അരുണാഖ്യം പുരം ചാരാത്കല്പയാമാസതുശ്ചിരമ്
അരുണാ എന്ന പേരിൽ ഒരു നഗരം അവർ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് സ്ഥാപിച്ചു.
തസ്യാം ബ്രഹ്മര്ഷയോ ദേവാ ഗംധര്വാ ദിവ്യയോഷിതഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മർഷിമാർ, ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, ദിവ്യസ്ത്രികൾ എന്നിവരും വസിച്ചു.
തീര്ഥാനി ധാര്യ കൂപത്വം ഗംഗാദ്യാഃ സരിതസ്തഥാ
അവിടെ തിര്ഥങ്ങൾ കിണറുകളുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു; ഗംഗയും മറ്റ് നദികളും അങ്ങനെ തന്നെ.
ഗോലോകോ ഗോഗോഷ്ഠതയാ നൈഗമത്വം കിലാഗമാഃ
ഗോലോകം അവിടെ പശുക്കളെ വളർത്തുന്ന സ്ഥലമായി മാറി; വേദങ്ങളും അവിടെയെത്തി രൂപം കൊണ്ടു എന്നു പറയുന്നു.
ഭൂതാഃ പ്രേതാഃ പിശാചാശ്ച വേതാലാഃ കടപൂതനാഃ
അവിടെ ഭൂതങ്ങൾ, പ്രേതങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, വേതാലങ്ങൾ, കടപൂതനമാർ തുടങ്ങിയവയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദേവോപി ധൂര്ജടിസ്തസ്യാം കൌതുകീ സിദ്ധരൂപധൃക് 1.3.2.16.
ദേവനായ ധൂർജടി അവിടെയെത്തി, സിദ്ധന്റെ രൂപത്തിൽ കൗതുകത്തോടെ നിലകൊണ്ടു.
ന കേനചിദവിജ്ഞാതഃ സദാ സര്വത്ര ദീപ്യതി
അവനെ ആരും തിരിച്ചറിയാതെ ഇരിക്കാറില്ല; എല്ലായിടത്തും അവൻ എപ്പോഴും പ്രകാശിക്കുന്നു.
ദാംതൌ ശോണാദ്രിനാഥം തമര്ചയാമാസതുശ്ചിരമ്
അവർ ദീർഘകാലം ശോണാദ്രിനാഥനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
ദീക്ഷാദികാനി ചക്രാതേ സ്വയമാചാര്യതാം ഗതൌ
അവർ ദീക്ഷയും മറ്റ് കര്മ്മങ്ങളും സ്വയം ഗുരുവായി നടത്തി.
പ്രാതഃ സ്നാത്വാ സമാഹൃത്യ പുഷ്പപത്രാദികം ഫലമ്
രാവിലെ കുളിച്ച് പൂക്കൾ, ഇലകൾ, പഴങ്ങൾ എന്നിവ ശേഖരിച്ചു.
ജംജല്പാകൌ ജജപതുഃ സര്വമംത്രാധികം സദാ
അവർ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉച്ചരിച്ച്, ഉന്നതമായ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ചു.
പ്രദക്ഷിണാനമസ്കാരൈര്മുദ്രാബംധൈര്നവൈര്നവൈഃ
പ്രദക്ഷിണം, നമസ്കാരം, പുതുപുതിയ മുദ്രകൾ എന്നിവയോടെ,
പംചബ്രഹ്മഷഡംഗാദ്യൈരര്ചയാമാസതുഃ ശിവമ്
അവർ ശിവനെ അഞ്ചു ബ്രഹ്മങ്ങളും ആറു അംശങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ വിവിധ വഴികൾകൊണ്ട് ആരാധിച്ചു.
വേധോവിഷ്ണൂ സമാരാധ്യ ശിവജ്ഞാനമവാപതുഃ
ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും ആരാധിച്ച് അവർ ശിവജ്ഞാനം നേടി.
