യച്ച ഹസ്തശതാദൂര്ധ്വം സരസ്തത്ര വിധീയതേ
നൂറ് കൈ ദൂരം കടന്നാൽ, അവിടെ ഒരു കുളം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
തതഃ സ്നാനം പ്രകര്തവ്യമന്യഥാ ദോഷ ഉച്യതേ
അതിനാൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യണം; ഇല്ലെങ്കിൽ, പിഴവാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
മലം മൂത്രം പുരീഷം ച ശ്ലേഷ്മ നിഷ്ഠീനാശ്രു ച
കഴിവ്, മൂത്രം, മല, കഫം, തുപ്പൽ, കണ്ണുനീർ —
തസ്മാന്നിഃസര ശീഘ്രം ത്വം യദ്യേവമജിതേന്ദ്രിയഃ
അതുകൊണ്ട്, നീ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാനാവില്ലെങ്കിൽ, ഉടൻ പുറത്തേക്കു പോവണം.
യസ്യ ഹസ്തൌ ച പാദൌ ച മനശ്ചൈവ സുസംയതമ്
യാരുടെ കൈകളും കാലുകളും മനസ്സും നല്ലവണ്ണം നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു —
ക്ഷുധാ തൃഷാ മയാ നിത്യം വാരിതും നൈവ ശക്യതേ
വിഷമവും ദാഹവും ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും തടയാൻ കഴിയില്ല.
കിം ന ശ്രുതസ്ത്വയാ ശ്ലോകഃ ശിബിനാ യഃ സമീരിതഃ
ശിബി പറഞ്ഞ ശ്ലോകം നീ കേട്ടിട്ടില്ലേ?
മുഹൂര്തമപി ജീവേത നരഃ ശുക്ലേന കര്മണാ
നല്ല പ്രവൃത്തിയാൽ മനുഷ്യൻ ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിക്കാം.
പാസ്യാമ്യേവ ജലം ചാത്ര കാമം വിലപ ശുഷ്യ വാ ।। 1.2.64.
ഇവിടെ ഞാൻ ഇഷ്ടം പോലെ വെള്ളം കുടിക്കും; നീ ഇഷ്ടം പോലെ പരാതിപ്പെടുകയോ ഉണങ്ങിക്കിടക്കുകയോ ചെയ്യാം.
തസ്മാത്തേ പാതകം കര്തും ന ദാസ്യാമി കഥംചന
അതിനാൽ, പാപം ചെയ്യാൻ ഞാൻ ഒരിക്കലും അനുമതി തരില്ല.
തദ്വരാകാഥ ശീഘ്രം ത്വമസ്മാത്കുംഡാദ്വിനിഃസര
അതിനാൽ, ദുർഭാഗാവശാൽ, നീ ഉടൻ ഈ കുളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു പോവു.
ഇഷ്ടകാശകലൈഃ ശീഘ്രം ചൂര്ണയിഷ്യേഽന്യഥാ ശിരഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇഷ്ടകയുടെ കഷ്ണങ്ങൾ കൊണ്ട് നിന്റെ തല ഉടയ്ക്കും.
ഭീമശ്ച വംചയിത്വാ താമുത്പ്ലുത്യ ബഹിരാവ്രജത്
അപ്പോൾ ഭീമൻ അവളെ വഞ്ചിച്ച്, ചാടിപ്പോയി പുറത്തേക്കു വന്നു.
യുയുധാതേ പ്രലംബാഭ്യാം ബാഹുഭ്യാം യുദ്ധപാരഗൌ
ഭീമനും പ്രലമ്പനും, ഇരുവരും യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, കൈകളാൽ ഏറ്റുമുട്ടി.
മുഷ്ടിഭിഃ പാര്ഷ്ണിഘാതൈശ്ച ജാനുഭിശ്ചാഭിജഘ്നതുഃ
അവർ തമ്മിൽ മുഷ്ടികൊണ്ടും കാൽമുട്ടുകൊണ്ടും കുതിരപ്പാദംകൊണ്ടും അടിച്ചു.
ഹീയമാനസ്തതോ ഭീമ ഉദ്യതോഽഭൂത്പുനഃ പുനഃ
അപ്പോൾ ഭീമൻ കീഴടങ്ങിയെങ്കിലും, വീണ്ടും വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു.
