തം ച ബ്രഹ്മാ കരേ ഗൃഹ്യ തീര്ഥാന്യാഹേതി ഭാരതീമ്
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് അതു കൈയിൽ എടുക്കുകയും ഭാരതിയെ തിര്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുകയും ചെയ്തു.
സര്വൈര്ഭവദ്ഭിഃ സംഹത്യ മുഖ്യസ്ത്വേകഃ പ്രകീര്ത്യതാമ് 1.2.58.
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ചേർന്ന് അതിൽ പ്രധാനമായ ഒരാളെ പ്രഖ്യാപിക്കണം.
അസ്മാദ്ധേതോശ്ച സംപ്രാപ്താ ജ്ഞാത്വാ ദേഹി ത്വമേവ തത്
ഈ കാരണത്താൽ, ഇവിടെ എത്തി മനസ്സിലാക്കി, നീയേത് അതു നൽകണം.
സര്വേ ചാപാരമാഹാത്മ്യം സ്വയം മേ വക്തുമര്ഹഥ
നിങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും നിങ്ങളുടെ പരമ മഹത്വം എന്നോട് തന്നെ പറയാൻ അർഹതയുണ്ട്.
യത്ര ഗംഗാ ഗയാ കാശീ പുഷ്കരം നൈമിഷം തഥാ
എവിടെ ഗംഗയും ഗയയും കാശിയും പുഷ്കരവും അതുപോലെ നൈമിഷവും ഉണ്ട്,
പ്രഭാസാദ്യാനി ശതശോ യത്ര നസ്തത്ര കാ മതിഃ
പ്രഭാസാദി നൂറുകണക്കിന് തിര്ഥങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഞങ്ങളുടെ മനസ്സ് എവിടെയാണ്?
ചിരേണേദം തതഃ പ്രാഹ മഹീസാഗരസംഗമഃ
നേരം കഴിഞ്ഞ് ഭൂമിയും സമുദ്രവും തമ്മിലുള്ള സംഗമം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
മമൈനമര്ഘം ത്വം യച്ഛ ചതുരാനന ശീഘ്രതഃ
നിന്റെ മുന്നിൽ എന്റെ ഈ അർപ്പണം വേഗത്തിൽ സ്വീകരിക്കണം, നാലുമുഖനായവനേ.
യതശ്ചേന്ദ്രദ്യുമ്നരാജ്ഞാ താപ്യമാനാ വസുംധരാ
ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന രാജാവിന്റെ പീഡനത്തിൽ ഭൂമി കഷ്ടപ്പെട്ടു.
സാ ച സര്വാണി തീര്ഥാനി സംയുക്താനി മയാ സഹ
അവളും എല്ലാ തിര്ഥങ്ങളും ചേർന്ന് എന്നോടൊപ്പം ഒന്നായി.
ഗുഹേന ച മഹാലിംഗം കുമാരേശ്വരമീശ്വരമ്
ഗുഹൻ മഹാലിംഗം ആയ കുമാരേശ്വരനെ സ്ഥാപിച്ചു,
നാരദേനാപി മത്തീരേ സ്ഥാനം സംസ്ഥാപ്യ ശോഭനമ് 1.2.58.
നാരദനും എന്റെ തീരത്ത് മനോഹരമായ ഒരു സ്ഥലം സ്ഥാപിച്ചു.
ഏവം ത്രിഭിര്ഹേതുവരൈര്മമേവാര്ഘഃ പ്രദീയതാമ്
ഇങ്ങനെ ഈ മൂന്നു പ്രധാന കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടു എന്റെ അർപ്പണം നൽകണം.
ഇത്യുക്തേ വചനേ പാര്ഥ തീര്ഥരാജേന ഭാരത
ഭാരതാ, തിര്ഥരാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ,
തതോ ബ്രഹ്മസുതോ ജ്യേഷ്ഠഃ ശ്വേതമാല്യാനുലേപനഃ
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവിന്റെ മൂത്തമകനായവൻ വെള്ളപൂക്കളും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും ധരിച്ച് അണിഞ്ഞിരുന്നു.
അഹോ കഷ്ടമിദം കൂക്തം തീര്ഥരാജേന മോഹതഃ
അയ്യോ, തീർത്ഥങ്ങളുടെ രാജാവ് മോഹത്തിൽ പറഞ്ഞ ഈ കടുത്ത വാക്ക് എത്ര ദുർഭാഗ്യകരമാണ്!
