ഉപവിഷ്ടാഃ സഭാമധ്യേ കഥാശ്ചക്രുഃ പൃഥഗ്വിധാഃ
സഭയുടെ നടുവിൽ ഇരുന്ന് അവർ വിവിധ കഥകൾ പറഞ്ഞു.
ക്രിയമാണേഽഥ തത്രാഗാദ്ഭീമപുത്രോ ഘടോത്കചഃ
അവിടെ സംഭവങ്ങൾ നടക്കുമ്പോൾ ഭീമപുത്രനായ ഘടോൽക്കചൻ എത്തി.
ഉത്ഥായ സഹസാ പീഠാദാലിലിംഗുര്മുദാ യുതാഃ 1.2.59.
അവൻ പെട്ടെന്ന് ഇരിപ്പിടത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അണചേർന്നു.
സാശിഷം ച തതോ രാജ്ഞാ സ്വോത്സംഗ ഉപവേശിതഃ
പിന്നീട് രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ അവൻ അവന്റെ മടിയിൽ ഇരിക്കാൻ അനുവദിക്കപ്പെട്ടു.
കാലഃ ക്വചിത്സുഖം രാജ്യം കുരുഷേ മാതുലം തവ
ഒരു കാലത്തേക്ക് നിന്റെ മാമൻ കുരുക്കളുടെ രാജ്യം സന്തോഷത്തോടെ ഭരിച്ചിരുന്നു.
കശ്ചിദ്ദേവേഷു വിപ്രേഷു ഗോഷു സാധുഷു സര്വദാ
ദേവന്മാരിലും ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും പശുക്കളിലും സദാചാരികളിലുമൊക്കെ ആരോ ഒരാൾ എപ്പോഴും ഉണ്ടാകും.
ഹേഡംബസ്യ വനം സര്വം തസ്യ യേ സൈന്യരാക്ഷസാഃ
ഹേഡംബയുടെ കാടും അവന്റെ സൈന്യമായ രാക്ഷസന്മാരും എല്ലാം അവനായിരുന്നു.
കച്ചിന്നംദതി തേ മാതാ ഭൃശം നഃ പ്രിയകാരിണീ
നമുക്ക് അത്യന്തം പ്രിയങ്കരിയായ നിന്റെ അമ്മ വളരെ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നുണ്ടോ?
ഇതി പൃഷ്ടോ ധര്മരാജ്ഞാ സ്മയന്ഹൈഡംബിരബ്രവീത്
ധർമ്മരാജാവിന്റെ ചോദ്യം കേട്ടു, പുഞ്ചിരിയോടെ ഹൈഡംബൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
തദ്രാജ്യം ശാസനേ സ്ഥാപ്യ ദുഷ്ടാന്നിഘ്നംശ്ചരാമ്യഹമ്
ആ രാജ്യം എന്റെ ഭരണത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ദുഷ്ടരെ സംഹരിച്ച് ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
മാമുവാച സദാ പുത്ര പിതൄണാം ഭക്തികൃദ്ഭവ
എന്റെ അച്ഛൻ എപ്പോഴും എന്നോട് പറഞ്ഞിരുന്നു: 'മകനേ, നീ പിതാക്കന്മാരോടുള്ള ഭക്തിയിൽ നിലകൊൾക്കണം.'
പ്രണാമായൈവ ഭവതാം ഭക്തിപ്രഹ്വേണ ചേതസാ ഭവദ്ഭിരഹമിച്ഛാമി ഫലം യസ്മാദിദം മഹത്
ഭക്തിയോടും വിനയത്തോടെ മനസ്സോടെ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പ്രണാമം ചെയ്യണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ഫലം.
യദാജ്ഞാപാലനം പുത്രഃ പിതൄണാം സര്വദാ ചരേത് 1.2.59.
മകൻ എപ്പോഴും പിതാക്കന്മാരുടെ കല്പനകൾ അനുസരിക്കണം.
ഉവാച ധര്മരാട് പുത്രമാനംദാശ്രുഃ സഗദ്ഗദമ്
ആനന്ദം കൊണ്ടുള്ള കണ്ണീരോടെ, വാക്ക് തളർന്നുകൊണ്ട്, ധർമ്മരാജാവ് മകനോട് പറഞ്ഞു:
ത്വമേവ നോ ഭക്തികാരീ സഹായശ്ചാപി വര്തസേ
നമ്മളോടുള്ള ഭക്തിയും സഹായവും നീയൊന്നാണ് ചെയ്യുന്നത്.
