ഭീമസ്യ ചാപി പൌത്രേണ ദൃഢം സംതോഷിതാഽസ്മി ച
ഭീമന്റെ മകനാൽ ഞാൻ സത്യമായും സന്തുഷ്ടയാണു.
വ്രജധ്വം ചാപി തീര്ഥാനി യാനി വോ ന കൃതാനി ച
നിങ്ങൾ ഇതുവരെ സന്ദർശിക്കാത്ത തിരുത്തങ്ങളിൽ പോകൂ.
ആപൃച്ഛേ ചാപി വഃ സര്വാന്യൂയം കൃഷ്ണസമാ മമ
നിങ്ങളെല്ലാവരെയും, എന്റെ കണ്ണിൽ കൃഷ്ണനോടു തുല്യരായവരെ, ഞാൻ വിടപറയുന്നു.
പുനഃപുനഃ പ്രണമ്യൈനാം നാപശ്യന്ദീപവദ്ഗതാമ് ।। 1.2.65.
പുനഃപുനഃ അവളെ നമസ്കരിച്ചുകൊണ്ട്, ഒരു വിളക്ക് കെട്ടുപോയതുപോലെ അവളെ ഞാൻ വിട്ടുപോയവളായി കാണുന്നില്ല.
തതസ്തേ ബര്ബരീകം ച സംസ്ഥാപ്യാത്രൈവ നിഷ്ഠിതമ്
അതിനുശേഷം അവർ ബർബരീകനെ ഇവിടെയായി സ്ഥിരമായി സ്ഥാപിച്ചു.
ഉപപ്ലവേ സംഗതേഷു സര്വരാജസു പാംഡവാഃ
ഉപപ്ലവയിൽ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും കൂടിയപ്പോൾ പാണ്ഡവർ—
യോദ്ധുമാഗത്യ സംതസ്ഥുഃ കുരുക്ഷേത്രം മഹാരഥാഃ
—യുദ്ധത്തിനായി കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തി, ആ മഹാരഥന്മാർ അവിടെ ഉറച്ചുനിന്നു.
തതോ ഭീഷ്മേണ പ്രോക്താം ച നരൈഃ ശ്രുത്വാ യുധിഷ്ഠിരഃ
അതിനുശേഷം, ഭീഷ്മനും മറ്റുള്ളവരും പറഞ്ഞതെല്ലാം കേട്ട ശേഷം, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ—
ഭീഷ്മേണ വിഹിതാ കൃഷ്ണ രഥാതിരഥവര്ണനാ
—കൃഷ്ണന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞ രഥശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ വിവരണം കേട്ടു.
സസൈന്യാന്പാംഡവാനേതാന്ഹന്യാത്കാലേന കേന കഃ
പാണ്ഡവരും അവരുടെ സൈന്യവും ആരാണ്, എപ്പോഴാണ്, വിധിയുടെ പ്രകാരം സംഹരിക്കുകയെന്ന് ആരാണ് അറിയുക?
പക്ഷം ദ്രോണേന ചാഹ്നാം ച ദശഭിര്ദ്രൌണിനാ രണേ
ദ്രോൺൻ പത്ത് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ഒരു വിഭാഗത്തെ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിക്കും; ദ്രൗണിയും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യും.
തദഹം സ്വാംശ്ച പൃച്ഛാമി കേന കാലേന ഹംതി കഃ
അതിനാൽ ഞാൻ എന്റെ പക്ഷത്തെയും ചോദിക്കുന്നു: ആരാണ്, എപ്പോഴാണ് അവരെ കൊല്ലുക?
അയുക്തമേതദ്ഭീഷ്മാദ്യൈഃ പ്രതിജ്ഞാതം യുധിഷ്ഠിര
ഭീഷ്മനും മറ്റുള്ളവരും നൽകിയ വാഗ്ദാനം യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, ഇതിന് യുക്തിയില്ല.
തവാപി യേ സംതി നൃപാഃ സന്നദ്ധാ രണസംസ്ഥിതാഃ
നിന്റെ കൂടെ യുദ്ധത്തിനായി ആയുധധാരികളായി നിലകൊള്ളുന്ന രാജാക്കന്മാരും—
ദ്രുപദം ച വിരാടം ച ധൃഷ്ടകേതും ച കൈകയമ് 1.2.66.
