അസ്മിഁല്ലോകേ സദാ കാലം സ്മൃതിരേഷാ പ്രഗീയതേ 4.1.8.
ഈ ലോകത്ത് എല്ലായ്പ്പോഴും ഈ ഓർമ്മ പാടപ്പെടുന്നു.
ഇതി ശൃണ്വന്ക്ഷണാത്പ്രാപ പുനരന്യന്മനോഹരമ്
ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് മറ്റൊരു മനോഹരമായ കാര്യം അവൻ ലഭിച്ചു.
ഗണാവൂചതുഃ അസൌ വൈദ്യാധരോ ലോകോ നാനാ വിദ്യാ വിശാരദാഃ
ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു: ഈ വൈദ്യാധരലോകം പലവിധ വിദ്യകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഔഷധാന്യപി യച്ഛംതി തത്പീഡാശമനാനി ഹി
അവർ വേദന അകറ്റുന്ന ഔഷധങ്ങളും നൽകുന്നു.
ശിഷ്യം പുത്രേണ പശ്യംതി വസ്ത്ര താംബൂല ഭോജനൈഃ
അവർ ശിഷ്യന്മാരെ പുത്രന്മാരെപ്പോലെ കാണുന്നു; വസ്ത്രം, പാന്സു, ഭക്ഷണം എന്നിവ നൽകുന്നു.
അഭിലാഷധിയാ നിത്യം പൂജയംതീഷ്ടദേവതാഃ
ആഗ്രഹത്തോടെ അവർ എപ്പോഴും തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നു.
യാവദിത്ഥം കഥാം ചക്രുസ്താവത്സംയമിനീപതിഃ
അവർ ഇങ്ങനെ കഥ പറഞ്ഞു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അതേസമയം സംയമിനിയുടെ അധിപൻ—
സോമ്യമൂര്തിര്വിമാനസ്ഥോ ധര്മജ്ഞൈഃ പരിവാരിതഃ
സൗമ്യമായ രൂപത്തിൽ, വിമാനത്തിൽ ഇരുന്നു, ധർമ്മജ്ഞന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്,
ധര്മരാജ ഉവാച കുലോചിതം ബ്രാഹ്മണാനാം ഭവതാ പ്രതിപാദിതമ്
ധർമ്മരാജാവ് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് കുടുംബാനുസൃതമായി യോജിച്ചതു നീ വിശദീകരിച്ചു.
വേദാഭ്യാസഃ കൃതഃ പൂര്വം ഗുരവശ്ചാപി തോഷിതാഃ
വേദപഠനം മുമ്പേ പൂർത്തിയായി, ഗുരുക്കന്മാരും സംതൃപ്തരായി.
ക്ഷാലിതം മുക്തിപുര്യദ്ഭിരാശുഗംതൃശരീരകമ് 4.1.8.
നീ മുക്തിപുരിയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പോകുന്ന ശരീരം ശുദ്ധമാക്കി.
കലേവരം പൂതിഗംധി സദൈവാശുചിഭാജനമ്
ഈ ശരീരം എപ്പോഴും ദുർഗന്ധമുള്ളതും അശുദ്ധിയുടെ പാത്രവുമാണ്.
അതഏവാഹി പാംഡിത്യമാദ്രിംയതേ വിചക്ഷണാഃ
അതിനാൽ, പാണ്ഡിത്യം ജ്ഞാനികൾ ആദരിക്കുന്നു.
നിമേഷാന്പംചപാന്മര്ത്യേ പ്രാണംതി പ്രാണിനോ ധ്രുവമ്
മനുഷ്യലോകത്ത് ജീവികൾ ഉറപ്പായും അഞ്ചു നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ശ്വാസം എടുക്കുന്നു.
സ്ഥിരാപായഃ സദാ കായോ ന ധനം നിധനേഽവതി
ശരീരം എല്ലായ്പ്പോഴും അസ്ഥിരമാണ്, നശിച്ചുപോകുന്നു; മരണസമയത്ത് ധനം ഒപ്പം നിൽക്കില്ല.