ഏതദര്ഥം ച ഹൈഡംബേ പുത്രാനിച്ഛംതി സാധവഃ
ഇതിനാലാണ്, ഹൈഡംബേ, നല്ലവർക്കു മക്കളെ ആഗ്രഹം ഉണ്ടാകുന്നത്.
അവശ്യം യാദൃശീ മാതാ താദൃശസ്തനയോ ഭവേത്
എങ്ങനെയാണോ അമ്മ, അങ്ങനെയാകും മകനും.
അഹോ സുദുഷ്കരം ദേവീ കുരുതേ മേ പ്രിയാ വധൂഃ
എന്ത് അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ് എന്റെ പ്രിയ വധു, ദേവി ചെയ്യുന്നതു!
നൂനം കാമേന ഭോഗൈര്വാ കൃത്യം വധ്വാ ന മേ മനാക്
നിശ്ചയമായും, കാമം അല്ലെങ്കിൽ ഭോഗങ്ങൾ ഒന്നും എന്റെ ഭാര്യയെ ആകർഷിക്കുന്നില്ല.
ദുഷ്കുലീനാപി യാ ഭക്താ സൂതേഽപത്യം ച ഭക്തിമത്
താഴ്ന്ന കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവളായാലും, ഭക്തിയുള്ളവൾ ഭക്തിയുള്ള മകനെ പ്രസവിക്കും.
ഏവം ബഹൂനി വാക്യാനി താനി താനി വദന്നൃപഃ
ഇങ്ങനെ, രാജാവ് പലതരത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ തുടർച്ചയായി പറഞ്ഞു.
പുംഡരീകാക്ഷ ജാനാസി യഥാ ഭീമാദഭൂദയമ്
കുമുദദളനയനനേ, ഭീമൻ അവനിൽ നിന്നു എങ്ങനെ ജനിച്ചുവെന്ന് നീ അറിയുന്നു.
അഷ്ടാനാം ദേവയോനീനാം യതോ ജന്മ ച യൌവനമ് ।। 1.2.59.
എട്ട് ദേവമാതാക്കളുടെ ജനനവും യൗവനവും അവനിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്.
തദസ്യോചിതദാരാര്ഥേ സദാ ചിംതാസ്തി കൃഷ്ണ മേ
അതുകൊണ്ട്, കൃഷ്ണാ, അവനു അനുയോജ്യമായ ഭാര്യയെ കണ്ടെത്താൻ എനിക്ക് എപ്പോഴും ചിന്തയുണ്ട്.
തദ്ഭവാന്കൃഷ്ണസര്വജ്ഞ ത്രിലോകീമപി വേത്സി ച
അതുകൊണ്ട്, കൃഷ്ണാ, നീ സകലവും അറിയുന്നവൻ, മൂന്നു ലോകവും അറിയുന്നവൻ.
ധര്മരാജമിദം വാക്യം പദാംതരിതമബ്രവീത്
ഇതാണ് ധർമ്മരാജാവ് വാക്കുതോറും പറഞ്ഞത്.
അസ്തി രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി ദാരാനസ്യോചിതാം ശുഭാമ്
രാജാവേ, അവന് അനുയോജ്യവും ഭാഗ്യവതിയായ വധുവിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം.
സാ ച പുത്രീ മുരോഃ പാര്ഥ ദൈത്യസ്യാദ്ഭുതകര്മണഃ
അവൾ അത്ഭുതകര്യങ്ങൾ നടത്തിയ മുരനെന്ന ദൈത്യന്റെ മകളാണ്, പ്രിതയുടെ പുത്രാ.
സ ച മേ നിഹതോ ഘോരഃ പാശദുര്ഗസമന്വിതഃ
ഭയങ്കരനും പാശദുര്ഗ്ഗം കൂടിയവനുമായ മുരനെ ഞാൻ സംഹരിച്ചു.
തതോ ഹതേ മുരൌ ദൈത്യേ മയാ തസ്യ സുതാവ്രജത്
അങ്ങനെ ദൈത്യനായ മുരൻ എന്റെ കൈയിൽ വീണശേഷം, അവന്റെ മകൾ എന്നെ സമീപിച്ചു.