തീര്ഥാനി ച യഥോക്തേന വിധിനാ സംചരംതി യേ
യാതനുസൃതമായ വിധിയിൽ തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്യുന്നവർ—
തീര്ഥയാത്രാം ചികീര്ഷുഃ പ്രാഗ്വിധായോപോഷണം ഗൃഹേ
തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആദ്യം വീട്ടിൽ തന്നെ വിധിപ്രകാരം ഉപവസനം നടത്തണം.
കൃതപാരണകോ ഹൃഷ്ടോ ഗച്ഛേന്നിയമധൃക്പുനഃ
പാരണം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം സന്തോഷത്തോടും ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടും കൂടി വീണ്ടും മുന്നോട്ട് പോകണം.
ന പരീക്ഷ്യോ ദ്വിജസ്തീര്ഥേഷ്വന്നാര്ഥീ ഭോജ്യ ഏവ ച
പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളിൽ അന്നം തേടാത്തവരെയും ഭക്ഷണം നൽകേണ്ടവരെയും ദ്വിജന്മാരെയും പരീക്ഷിക്കരുത്.
കര്തവ്യമൃഷിഭിര്ദൃഷ്ടം പിണ്യാകേന ഗുഡേന ച
മഹർഷിമാർ നിർദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം പിണ്യാകവും ശർക്കരയും ഉപയോഗിച്ച് കര്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.
അകാലേപ്യഥവാ കാലേ തീര്ഥേ ശ്രാദ്ധം ച തര്പണമ് 4.1.6.
ഏത് കാലത്തായാലും, പുണ്യതീർത്ഥത്തിൽ ശ്രാദ്ധവും തൃപ്തിയും നിർവഹിക്കണം.
തീര്ഥം പ്രാപ്യ പ്രസംഗേന സ്നാനം തീര്ഥേ സമാചരേത്
തീർത്ഥത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ അവസരം ലഭിച്ചാൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യണം.
നൃണാം പാപകൃതാം തീര്ഥേ പാപസ്യ ശമനം ഭവേത്
പാപം ചെയ്തവർക്കു തീർത്ഥത്തിൽ പാപശാന്തി ലഭിക്കും.
ഷോഡശാംശം സ ലഭതേ യഃ പരാഥം ച ഗച്ഛതി
ആർക്കെങ്കിലും അതിൽകൂടി മുന്നോട്ട് പോകുന്നവർക്ക് പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം ഫലം ലഭിക്കും.
കുശ പ്രതികൃതിം കൃത്വാ തീര്ഥവാരിണി മജ്ജയേത്। മജ്ജയേച്ച യമുദ്ദിശ്യ സോഷ്ടമാംശം ലഭേത വൈ
കൂശത്തിൻറെ രൂപം ഉണ്ടാക്കി അതിനെ തീർത്ഥജലത്തിൽ മുക്കണം; യമനെ ഉദ്ദേശിച്ച് മുക്കുമ്പോൾ അഷ്ടഭാഗം ഫലം ലഭിക്കും.
തീര്ഥോപവാസഃ കര്തവ്യഃ ശിരസോ മുംഡനം തഥാ। ശിരോഗതാനി പാപാനി യാംതി മുംഡനതോ യതഃ
തീർത്ഥത്തിൽ ഉപവാസവും തലമുണ്ണലും ചെയ്യണം; തലയിൽ ഉള്ള പാപങ്ങൾ മുണ്ണലിലൂടെ അകറ്റപ്പെടും.
യദഹ്നി തീര്ഥപ്രാപ്തിഃ സ്യാത്തതോഹ്നഃ പൂര്വവാസരേ
തീർത്ഥത്തിൽ എത്തേണ്ട ദിവസത്തിന് മുമ്പ് തന്നെ അവിടെ താമസിക്കണം.
തീര്ഥപ്രസംഗാത്തീര്ഥാംഗമപ്യുക്തം ത്വത്പുരോമയാ
തീർത്ഥസന്ദർഭത്തിൽ, തീർത്ഥത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം ഞാൻ മുമ്പ് തന്നെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
കാശീകാംതീ ച മായാഖ്യാ ത്വയോധ്യാദ്വാരവത്യപി
കാശി, കാന്തി, മായാ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവയും, അയോധ്യയും ദ്വാരവതിയും കൂടി.
ശ്രീശൈലോ മോക്ഷദഃ സര്വഃ കേദാരോപി തതോഽധികഃ
ശ്രീശൈലം എല്ലാവർക്കും മോക്ഷം നൽകുന്നു; അതിലും മേലാണ് കെദാരം.
