യഥാ തോയാര്ഥിനസ്തോയം പത്രനാലാദിഭിഃ ശനൈഃ
ജലം ആവശ്യമുള്ളവന് ഇലയും തണ്ടും മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ജലം പതിയെ എടുക്കുന്നതുപോലെ,
പ്രാഗ്നാഭ്യാം ഹൃദയേ വായുരഥ താലൌ ഭ്രുവോംഽതരേ
മുഖത്തിന്റെ മുൻഭാഗം ഉപയോഗിച്ച് വായു ഹൃദയത്തിലേക്കും, പിന്നെ താലുവിലേക്കും, കണിപ്പിറകിലേക്കും കൊണ്ടുപോകുന്നു.
ആകുംചനേനൈവ മൂര്ദ്ധമുന്നീയ പവനം ശനൈഃ
ശ്വാസം പതുക്കെ വലിച്ച് തലയുടെ മുകളിൽ എത്തിക്കാൻ ശരീരം ഒന്നു ചുരുക്കണം.
പ്രാണായാമാ ദശ ദ്വൌ ച ധാരണൈഷാ പ്രകീര്ത്യതേ
ഇത് പത്ത് പ്രാണായാമങ്ങളും രണ്ട് കൂർത്തിരിപ്പുകളും ആണെന്ന് പറയുന്നു.
ധാരണാസ്ഥസ്യ യദ്ധ്യേയം തസ്യ ത്വം ശൃണു ലക്ഷണമ്
കൂർത്തിരിപ്പിൽ ഉറപ്പുള്ളവൻ ധ്യാനിക്കേണ്ടത് എന്താണെന്ന് ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
കേചിച്ഛിവം ഹരിം കേചിത്കേചിത്സൂര്യം വിധിം പരേ
ചിലർ ശിവനിൽ, ചിലർ ഹരിയിൽ, മറ്റുചിലർ സൂര്യനിൽ, മറ്റുള്ളവർ ബ്രഹ്മാവിൽ ധ്യാനം ചെയ്യുന്നു.
തത്ര യോ യച്ച ധ്യായേത സ ച തത്ര പ്രലീയതേ
അവിടെ ആരെ ധ്യാനം ചെയ്താലും, അതിലേക്കാണ് ആൾ ലയിക്കുന്നത്.
പദ്മാസനസ്ഥം തം ഗൌരം ബീജപൂരകരം സ്ഥിതമ് 1.2.55.
പദ്മാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന, വെളുത്ത പ്രകാശമുള്ള, ബീജമുദ്രയുമായി ഉറപ്പുള്ളവനാണ് അവൻ.
ധ്യേയമേതത്തവ പ്രോക്തം തസ്മാദ്ധ്യാനം സമാചരേത്
ഇതാണ് നിനക്ക് ധ്യാനിക്കേണ്ടത് എന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.
ന പൃഥഗ്ജായതേ ധ്യേയാദ്ധാരണാം യഃ സമാസ്ഥിതഃ
കൂർത്തിരിപ്പിൽ ഉറപ്പുള്ളവൻ ധ്യാനവിഷയത്തിൽ നിന്ന് വേറായിപ്പോകുന്നില്ല.
ന കിംചിച്ചിംതയേത്പശ്ചാത്സമാധിരിതി കീര്ത്യതേ
ശേഷം ഒന്നും ചിന്തിക്കരുത്; അതാണ് സമാധി എന്ന് പറയുന്നു.
ശബ്ദസ്പര്ശരസൈര്ഹീനം ഗംധരൂപവിവര്ജിതമ്
ശബ്ദം, സ്പർശം, രുചി, ഗന്ധം, രൂപം എന്നിവ ഇല്ലാത്തത്.
താം തു പ്രാപ്യ നരോ വിഘ്നൈര്നാഭിഭൂയേത കര്ഹിചിത്
അത് ലഭിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഒരു തടസ്സം കൊണ്ടും കീഴടക്കപ്പെടുകയില്ല.
ശംഖാദ്യാഃ ശതശസ്തസ്യ വാദ്യന്തേ യദി കര്ണയോഃ
നൂറുകണക്കിന് ശംഖാദികൾ ചെവിയിൽ മുഴങ്ങുകയാണെങ്കിലും,
കശാപ്രഹാരാഭിഹതോ വഹ്നിദഗ്ധതനുസ്തഥാ
ചവിട്ടുകൊണ്ടോ, അഗ്നിയിൽ ദേഹമുരുകിക്കൊണ്ടോ,
രൂപേ ഗംധേ രസേ ബാഹ്യേ താദൃശസ്യ തു കാ കഥാ
അങ്ങനെയുള്ളവനു പുറത്തുള്ള രൂപം, ഗന്ധം, രുചി എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പറയാനുണ്ടോ?
