പ്രസ്ഥാനേ ലോഹവദ്ഭാവീ കരിഷ്യേ തം നപുംസകമ്
പുറപ്പെടുമ്പോൾ ഞാൻ അവനെ ഇരുമ്പുപോലെ ശക്തിയില്ലാത്തവനാക്കും.
ഗ്രാമം ചാപി ഗയത്രാഡം തത്ര ഖ്യാതം ഭവിഷ്യതി
അവിടെ ഗായത്രാടം എന്ന ഗ്രാമം പ്രശസ്തമാകും.
മാഘാഷ്ടമ്യാം ന ശിഷ്യംതി തസ്യ സര്വേഽപ്യുപദ്രവാഃ
മാഘമാസത്തിലെ അഷ്ടമിദിനത്തിൽ അവന്റെ എല്ലാ ദുരന്തങ്ങളും ഇല്ലാതാകും.
തേഷാം പുംസ്ത്വം ഹരിഷ്യാമി മഹാരൌദ്രാധിതിഷ്ഠതി 1.2.65.
ഞാൻ അവരുടെ പുരുഷത്വം നീക്കം ചെയ്യും; മഹാഭയങ്കരൻ അവിടെ ഉറപ്പായിരിക്കും.
തസ്മിന്കലിയുഗേ ഘോരേ രൌദ്രേ രുദ്രേഽതിനിര്ഘൃണേ
ആ ഭയങ്കരവും ക്രൂരവുമായ കലിയുഗത്തിൽ,
ഭവത്സു ച സ്വര്ഗതേഷു ഗയോഽപി സുമഹത്തപഃ
അവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ ഗയയും മഹാ തപസ്സു ചെയ്യും.
ഗയാതീര്ഥം ഗതം തം ച ഗയാധ്വംസനകാമ്യയാ
ഗയാതീർത്ഥത്തിൽ ചെന്നു, ഗയയെ നശിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ,
ഇത്ഥം ശ്രീമാന്പീതവാസാ അവതീര്യ ബുധഃ പ്രഭുഃ
ഇങ്ങനെ പീതവസ്ത്രം ധരിച്ച മഹത്വമുള്ള ബുദ്ധിമാൻ പ്രഭു അവതരിച്ചു.
ഇതി സംക്ഷേപതഃ പ്രോക്തം ഭവിഷ്യം പാംഡവാ മയാ
പാണ്ഡവരേ, വരാനിരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ ഇതുവരെ സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഇദം തീര്ഥവരം മഹ്യം സംസേവ്യം സര്വദാ പ്രിയമ്
ഈ തിരുത്തം എനിക്ക് എപ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ടതും ആദരിക്കേണ്ടതുമാണ്.
ഭീമസ്യ ചാപി പൌത്രേണ ദൃഢം സംതോഷിതാഽസ്മി ച
ഭീമന്റെ മകനാൽ ഞാൻ സത്യമായും സന്തുഷ്ടയാണു.
വ്രജധ്വം ചാപി തീര്ഥാനി യാനി വോ ന കൃതാനി ച
നിങ്ങൾ ഇതുവരെ സന്ദർശിക്കാത്ത തിരുത്തങ്ങളിൽ പോകൂ.
ആപൃച്ഛേ ചാപി വഃ സര്വാന്യൂയം കൃഷ്ണസമാ മമ
നിങ്ങളെല്ലാവരെയും, എന്റെ കണ്ണിൽ കൃഷ്ണനോടു തുല്യരായവരെ, ഞാൻ വിടപറയുന്നു.
പുനഃപുനഃ പ്രണമ്യൈനാം നാപശ്യന്ദീപവദ്ഗതാമ് ।। 1.2.65.
പുനഃപുനഃ അവളെ നമസ്കരിച്ചുകൊണ്ട്, ഒരു വിളക്ക് കെട്ടുപോയതുപോലെ അവളെ ഞാൻ വിട്ടുപോയവളായി കാണുന്നില്ല.
തതസ്തേ ബര്ബരീകം ച സംസ്ഥാപ്യാത്രൈവ നിഷ്ഠിതമ്
അതിനുശേഷം അവർ ബർബരീകനെ ഇവിടെയായി സ്ഥിരമായി സ്ഥാപിച്ചു.
