അഥവാ ചിത്തനിര്വൃത്യൈ ജ്ഞാതുമിച്ഛസി ഭാരത
അല്ലെങ്കിൽ, ഭാരതാ, മനസ്സിന് ആശ്വാസം കിട്ടാൻ അറിയാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—
ഏകോഽഹമേവ സംഗ്രാമേ സര്വേ തിഷ്ഠംതു തേ രഥാഃ
യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കു പോരാം; നിങ്ങളുടെ എല്ലാ രഥങ്ങളും പിറകിൽ നിൽക്കട്ടെ.
ഇത്യര്ജുനവചഃ ശ്രുത്വാ സ്മയന്ദാമോദരോഽബ്രവീത്
അർജുനന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ദാമോദരൻ പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു.
തതശ്ച ശംഖാന്ഭേരീശ്ച ശതശശ്ചൈവ പുഷ്കരാന്
അപ്പോൾ ശംഖുകളും മൃദംഗങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് പുഷ്കരങ്ങളും മുഴങ്ങി.
യേന തപ്തം ഗുപ്തക്ഷേത്രേ യേന ദേവ്യഃ സുതോഷിതാഃ 1.2.66.
ആ രഹസ്യസ്ഥലത്ത് ദഹനം വരുത്തിയവനും, ദേവികളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചവനും—
യദ്ബ്രവീമി വചഃ സത്യം ശൃണുധ്വം തന്നരാധിപാഃ
ഞാൻ പറയുന്നത് സത്യമാണ്—മനുഷ്യരാജാക്കന്മാരേ, അതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.
യദാര്യേണ പ്രതിജ്ഞാതമര്ജുനേന മഹാത്മനാ
ആ മഹാത്മാവായ അര്ജുനൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തതെന്താണോ—
സര്വേ ഭവംതസ്തിഷ്ഠംതു സാര്ജുനാഃ സഹകേശവാഃ
എല്ലാവരും അര്ജുനനും കേശവനും കൂടെ നിന്നുകൊള്ളട്ടെ.
മയി തിഷ്ഠതി കേനാപി ശസ്ത്രഗ്രാഹ്യം ന ക്ഷത്രിയൈഃ
ഞാൻ ഇവിടെ നിൽക്കുമ്പോൾ, യാതൊരു ക്ഷത്രിയനും ആയുധം എടുക്കേണ്ടതില്ല.
പശ്യധ്വം മേ ബലം ബാഹ്വോര്ദേവ്യാരാധനസംഭവമ്
ദേവിയെ ആരാധിച്ചുകൊണ്ടു ലഭിച്ച എന്റെ കൈകളുടെ ശക്തി കാണൂ.
പശ്യധ്വം മേ ധനുര്ഘോരം തൂണീരാവക്ഷയൌ തഥാ
എന്റെ ഭയാനകമായ വില്ലും, ക്ഷയിക്കാത്ത എന്റെ അമ്പച്ചിലകളും കാണൂ.
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ക്ഷത്രിയാ വിസ്മയം യയുഃ
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ക്ഷത്രിയന്മാർ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
തമാഹ ലലിതം കൃഷ്ണഃ ഫാല്ഗുനം പരമം വചഃ
അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ ലാളിത്യത്തോടെ ഫാൽഗുനനോടു പരമമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
നവകോടിയുതോഽനേന പലാശീ നിഹതഃ പുരാ
അവൻ മുൻകാലത്ത്, ഒമ്പത് കോടി ആളുകളോടുകൂടിയ ഒരു പലാശിയെ സംഹരിച്ചു.
പുനഃ പ്രക്ഷ്യാമദേ ത്വേനം ക്വേനോപായേന കൌരവാന് 1.2.66.
ഞാൻ വീണ്ടും അവനോട് ചോദിക്കും, എങ്ങനെയാണു കൌരവരെ ജയിക്കാൻ കഴിയുന്നത് എന്ന്.
തതഃ സ്മരന്യാദവേംദ്രോ ഭൈമിപുത്രമഭാഷത
അപ്പോൾ യാദവരുടെ അധിപൻ ഓർത്ത് ഭീമപുതനോട് പറഞ്ഞു.