തൃഷ്ണാ വാഥ ബുഭുക്ഷാ വാ ബാധേതേ തം ന കര്ഹിചിത്
ദാഹം അല്ലെങ്കിൽ വിശപ്പ് ഒരിക്കലും അവനെ ബാധിക്കില്ല.
ന സ്വര്ഗേ ന ച പാതാലേ മാനുഷ്യേ ക്വ ച തത്സുഖമ് 1.2.55.
അത്തരം സന്തോഷം സ്വർഗ്ഗത്തിലും, പാതാളത്തിലും, മനുഷ്യരിൽ എവിടെയും കണ്ടെത്താനാവില്ല.
ഏവമാരൂഢയോഗസ്യ തസ്യാപി കുരുനദന
ഇങ്ങനെ യോഗത്തിൽ ഉയർന്നവനു, കുരുവംശജാ,
പ്രാതിഭഃ ശ്രാവണോ ദൈവോ ഭ്രമാവര്തോഽഥ ഭീഷണഃ
അവനിൽ സ്വാഭാവികമായും, ശ്രവണമായും, ദൈവികമായും, ചുറ്റുന്നതും, ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമായ അനുഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.
തേന യോ മദമാദദ്യാദ്യോഗീ ശീഘ്രം ച ചേതസഃ
അതുകൊണ്ട്, ഒരു യോഗി വേഗത്തിൽ അഹങ്കാരം നേടുന്നുവെങ്കിൽ, അതു മനസ്സിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്.
ദ്വിതീയഃ സാത്വികശ്ചായമസ്മാന്മത്തോ വിനശ്യതി । അഷ്ടൌ പശ്യതി യോനീശ്ച ദേവാനാം ദൈവ ഇത്യസൌ
രണ്ടാമത്തേതായ ഈ സാത്വിക സ്വഭാവം നമ്മിൽ അഹങ്കാരത്താൽ നശിക്കുന്നു; അവൻ ദേവന്മാരുടെ എട്ട് ജന്മങ്ങൾ കാണുന്നു — ഇതാണ് ദൈവികം എന്ന് പറയുന്നത്.
അയം ച സാത്ത്വികോ ദോഷോ മദാദസ്മാദ്വിനശ്യതി
ഈ സാത്വിക ദോഷവും നമ്മിൽ അഹങ്കാരത്താൽ നശിക്കുന്നു.
ആവര്താഖ്യസ്ത്വയം ദോഷോ രാജസഃ സ മഹാഭയഃ
ആവർത്തനം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ദോഷം രാജസ സ്വഭാവത്തിൽ പെട്ടതാണ്, അതു വളരെ ഭയാനകമാണ്.
സമസ്താധാരവിഭ്രംശാദ്ഭ്രമാഖ്യസ്താമസോ ഗുണഃ
എല്ലാ അടിസ്ഥാനങ്ങളും നഷ്ടപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടു, ഭ്രമം എന്ന ഗുണം താമസ സ്വഭാവത്തിനാണ്.
ഉപസര്ഗൈര്മഹാഘോരൈരാവര്ത്യംതേ പുനഃ പുനഃ
വളരെ ഭയാനകമായ ഉപദ്രവങ്ങൾ മൂലം, ഒരാൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തനത്തിൽ അകപ്പെടുന്നു.
ചിംതയേത്പരമം ബ്രഹ്മ കൃത്വാ തത്പ്രവണം മനഃ
മനസ്സിനെ അതിലേക്കു തിരിച്ച്, പരമ ബ്രഹ്മത്തെ ധ്യാനിക്കണം.
രാജസൈസ്താമസൈശ്ചൈവ യോഗീ സിദ്ധയേന്ന കര്ഹിചിത് 1.2.55.
രാജസവും താമസവും ഉള്ളപ്പോൾ യോഗിക്ക് ഒരിക്കലും സിദ്ധി ലഭിക്കില്ല.
സ്വധര്മാദനപേതേഷു ഭിക്ഷാ യാച്യാ ച യോഗിനാ
സ്വധർമ്മം വിട്ടുപോകാത്തവരിൽ നിന്നു മാത്രമേ യോഗി ഭിക്ഷ ചോദിക്കാവൂ.
ഫലമൂലം വിപക്വം വാ കണപിണ്യാകസക്തവഃ
ഫലം, കിഴങ്ങ്, അതോ അതിവൃദ്ധമായതോ, ധാന്യങ്ങൾ, പൊടി, അപ്പം — ഇവയൊക്കെയും.