സത്വരം ഗത്വരം ചായുര്ലോകഃ ശോകസമാകുലഃ
ജീവിതം വേഗത്തിൽ കടന്നുപോകുന്നു, ലോകം ദുഃഖം നിറഞ്ഞതാണ്.
സത്കര്മണോ വിപാകോഽയം തവ വംദ്യൌ മമാപ്യഹോ
നിന്റെ നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലമാണിത് — എനിക്ക് പോലും വന്ദനീയമായതാണ്!
മമാജ്ഞാ ദീയതാം തസ്മാത്സാഹായ്യം കരവാണി കിമ്
അതിനാൽ, എന്റെ കർത്തവ്യം പറയൂ — ഞാൻ എന്ത് സഹായം ചെയ്യണം?
അദ്യ ധന്യതരോസ്മീഹ യദ്ദൃഷ്ടൌ ഭഗവദ്ഗണൌ
ഇന്ന് ഇവിടെ ഞാൻ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാനാണ്, കാരണം ഭഗവാന്റെ സംഘത്തെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞു.
തതഃ പ്രസ്ഥാപിതസ്താഭ്യാം പ്രാവിശത്സ്വപുരീം യമഃ
അവരാൽ വിടപറയപ്പെട്ട് യമൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ധര്മ്യാണ്യേവ വചാംസ്യസ്യ മനഃ പ്രീതികരാണി ച ।। 4.1.8.
അവന്റെ വാക്കുകൾ ന്യായവും മനസ്സിന് ആനന്ദം തരുന്നതുമായിരുന്നു.
പുരീ സംയമനീ സേയമതീവ ശുഭലക്ഷണാ
സയമനി എന്ന ഈ നഗരം വളരെ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
യമരൂപം വര്ണയംതി മര്ത്യലോകേഽന്യഥാ ജനാഃ
മനുഷ്യലോകത്ത് യമന്റെ രൂപം ആളുകൾ വിവിധമായി വിവരിക്കുന്നു.
കേന പശ്യംത്യമും ലോകം നിവസംതി തഥാത്ര കേ
ഏത് വഴി ചിലർ ആ ലോകം കാണുന്നു? അവിടെ ആരൊക്കെയാണ് താമസിക്കുന്നത്?
ധര്മമൂര്തിഃ പ്രകൃത്യൈവ നിഃശംകൈഃ പുണ്യരാശിഭിഃ
ധർമ്മത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായവൻ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ ഭയമില്ലാത്ത പുണ്യസമൂഹങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അയമേവ ഹി പിംഗാക്ഷഃ ക്രോധരക്താംതലോചനഃ
ഇവനാണ് കവിള് നിറഞ്ഞ കണ്ണുള്ളവൻ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നവൻ.
ഊര്ധ്വകേശോഽതികൃഷ്ണാംഗഃ പ്രലയാംബുദനിഃസ്വനഃ
വളരെ കറുത്ത ശരീരവും നേരേ നിൽക്കുന്ന മുടിയും, പ്രളയമേഘം പോലെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദവും അവനുണ്ട്.
ആനയൈനം പാതയൈനം ബധാനാമുംച ദുര്ദമ
ഇവനെ കൊണ്ടുവാ! താഴെ ഇടു! കെട്ടി വയ്ക്കൂ! ആ അഴുക്കൻവനെ വിട്ടയക്കൂ!
ആതാഡയൈനം ദുര്വൃത്തം ധൃത്വാ പാദൌ ശിലാതലേ
ഈ ദുഷ്ടനെ അടിക്കൂ! അവന്റെ കാലുകൾ പാറപ്പാളിയിൽ പിടിച്ചു വയ്ക്കൂ!
ഏതസ്യ ഗല്ലാവുത്ഫുല്ലൌ ക്ഷുരേണാശുവി പാടയ
ഇവന്റെ വീർപ്പുമുട്ടിയ കവിളുകൾ വെട്ടിയാൽപോലും കത്തി കൊണ്ട് വേഗത്തിൽ കീറിക്കളയൂ!