ഭുവി തീര്ഥാന്യനേകാനി ലോലമായുശ്ചലം മനഃ
ഭൂമിയിൽ അനേകം തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; ആയുസ്സും മനസ്സും സ്ഥിരതയില്ലാത്തവയാണ്.
അയോധ്യാം ച പുരീം ഗത്വാ സരയൂമവഗാഹ്യ ച
അയോധ്യ എന്ന നഗരത്തിലെത്തി, സരയൂ നദിയിൽ മുങ്ങുന്നു.
പംചരാത്രമുഷിത്വാ തു ബ്രാഹ്മണാന്പരിഭോജ്യ ച
അവിടെ അഞ്ചു രാത്രി താമസിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അഹാരം വിളമ്പുന്നു.
സിതാഽസിതേ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠേ യത്രാസ്താം സുരദുര്ലഭേ
വെളുപ്പും കറുപ്പും നിറമുള്ള അത്യുത്തമമായ നദികൾ അവിടെ ഉണ്ട്; ദേവന്മാർക്കുപോലും അതിൽ കുളിക്കുന്നത് ദുർലഭം.
ക്ഷേത്രം പ്രജാപതേഃ പുണ്യം സര്വേഷാമേവ ദുര്ലഭമ്
അവിടെ പ്രജാപതിയുടെ പുണ്യഭൂമി ഉണ്ട്, എല്ലാവർക്കും പ്രാപിക്കാനാവാത്തത്.
ദമയംതീം കലിം കാലം കലിംദതനയാം ശുഭാമ്
ദമയന്തി, കാലി, കാലൻ, കലിന്ദപുത്രി എന്ന ശുഭനദി ഇവിടെയുണ്ട്.
പ്രകൃഷ്ടം സര്വയാഗേഭ്യഃ പ്രയാഗമിതി ഗീയതേ
അത് എല്ലാ യാഗങ്ങളെയും മറികടക്കുന്ന പ്രയാഗം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്.
യത്ര സ്ഥിതഃ സ്വയം സാക്ഷാച്ഛൂലടംകോ മഹേശ്വരഃ 4.1.7.
അവിടെ തന്നെ ത്രിശൂലംയും ചിഹ്നവും ധരിച്ച മഹേശ്വരൻ നേരിട്ട് നില്ക്കുന്നു.
തത്രാഽക്ഷയ്യവടോഽപ്യസ്തി സപ്തപാതാലമൂലവാന്
അവിടെ തന്നെ അക്ഷയവടവൃക്ഷവും ഉണ്ട്; അതിന്റെ വേരുകൾ ഏഴു പാതാളങ്ങളിലേക്കും എത്തുന്നു.
ഹിരണ്യഗര്ഭോ വിജ്ഞേയഃ സ സാക്ഷാദ്വടരൂപധൃക്
ഹിരണ്യഗർഭൻ വടവൃക്ഷത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ അവിടെ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു എന്ന് അറിയണം.
യത്ര ലക്ഷ്മീപതിഃ സാക്ഷാദ്വൈകുംഠാദേത്യ മാനവാന്
അവിടെ തന്നെ ലക്ഷ്മീപതിയായ ഭഗവാൻ വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരെ കാണാൻ വരുന്നു.
ശ്രുതിഭിഃ പരിപഠ്യേതേ സിതാഽസിത സരിദ്വരേ
വെളുത്തും കറുത്തും നിറമുള്ള അത്യുത്തമ നദികളെ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്നു.
ശിവലോകാദ്ബ്രഹ്മലോകാദുമാലോകവരാത്പുനഃ തപോജനമഹര്ഭ്യശ്ച സര്വേ സ്വര്ലോകവാസിനഃ
ശിവലോകം, ബ്രഹ്മലോകം, ഉമയുടെ ഉന്നതലോകം, തപോലോകം, ജനലോകം, മഹർലോകം, സ്വർഗ്ഗലോകം എന്നിവിടങ്ങളിലെ എല്ലാ വാസികളും അവിടെ എത്തുന്നു.
അചലാ ഹിമവന്മുഖ്യാഃ കല്പവൃക്ഷാദയോ നഗാഃ
അചലന്മാരിൽ ഹിമവാൻ പ്രധാനൻ; കൽപ്പവൃക്ഷാദികൾപോലെയുള്ള മരങ്ങൾ മലകളാണ്.