സ്വീയാന്ഗുണാന്സ്വയം യോ ഹി സമ്പത്സു പ്രക്ഷിപന്പരാന്
സ്വന്തം ഗുണങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, സമൃദ്ധിയിലായിരിക്കുമ്പോഴും മറ്റുള്ളവരുടെ ഗുണങ്ങൾ മാത്രം പുകഴ്ത്തുന്നവൻ,
തസ്മാദസ്മാദഹംകാരാത്സത്സ്വപ്യേഷു ഗുണേഷു ച
അതിനാൽ, ഇങ്ങനെയുള്ള അഹങ്കാരത്തിൽ, സത്യമായ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും,
സ്തംഭതീര്ഥമിതി ഖ്യാതം സ്തമ്ഭോ ഗര്വഃ കൃതോ യതഃ
ഇവിടെ അഹങ്കാരം പ്രകടമായതുകൊണ്ട്, ഈ തീർത്ഥം 'സ്തംഭതീർത്ഥം' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇത്യുക്തേ ധര്മദേവേന ഹാഹേതി രവ ഉത്ഥിതഃ
ധർമ്മദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, എല്ലാവരും 'അയ്യോ!' എന്നു വിളിച്ചു.
ഗുഹസ്തതോ വചഃ പ്രാഹ ധര്മദേവസമാഗമേ
അതിനുശേഷം ഗുഹൻ, ധർമ്മദേവന്റെ സഭയിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ബ്രവീതു കോഽപി സര്വേഷാം തീര്ഥാനാം തേഷു വര്തതാമ് 1.2.58.
ഈ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏതാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് ആരെങ്കിലും വ്യക്തമാക്കട്ടെ.
തിഷ്ഠത്വാത്മഗുണോ യച്ച തീര്ഥരാജേന വര്ണിതഃ
തീർത്ഥങ്ങളുടെ രാജാവ് പറഞ്ഞ സ്വയം പുകഴ്ച അങ്ങനെ തന്നെ നിലനിൽക്കട്ടെ.
അഹോ ന യുക്തം പാലാനാം യദി തേഽപ്യവിമൃശ്യ ച
അയ്യോ, സംരക്ഷകരായവർ പോലും ആലോചനയില്ലാതെ പ്രവർത്തിച്ചാൽ അതു യുക്തമല്ല.
ഏവമുക്തേ ഗുഹേനാഥ ധര്മോ വചനമബ്രവീത്
ഗുഹൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ധർമ്മൻ മറുപടി പറഞ്ഞു:
മുഖ്യത്വം സര്വതീര്ഥാനാമര്ഘം ചാപി പിതാമഹാത് പരോക്ഷേപി സ്വപ്രശംസാ ബ്രഹ്മാണമപി ചാലയേത്
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ പ്രധാനത്വവും പിതാമഹനിൽ നിന്നുള്ള അതുല്യമായ മൂല്യവും — പരോക്ഷമായ സ്വയം പുകഴ്ച പോലും ബ്രഹ്മാവിനെ പോലും അലയ്ക്കാൻ കഴിയും.
സ്വപ്രശംസാം പ്രകുര്വാണഃ പരാക്ഷേപസമന്വിതാമ് യാനി പൂര്വം പ്രമാണാനി കൃതാനീശേന ധീമതാ
മറ്റുള്ളവരെ താഴ്ത്തിക്കാണിച്ചുകൊണ്ട് സ്വയം പുകഴ്ത്തുന്നവൻ, മുൻകാലത്ത് ധീരനായ ഈശ്വരൻ സ്ഥാപിച്ച മാതൃകകൾ പാലിക്കണം.
താനി സമ്പാലനീയാനി താനി കോഽതി ക്രമേദ്ബുധഃ
ആ മാതൃകകൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്; ജ്ഞാനികൾ ആരാണ് അതു ലംഘിക്കുന്നത്?
പാലയാമാസ ഏതച്ച ത്വം പാലയിതുമര്ഹസി
ഇതും മുൻപേ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചിരുന്നു; നീയും അതു കാത്തുസൂക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്.
തദസ്മാഭിരിദം യുക്തം ശാസനം ദിശ്യതാം പരമ്
അതിനാൽ, ഇതാണ് ഞങ്ങൾ നൽകേണ്ട ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ആജ്ഞ.