ഇതീദമശ്രാവി മയാ രഹസ്യം പിതുഃ ശിലാദസ്യ മുഖാത്പുരാ യത്
ഇങ്ങനെ, ഈ രഹസ്യം ഞാൻ ഒരിക്കൽ എന്റെ അച്ഛൻ ശിലാദനിൽനിന്ന് കേട്ടതാണ്.
തഥാപി കൌതുകേനാഹമാക്രാംതോ മുനയോഽപ്യമീ
എന്നാൽ എന്നാലും, ഈ മുനിമാരെപോലെ തന്നെ എനിക്ക് കൗതുകം തോന്നുന്നു.
ശൃണു ത്വമവധാനേന മാര്കംഡേയ മഹാമതേ
മഹാമതിയായ മാർകണ്ടേയ, നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു.
നനു ജാനാസി തത്പൂര്വം യഥാ ദാക്ഷായണീ ശിവഃ
പണ്ടു ദാക്ഷായിണി ശിവന്റെ ഭാര്യയായത് നീ അറിയുന്നില്ലേ.
യഥാ ച സാ ക്രുധാ ഭര്തുര്ദ്രുഹി ദക്ഷപ്രജാപതൌ
ഭർത്താവിനോട് കോപംകൊണ്ട ദാക്ഷയെ എങ്ങനെ എതിര്ത്തുവെന്ന് നീ അറിയുന്നു.
തദാ ഹരാജ്ഞാനിഘ്നേന വീരഭദ്രേണ യത്കൃതമ്
അപ്പോൾ ഹരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വീരഭദ്രൻ ചെയ്തതൊക്കെയും സംഭവിച്ചു.
അശ്രൌഷീസ്തസ്യ ദക്ഷസ്യ ഗണൈഃ ശീര്ഷാസഖംഡനമ്
ദക്ഷന്റെ തല ഗണങ്ങൾ വെട്ടിയതും നീ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ദംതഘാതം രവേഃ പാണിപാടനം ജാതവേദസഃ
സൂര്യന്റെ പല്ലുകൾ തകർത്തതും കൈകൾ വെട്ടിയതും അഗ്നിയെ പരിക്കേൽപ്പിച്ചതും നീ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സാ ച ദേവീ പുനര്ജന്മ ലേഭേ ഹിമവതോ ഗൃഹേ
ആ ദേവി വീണ്ടും ഹിമവാന്റെ വീട്ടിൽ ജനിച്ചു.
ദേവഃ സ്ഥാണുവനേ താം ച പരിചര്യാപരം രഹഃ 1.3.2.17.
ദൈവം രഹസ്യമായി സ്ഥാണുവനത്തിൽ അവളോടൊപ്പം പാർത്തു സേവനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ജിതേംദ്രിയം ച തം ദേവം ക്വാപി യാതം ഗണൈഃ സഹ
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച ദൈവം ഗണങ്ങളോടൊപ്പം എവിടെയോ പോയി.
ഉപയമ്യാഥ താം ദേവോ വൃത്താംതൈശ്ചിത്തഖംഡിഭിഃ
പിന്നീട് ദൈവം, പഴയ സംഭവങ്ങൾ ഓർത്തു മനസ്സു വിഷമമായ അവളെ സമീപിച്ചു.
വൈധവ്യഖിന്നയാ രത്യാ പ്രാര്ഥിതാ ശൈലനംദിനീ
വിധവാവേദനയാൽ ദുഃഖിതയായ ശൈലപുത്രി അവനോടു ചേർന്നിരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
പുനശ്ച മേനയാ മാത്രാ പിത്രാ ച ഹിമഭൂഭൃതാ
പിന്നീട് അവളുടെ അമ്മയായ മേനയും അച്ഛനായ ഹിമവാനും വീണ്ടും ഇടപെട്ടു.
തദാ ശുംഭനിശുംഭാഖ്യൌ ലേഭാതേ വേധസോ വരമ്
അപ്പോൾ ശുംഭനും നിശുംഭനും സ്രഷ്ടാവിൽ നിന്ന് ഒരു വരം നേടി.
ഇതി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ജാതത്രാസൈഃ സുപര്വഭിഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവന്മാർ ഭയത്തോടെ വിറച്ചു.