ആഖ്യാനം സകലം ശ്രുത്വാ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ഈ കഥ മുഴുവനും ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടാൽ, എല്ലാവിധ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പ്രഥമേ മാഹേശ്വരഖണ്ഡേ കൌമാരികാഖംഡേ നീലകംഠമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമ സപ്തപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയുടെ ആദ്യമായ മഹേശ്വരഖണ്ഡത്തിലെ കൗമാരികാഖണ്ഡത്തിൽ വരുന്ന നീലകണ്ഠന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന അമ്പത്തിയേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
യസ്യ പ്രഭാവഃ സുമഹാന്നൈവ കസ്യാപി സംസ്തുതഃ
ആളുടെ ശക്തി അത്യന്തം വലുതാണ്, ആരും അതിനെ ശരിക്കും പുകഴ്ത്തിയിട്ടില്ല.
ശൃണു പാംഡവ ശാപേന ഗുപ്തമാസീദിദം യഥാ
പാണ്ഡവാ, ഒരു ശാപം മൂലം ഇത് എങ്ങനെ മറഞ്ഞു പോയി എന്ന് നീ കേൾക്കു.
പുരാ നിമിത്തേ കസ്മിംശ്ചിത്സര്വതീര്ഥാധിദൈവതാഃ
പണ്ടൊരു സമയത്ത്, ഒരു ലക്ഷണത്തിൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെ പ്രധാന ദേവതകളും—
പുഷ്കരസ്യ പ്രഭാസസ്യ നിമിഷസ്യാര്ബുദസ്യ ച
പുഷ്കരം, പ്രഭാസം, നിമിഷം, അർബുദം—
വസ്ത്രാപഥസ്യ ശ്വേതസ്യ ഫല്ഗുതീര്ഥം സ്യ ചാപി യാഃ
വസ്ത്രാപഥം, ശ്വേതം, ഫൽഗു തീർത്ഥം എന്നിവയുടെ ദേവതകളും—
സിംധുസാഗരയോഗസ്യ മഹീസാഗരകസ്യ ച
സിന്ധു-സമുദ്രസംഗമം, മഹീസാഗരം എന്നിവയുടെ ദേവതകളും—
ഗംഗാരേവാമുഖീനാം തു നദീനാമധിദേവതാഃ
ഗംഗയും രേവയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള നദികളുടെ ദേവതകളും—
തേ സര്വേ സംഘശോ ഭൂത്വാ ശ്രൈഷ്ഠ്യ ജ്ഞാനായ ചാത്മനഃ
അവരൊക്കെയും കൂട്ടമായി ഒന്നിച്ച് ചേരുകയും, തങ്ങളുടേതായ ശ്രേഷ്ഠത അറിയാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു.
തത്ര തീര്ഥാനി സര്വാണി സമായാതാനി വീക്ഷ്യ സഃ
അവിടെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഒന്നിച്ച് വന്നിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു.
പ്രണമ്യ സര്വതീര്ഥേഭ്യഃ പ്രബദ്ധകരസംപുടഃ 1.2.58.
അവൻ കൈകൂപ്പി, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളെയും വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
അദ്യ നഃ സദ്മ സകലം യുഷ്മാഭിരതിപാവിതമ്
ഇന്ന്, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വന്നതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളുടെ വീട് മുഴുവൻ അത്യന്തം വിശുദ്ധമായിരിക്കുന്നു.
തീര്ഥാനാം ദര്ശനം ശ്രേയഃ സ്പര്ശനം സ്നാനമേവ ച
തീർത്ഥങ്ങൾ കാണുന്നതും, അവയെ സ്പർശിക്കുന്നതും, അവയിൽ കുളിക്കുന്നതും വലിയ ഭാഗ്യമാണ്.
മഹാപാപാന്വിതാ രൌദ്രാസ്ത്വപി യേ സ്യുഃ സുനിഷ്ഠുരാഃ
വലിയ പാപങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയവരും, അത്യന്തം ക്രൂരരായവരും പോലും—
ഏവമുക്ത്വാ പുലസ്ത്യം സ പുത്രമഭ്യാദിദേശ ഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, അവൻ തന്റെ മകൻ പുലസ്ത്യനോട് ഉപദേശം നൽകി.