—ദ്രുപദൻ, വിരാടൻ, ധൃഷ്ടകേതു, കൈകേയരാജാവ്—
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം സപുത്രം ച മഹാവീര്യം ഘടോത്കചമ്
—ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും അവന്റെ മകനും, മഹാശക്തനായ ഘടോൽക്കചനും—
മന്യേഹമേകസ്ത്വേതേഷാം ഹന്യാത്കൌരവവാഹിനീമ്
ഇവരിൽ ഒരാളൊന്നും കൌരവസേനയെ തകർക്കാൻ കഴിയും എന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
തേഭ്യോ ഭയം ന കാര്യം തേ ഫല്ഗവോഽമീ മൃഗാ ഇവ
അവരെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല; ഈ ഫാൽഗവന്മാർ മൃഗങ്ങൾ പോലെയാണ്.
അസ്മാകം ധനുഷാം ഘോഷൈരിദാനീമേവ ഭാരത
ഇപ്പോൾ, ഭാരതാ, നമ്മുടെ വില്ലുകളുടെ ശബ്ദം കേൾക്കൂ—
വൃദ്ധാദ്ഭീഷ്മാദ്ദ്വിജാദ്വൃദ്ധാദ്ദ്രോണാദപി കൃപാദപി
വയസ്സായ ഭീഷ്മനിൽ നിന്നും, മുതിർന്ന ദ്രോണനിൽ നിന്നും, കൃപനിൽ നിന്നും—
അഥവാ ചിത്തനിര്വൃത്യൈ ജ്ഞാതുമിച്ഛസി ഭാരത
അല്ലെങ്കിൽ, ഭാരതാ, മനസ്സിന് ആശ്വാസം കിട്ടാൻ അറിയാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—
ഏകോഽഹമേവ സംഗ്രാമേ സര്വേ തിഷ്ഠംതു തേ രഥാഃ
യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കു പോരാം; നിങ്ങളുടെ എല്ലാ രഥങ്ങളും പിറകിൽ നിൽക്കട്ടെ.
ഇത്യര്ജുനവചഃ ശ്രുത്വാ സ്മയന്ദാമോദരോഽബ്രവീത്
അർജുനന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ദാമോദരൻ പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു.
തതശ്ച ശംഖാന്ഭേരീശ്ച ശതശശ്ചൈവ പുഷ്കരാന്
അപ്പോൾ ശംഖുകളും മൃദംഗങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് പുഷ്കരങ്ങളും മുഴങ്ങി.
യേന തപ്തം ഗുപ്തക്ഷേത്രേ യേന ദേവ്യഃ സുതോഷിതാഃ 1.2.66.
ആ രഹസ്യസ്ഥലത്ത് ദഹനം വരുത്തിയവനും, ദേവികളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചവനും—
യദ്ബ്രവീമി വചഃ സത്യം ശൃണുധ്വം തന്നരാധിപാഃ
ഞാൻ പറയുന്നത് സത്യമാണ്—മനുഷ്യരാജാക്കന്മാരേ, അതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.
യദാര്യേണ പ്രതിജ്ഞാതമര്ജുനേന മഹാത്മനാ
ആ മഹാത്മാവായ അര്ജുനൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തതെന്താണോ—
സര്വേ ഭവംതസ്തിഷ്ഠംതു സാര്ജുനാഃ സഹകേശവാഃ
എല്ലാവരും അര്ജുനനും കേശവനും കൂടെ നിന്നുകൊള്ളട്ടെ.
മയി തിഷ്ഠതി കേനാപി ശസ്ത്രഗ്രാഹ്യം ന ക്ഷത്രിയൈഃ
ഞാൻ ഇവിടെ നിൽക്കുമ്പോൾ, യാതൊരു ക്ഷത്രിയനും ആയുധം എടുക്കേണ്ടതില്ല.
പശ്യധ്വം മേ ബലം ബാഹ്വോര്ദേവ്യാരാധനസംഭവമ്
ദേവിയെ ആരാധിച്ചുകൊണ്ടു ലഭിച്ച എന്റെ കൈകളുടെ ശക്തി കാണൂ.