ദിഗംഗനാഃ പ്രാര്ഥയംതി യത്പ്രയാഗാനിലാനപി
പ്രയാഗത്തിലെ കാറ്റ് പോലും ആകാശവനിതമാർ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അശ്വമേധാദിയാഗാശ്ച പ്രയാഗസ്യ രജഃ പുനഃ
അശ്വമേധം പോലുള്ള യാഗങ്ങളുടെ ഫലത്തേക്കാൾ പ്രയാഗത്തിലെ പൊടി വലിയതാണ്.
മജ്ജാഗതാനി പാപാനി ബഹുജന്മാര്ജിതാന്യപി 4.1.7.
അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ അസ്ഥിമജ്ജ വരെ കയറിയതായാലും അകറ്റപ്പെടുന്നു.
ധര്മതീര്ഥമിദം സമ്യഗര്ഥതീര്ഥമിദം പരമ്
ഇത് സത്യത്തിൽ ധർമ്മത്തിനുള്ള തിര്ഥവും, സമ്പത്തിനുള്ള ഉത്തമമായ തിര്ഥവുമാണ്.
ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപാനി താവദ്ഗര്ജംതി ദേഹിഷു
ബ്രഹ്മഹത്യയോടു ചേർന്ന പാപങ്ങൾ അന്നുവരെ ശരീരമുള്ളവരിൽ നിലനിൽക്കും.
തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദം സദാ പശ്യംതി സൂരയഃ
മഹർഷിമാർ എപ്പോഴും വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം കാണുന്നു.
സരസ്വതീ രജോ രൂപാ തമോരൂപാ കലിംദജാ
സരസ്വതി പൊടിയുടെ സ്വഭാവമുള്ളവളാണ്, കലിന്ദജ ദുധ്ധിയുടെ സ്വഭാവമുള്ളവളാണ്.
ഇയം വേണീഹി നിഃശ്രേണീ ബ്രഹ്മണോ വര്ത്മയാസ്യതഃ
ഈ വേണിനദി ബ്രഹ്മാവിന്റെ വഴി, കയറ്റുമാറില്ലാത്ത പാതയാണ്.
കാശീതി കാചിദബലാ ഭുവനേഷു രൂഢാ ലോലാര്ക കേശവവിലോലവിലോചനാ
കാശി എന്നൊരു ബാല, ലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധയായവളാണ്; കളിയുള്ള സൂര്യനും കേശവനും കൺകളെ അലയിക്കുന്നു.
അഗസ്തിരുവാച തീര്ഥരാജപ്രയാഗസ്യ തീര്ഥൈഃ സംസേവിതസ്യ ച
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: തിര്ഥങ്ങളുടെ രാജാവായ പ്രയാഗം, തിര്ഥങ്ങൾ സേവിച്ചിടം—
പാപിനാം യാനി പാപാനി പ്രസഹ്യ ക്ഷാലിതാന്യഹോ
പാപികൾ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ ബലമായി കഴുകിക്കളയപ്പെടുന്നു—അതെത്ര അത്ഭുതം!
പ്രയാഗസ്യ ഗുണാന്ജ്ഞാത്വാ ശിവശര്മാ ദ്വിജഃ സുധീഃ
പ്രയാഗത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അറിഞ്ഞു, ശിവശർമ്മാ എന്ന ജ്ഞാനിയായ ബ്രാഹ്മണൻ—
പ്രവേശ ഏവ സംവീക്ഷ്യ സ ദേഹലിവിനായകമ് 4.1.7.
അവൻ അകത്തു കടന്നപ്പോൾ വാതിലിന്റെ ദൈവത്തെ കണ്ടു.
നിവേദ്യമോദകാന്പംച വംചയംതം നിജം ജനമ്
അവൻ അഞ്ചു മധുരമൊടകങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു, സ്വന്തം ജനങ്ങളെ വഞ്ചിച്ചു.
ആഗത്യ ദൃഷ്ട്വാ മണികര്ണികായാമുദഗ്വഹാം സ്വര്ഗതരംഗിണീം സഃ
അവൻ മണികർണികയിൽ എത്തി, മേലേക്ക് ഒഴുകുന്ന സ്വർഗ്ഗനദിയെ കണ്ടു.
സചൈലമാപ്ലുത്യ ജലേഽമലേഽമലേഽവിലംബമാലംബിത ശുദ്ധബുദ്ധിഃ
വസ്ത്രം ധരിച്ചവണ്ണം, ശുദ്ധജലത്തിൽ മുങ്ങി, കുറേ നേരം താമസിച്ചു, മനസ്സ് വിശുദ്ധിയായി.