തതോ ഭീമം സമുത്പാട്യ ബര്ബരീകോ ബലാദിവ
അതിനുശേഷം ബർബരീകൻ ഭീമനെ അതീവ ശക്തിയോടെ പിടിച്ചു, വേരോടെ പറിച്ചെടുത്തതുപോലെ.
മൂര്ഛിതം ചൈവമാദായ വിസ്ഫുരന്തം പുനഃപുനഃ
അവനെ ബോധംകെട്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും വിറയുന്ന നിലയിൽ എടുത്തു.
ദദൃശുഃ പാംഡവാ നൈതദ്ദേവ്യാ നയനയംത്രിതാഃ ।। 1.2.64.
പാണ്ഡവർ ഇതൊന്നും കണ്ടില്ല, ദേവിയുടെ ശക്തിയാൽ അവർ തടയപ്പെട്ടു.
തഥാ ഗൃഹീതേ കുരുവീരമുഖ്യേ വീരേണ തേനാദ്ഭുതവിക്രമേണ
അങ്ങനെയൊരു അത്ഭുതവീര്യശാലിയായ യോദ്ധാവിന്റെ കയ്യിൽ കുരുവംശത്തിലെ പ്രധാന വീരൻ പിടിയിലായപ്പോൾ,
സാഗരസ്യ തതസ്തീരേ ബര്ബരീകം ഗതം തദാ
അപ്പോൾ ബർബരീകൻ സമുദ്രത്തിൻറെ തീരത്തേക്ക് പോയി.
ഭോഭോ രാക്ഷസശാര്ദൂല ബര്ബരീക മഹാബല
“ഹോ! രാക്ഷസന്മാരിൽ ശൂരനായ ബർബരീക, മഹാശക്തിയുള്ളവനേ,
അയം ഹി തീര്ഥയാത്രായാം വിചരന്ഭ്രാതൃഭിര്യുതഃ
ഇവൻ തീർത്ഥയാത്രയിൽ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം യാത്ര ചെയ്യുകയാണ്.
സമ്മാനം സര്വഥാ തസ്മാദര്ഹഃ കൌരവനംദനഃ
അതുകൊണ്ട്, കുരുവംശത്തിന് അഭിമാനമായ ഇദ്ദേഹം എപ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്.
ന്യപതത്പാദയോര്ഹാ ധിക്കഷ്ടം കഷ്ടം ച പ്രാഹ സഃ
അവൻ അവന്റെ കാൽക്കൽ വീണു, 'അയ്യോ! എത്ര ദുർഭാഗ്യമാണ്, എത്ര ദുർഭാഗ്യമാണ്!' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ക്ഷമ്യതാം ക്ഷമ്യതാം ചേതി പുനഃ പുനരവോചത
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും 'ക്ഷമിക്കണം, ക്ഷമിക്കണം' എന്ന് ആവർത്തിച്ചു.
തം തഥാ പരിശോചംതം മുഹ്യമാനം മുഹുര്മുഹുഃ
അവനെ ഇങ്ങനെ ദുഃഖിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും ബോധംകെട്ടുപോകുന്നത് കണ്ടു.
വയം ത്വാം നൈവ ജാനീമസ്ത്വം ചാസ്മാഞ്ജന്മകാലതഃ
“ഞങ്ങൾ നിന്നെ അറിയുന്നില്ല, നീയും ജന്മകാലം മുതൽ ഞങ്ങളെ അറിയുന്നില്ല.
പരം നോ വിസ്മൃതം സര്വം നാനാദുഃഖൈഃ പ്രമുഹ്യതാമ് 1.2.64.
മറ്റെല്ലാം ഞങ്ങൾ മറന്നുപോയി, പലവിധ ദു:ഖങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ ബോധംകെട്ടുപോയിരിക്കുന്നു.
തദസ്മാകമിദം ദുഃഖം സര്വകാലവിധാനതഃ
ഈ ദു:ഖം എല്ലാം കാലത്തിന്റെ നിയമപ്രകാരം ഞങ്ങളിലുണ്ടായതാണ്.