ഉപപ്ലവേ സംഗതേഷു സര്വരാജസു പാംഡവാഃ
ഉപപ്ലവയിൽ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും കൂടിയപ്പോൾ പാണ്ഡവർ—
യോദ്ധുമാഗത്യ സംതസ്ഥുഃ കുരുക്ഷേത്രം മഹാരഥാഃ
—യുദ്ധത്തിനായി കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തി, ആ മഹാരഥന്മാർ അവിടെ ഉറച്ചുനിന്നു.
തതോ ഭീഷ്മേണ പ്രോക്താം ച നരൈഃ ശ്രുത്വാ യുധിഷ്ഠിരഃ
അതിനുശേഷം, ഭീഷ്മനും മറ്റുള്ളവരും പറഞ്ഞതെല്ലാം കേട്ട ശേഷം, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ—
ഭീഷ്മേണ വിഹിതാ കൃഷ്ണ രഥാതിരഥവര്ണനാ
—കൃഷ്ണന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞ രഥശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ വിവരണം കേട്ടു.
സസൈന്യാന്പാംഡവാനേതാന്ഹന്യാത്കാലേന കേന കഃ
പാണ്ഡവരും അവരുടെ സൈന്യവും ആരാണ്, എപ്പോഴാണ്, വിധിയുടെ പ്രകാരം സംഹരിക്കുകയെന്ന് ആരാണ് അറിയുക?
പക്ഷം ദ്രോണേന ചാഹ്നാം ച ദശഭിര്ദ്രൌണിനാ രണേ
ദ്രോൺൻ പത്ത് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ഒരു വിഭാഗത്തെ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിക്കും; ദ്രൗണിയും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യും.
തദഹം സ്വാംശ്ച പൃച്ഛാമി കേന കാലേന ഹംതി കഃ
അതിനാൽ ഞാൻ എന്റെ പക്ഷത്തെയും ചോദിക്കുന്നു: ആരാണ്, എപ്പോഴാണ് അവരെ കൊല്ലുക?
അയുക്തമേതദ്ഭീഷ്മാദ്യൈഃ പ്രതിജ്ഞാതം യുധിഷ്ഠിര
ഭീഷ്മനും മറ്റുള്ളവരും നൽകിയ വാഗ്ദാനം യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, ഇതിന് യുക്തിയില്ല.
തവാപി യേ സംതി നൃപാഃ സന്നദ്ധാ രണസംസ്ഥിതാഃ
നിന്റെ കൂടെ യുദ്ധത്തിനായി ആയുധധാരികളായി നിലകൊള്ളുന്ന രാജാക്കന്മാരും—
ദ്രുപദം ച വിരാടം ച ധൃഷ്ടകേതും ച കൈകയമ് 1.2.66.
—ദ്രുപദൻ, വിരാടൻ, ധൃഷ്ടകേതു, കൈകേയരാജാവ്—
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം സപുത്രം ച മഹാവീര്യം ഘടോത്കചമ്
—ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും അവന്റെ മകനും, മഹാശക്തനായ ഘടോൽക്കചനും—
മന്യേഹമേകസ്ത്വേതേഷാം ഹന്യാത്കൌരവവാഹിനീമ്
ഇവരിൽ ഒരാളൊന്നും കൌരവസേനയെ തകർക്കാൻ കഴിയും എന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
തേഭ്യോ ഭയം ന കാര്യം തേ ഫല്ഗവോഽമീ മൃഗാ ഇവ
അവരെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല; ഈ ഫാൽഗവന്മാർ മൃഗങ്ങൾ പോലെയാണ്.
അസ്മാകം ധനുഷാം ഘോഷൈരിദാനീമേവ ഭാരത
ഇപ്പോൾ, ഭാരതാ, നമ്മുടെ വില്ലുകളുടെ ശബ്ദം കേൾക്കൂ—
വൃദ്ധാദ്ഭീഷ്മാദ്ദ്വിജാദ്വൃദ്ധാദ്ദ്രോണാദപി കൃപാദപി
വയസ്സായ ഭീഷ്മനിൽ നിന്നും, മുതിർന്ന ദ്രോണനിൽ നിന്നും, കൃപനിൽ നിന്നും—