭസ്യ താ ദിശഃ 4.1.14.
അവ ദേവികൾ ആ ഗർഭത്തെ നിലനിർത്താൻ കഴിയാതിരുന്നപ്പോൾ—
പതിതം സോമമാലോക്യ ബ്രഹ്മാ ലോ കപിതാമഹഃ
സോമൻ വീണുപോയതിനെ കണ്ടു, ബ്രഹ്മാവ്, പിതാമഹൻ, നോക്കി.
സ തേന രഥമുഖ്യേന സാഗരാംതാം വസുംധരാമ്
ആ ശ്രേഷ്ഠമായ രഥത്തിൽ കയറി, സമുദ്രം ചുറ്റിയ ഭൂമി മുഴുവൻ അവൻ സഞ്ചരിച്ചു.
തസ്യ യത്പ്ലവിതം തേജഃ പൃഥിവീമന്വപദ്യത
അവനിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന പ്രകാശം ഭൂമിയിലേക്കു ലയിച്ചു.