പ്രയാഗാദപി തീര്ഥാഗ്ര്യാദവിമുക്തം വിശിഷ്യതേ 4.1.6.
തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ പ്രയാഗത്തേക്കാൾ പോലും അവിമുക്തം ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
അന്യാനി മുക്തിക്ഷേത്രാണി കാശീപ്രാപ്തികരാണി ച ശ്രാവയിത്വാ ദ്വിജാംശ്ചാപി ശ്രദ്ധാഭക്തിസമന്വിതാന്
മറ്റു മോക്ഷക്ഷേത്രങ്ങളും കാശി പ്രാപ്തി നൽകുന്ന സ്ഥലങ്ങളും വിശ്വാസഭക്തിയുള്ള ദ്വിജന്മാരെ കേൾപ്പിച്ചശേഷം—
ക്ഷത്രിയാന്ധര്മനിരതാന്വൈശ്യാന്സന്മാര്ഗവര്തിനഃ
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ള ക്ഷത്രിയന്മാരെയും നല്ല വഴി പിന്തുടരുന്ന വൈശ്യന്മാരെയും—
അഗസ്തിരുവാച തസ്യ പുത്രോ മഹാതേജാഃ ശിവശര്മേതി വിശ്രുതഃ
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ പുത്രൻ മഹത്തായ തേജസ്സോടെ ശിവശർമ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നു.
അധീത്യവേദാന്വിധിവദര്ഥം വിജ്ഞായ തത്ത്വതഃ।. പഠിത്വാ ധര്മശാസ്ത്രാണി പുരാണാന്യധിഗമ്യ ച
വേദങ്ങൾ യഥാവിധി പഠിച്ചു അതിന്റെ അർത്ഥം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഗ്രഹിച്ച്, ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളും പുരാണങ്ങളും പഠിച്ചു.
അംഗാന്യഭ്യസ്യ തര്കാംശ്ച പരിലോഡ്യ സമംതതഃ
ശരീരാഭ്യാസങ്ങളും വിവിധമായ വാദങ്ങൾ ആഴമായി പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്തു.
ആയുര്വേദം വിചാര്യാപി നാട്യവേദേ കൃതശ്രമഃ
ആയുര്വേദം മനസ്സിലാക്കി, നാട്യവേദം പഠിക്കാൻ ഞാൻ പരിശ്രമിച്ചു.
കലാസു ച കൃതാഭ്യാസോ മന്ത്രശാസ്ത്രവിചക്ഷണഃ
കലകളിൽ അഭ്യാസം നടത്തി, മന്ത്രശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടി.
അര്ഥാനുപാര്ജ്യ ധര്മേണ ഭുക്ത്വാ ഭോഗാന്യദൃച്ഛയാ
ധർമ്മപഥത്തിൽ നിന്ന് പിരിഞ്ഞില്ലാതെ, സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കാതെ തന്നെ, ലഭിക്കുന്ന സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
യൌവനം ഗത്വരം ജ്ഞാത്വാ ജരാം ദൃഷ്ട്വാശ്രിതാം ശ്രുതിമ്
യൗവനം ക്ഷണികമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, വേദങ്ങൾക്കൊപ്പം വൃദ്ധാവസ്ഥയെ കണ്ടു.
പഠതോ മേ ഗതഃ കാലസ്തഥോപാര്ജയതോ ധനമ്
പഠിക്കുമ്പോഴും സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുമ്പോഴും സമയം എനിക്ക് ഒഴിഞ്ഞുപോയി.
ന മയാ തോഷിതോ വിഷ്ണുഃ സര്വപാപഹരോ ഹരിഃ
എനിക്ക് വിഷ്ണുവിനെ, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ഹരിയെ, സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തമസ്തോമഹരഃ സൂര്യോ നാര്ചി തോ വൈ മയാ ക്വചിത് 4.1.7.
അന്ധകാരത്തെ അകറ്റുന്ന സൂര്യനെ ഞാൻ ഒരിക്കലും ആരാധിച്ചിട്ടില്ല.
ന പ്രീണിതാ മയാ ദേവാ യജ്ഞൈഃ സര്വൈഃ സമൃദ്ധിദാഃ
സമൃദ്ധി നൽകുന്ന ദേവന്മാരെ യാഗങ്ങൾകൊണ്ട് ഞാൻ സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടില്ല.
ന മയാ തര്പിതാ വിപ്രാ മൃഷ്ടാന്നൈര്മധുരൈ രസൈഃ
നല്ലതായി പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണവും മധുരരസങ്ങളും കൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.