അസംഖ്യാനീഹ തീര്ഥാനി ദൃശ്യംതേ പദ്മസംഭവ
ഇവിടെ അനവധി തിര്ഥങ്ങൾ കാണാം, കമലജനനായ ബ്രഹ്മാവേ.
ധര്മപ്രവചനേ ശ്ലോകോ യത ഏഷ പ്രഗീയതേ
ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഉപദേശത്തിൽ ഇതിനാൽ ഒരു ശ്ലോകം ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഭവേയുര്യദ്യസംഖ്യാതാ അര്ഘയോഗ്യാഃ സമര്ചനേ
അനവധി പേർ അർപ്പണത്തിനും പൂജയ്ക്കും യോഗ്യരാണെങ്കിൽ,
ഏവം കുരുഷ്വൈകമര്ഘമാനയ ത്വം സുശീഘ്രതഃ
അതിനാൽ നീ വേഗത്തിൽ ഒരു അർപ്പണം മാത്രം കൊണ്ടുവരിക.
തം ച ബ്രഹ്മാ കരേ ഗൃഹ്യ തീര്ഥാന്യാഹേതി ഭാരതീമ്
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് അതു കൈയിൽ എടുക്കുകയും ഭാരതിയെ തിര്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുകയും ചെയ്തു.
സര്വൈര്ഭവദ്ഭിഃ സംഹത്യ മുഖ്യസ്ത്വേകഃ പ്രകീര്ത്യതാമ് 1.2.58.
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ചേർന്ന് അതിൽ പ്രധാനമായ ഒരാളെ പ്രഖ്യാപിക്കണം.
അസ്മാദ്ധേതോശ്ച സംപ്രാപ്താ ജ്ഞാത്വാ ദേഹി ത്വമേവ തത്
ഈ കാരണത്താൽ, ഇവിടെ എത്തി മനസ്സിലാക്കി, നീയേത് അതു നൽകണം.
സര്വേ ചാപാരമാഹാത്മ്യം സ്വയം മേ വക്തുമര്ഹഥ
നിങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും നിങ്ങളുടെ പരമ മഹത്വം എന്നോട് തന്നെ പറയാൻ അർഹതയുണ്ട്.
യത്ര ഗംഗാ ഗയാ കാശീ പുഷ്കരം നൈമിഷം തഥാ
എവിടെ ഗംഗയും ഗയയും കാശിയും പുഷ്കരവും അതുപോലെ നൈമിഷവും ഉണ്ട്,
പ്രഭാസാദ്യാനി ശതശോ യത്ര നസ്തത്ര കാ മതിഃ
പ്രഭാസാദി നൂറുകണക്കിന് തിര്ഥങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഞങ്ങളുടെ മനസ്സ് എവിടെയാണ്?
ചിരേണേദം തതഃ പ്രാഹ മഹീസാഗരസംഗമഃ
നേരം കഴിഞ്ഞ് ഭൂമിയും സമുദ്രവും തമ്മിലുള്ള സംഗമം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
മമൈനമര്ഘം ത്വം യച്ഛ ചതുരാനന ശീഘ്രതഃ
നിന്റെ മുന്നിൽ എന്റെ ഈ അർപ്പണം വേഗത്തിൽ സ്വീകരിക്കണം, നാലുമുഖനായവനേ.
യതശ്ചേന്ദ്രദ്യുമ്നരാജ്ഞാ താപ്യമാനാ വസുംധരാ
ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന രാജാവിന്റെ പീഡനത്തിൽ ഭൂമി കഷ്ടപ്പെട്ടു.
സാ ച സര്വാണി തീര്ഥാനി സംയുക്താനി മയാ സഹ
അവളും എല്ലാ തിര്ഥങ്ങളും ചേർന്ന് എന്നോടൊപ്പം ഒന്നായി.