ഭീപ്മദ്രോണകൃപദ്രൌണികര്ണദുര്യോധനാദിഭിഃ
ഭീമൻ, മദ്രരാജാവ്, ദ്രോണൻ, കൃപാചാര്യൻ, ദ്രൗണി, കർണൻ, ദുര്യോധനൻ എന്നിവരും മറ്റുള്ളവരും—
അയം മഹാന്വിസ്മയസ്തേ വചസോ ഭൈമിനംദന
ഭീമന്റെ സന്തോഷമേ, ഈ വാക്കുകൾ നിനക്കു വലിയ അത്ഭുതമാണ്.
തദ്ബ്രൂഹി കേനോപായേന മുഹൂര്താദ്ധംസി കൌരവാന്
എന്ത് വഴി ഉപയോഗിച്ചാൽ ഒരു നിമിഷത്തിൽ കൌരവരെ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് പറയൂ.
സിംഹവക്ഷാഃ പര്വതാഭോ നാനാഭൂഷണഭൂഷിതഃ
സിംഹംപോലെയുള്ള നെഞ്ചും, പർവ്വതംപോലെയുള്ള രൂപവും,色色 അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ചവനുമാണ്,
ഘടാസ്യോ ഘടഹാസശ്ച ഊര്ധ്വകേശോഽതിദീപ്തി മാന്
കുടംപോലെയുള്ള മുഖം, കുടംപോലെയുള്ള ചിരി, നേരേ ഉയർന്ന മുടി, അതിശയമായ തേജസ് എന്നിവയുമുള്ളവൻ,
ദേവീദത്താതുലബലോ ബര്ബരീകോഽഭ്യഭാഷത
ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ തുല്യരഹിതമായ ബലം ലഭിച്ച ബർബരീകൻ സംസാരിച്ചു.
തദഹം ദര്ശയാമ്യേഷ പശ്യധ്വം സഹകേശവാഃ നിഃശല്യം ചാപി സംപൂര്ണം സിംദൂരാഭേണ ഭസ്മനാ
ഇനി ഞാൻ ഇത് കാണിച്ചുതരാം; കേശവന്റെ കൂട്ടുകാരേ, കാണൂ, സൈന്യം മുഴുവൻ അമ്പുകൾ ഇല്ലാതെ, ചുവന്ന ചാരകൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ആകര്ണമാകൃപ്യ ച തം മുമോച മുഖാദഥോദ്ഭൂതമഭൂച്ച ഭസ്മ
അവൻ അമ്പ് ചെവിയിലേക്കു വലിച്ച് വിട്ടപ്പോൾ, അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് ചാരം പുറത്ത് വന്നു.
സേനാദ്വയേ തച്ച പപാത ശീഘ്രം യസ്യൈവ യത്രാസ്തി ച മൃത്യുമര്മ 1.2.66.
ആ ചാരം രണ്ടു സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിലായി വേഗത്തിൽ വീണു, മരണം ഉറപ്പുള്ള അവരവരുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ.
ഊരൌ ദുര്യോധനസ്യാപി ശല്യസ്യാപി ച വക്ഷസി
ദുര്യോധനന്റെ തൊണ്ടിയിലും ശല്യന്റെ നെഞ്ചിലും,
കൃഷ്ണസ്യ പാദതല ലകേ കംഠേ ദ്രുപദമത്സ്യയോഃ
കൃഷ്ണന്റെ കാല്തലത്തിലും, ദ്രുപദനും മത്സ്യനും ഇരുവരുടെയും കഴുത്തിലും,
പപാത രക്തം തദ്ഭസ്മ യത്ര യേഷാം ച മര്മ ച
അവരുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിലൊക്കെയും ആ ചുവന്ന ചാരം വീണു.
ഇതി കൃത്വാ തതോ ഭൂയോ ബര്ബരീകോഽഭ്യഭാഷത
ഇങ്ങനെ ചെയ്തശേഷം ബർബരീകൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
അധുനാ പാതയിഷ്യാമി മര്മസ്വേഷാം ശിതാഞ്ഛരാന്
ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവരവരുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ കൂരിയായ അമ്പുകൾ എറിഞ്ഞുതരാം.