സംപ്രവിശ്യാന്നമധ്യേ തു പൃഥഗന്നപൃഥഗ്ജലമ്
ആഹാരത്തിനകത്ത്, ആഹാരവും വെള്ളവും വേറെയായി പ്രവേശിക്കുന്നു.
ജലസ്യാധഃ സ്വയം പ്രാണഃ സ്ഥിത്വാഗ്നിം ധമതേ ശനൈഃ
വെള്ളത്തിന് താഴെ, പ്രാണന് തന്നെ അഗ്നിയെ മൃദുവായി ഉണർത്തുന്നു.
തദന്നമുഷ്ണതോയേന സമംതാത്പച്യതേ പുനഃ
ആഹാരം ചൂടുള്ള വെള്ളം കൂടെ വീണ്ടും പാകപ്പെടുന്നു.
മലൈര്ദ്വാദശഭിഃ കിട്ടം ഭിന്നം ദേഹാദ്ബഹിര്വ്രജേത്
പന്ത്രണ്ടു മലങ്ങളാൽ, കുഴപ്പം ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് പുറത്തേക്ക് പോകുന്നു.
രോമകൂപാണി ചൈവ സ്യുര്ദ്വാദശൈതേ മലാശ്രയാഃ
പന്ത്രണ്ടു രോമരന്ധ്രങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയാണ് മലങ്ങൾ തങ്ങുന്നിടങ്ങൾ.
താസാം മുഖേഷു തം സൂക്ഷ്മം വ്യാനഃ സ്ഥാപയതേ രസമ്
അവയുടെ തുറകളിൽ, സൂക്ഷ്മമായ രസം വ്യാനൻ വെച്ചിരിക്കുന്നു.
തതഃ പ്രയാംതി സംപൂര്ണാസ്താശ്ച ദേഹം സമംതതഃ
അവ നിറഞ്ഞാൽ, ശരീരമാകെ അവ പരക്കും.
പച്യതേ പച്യമാനസ്തു രുധിരത്വം ഭജേത്പുനഃ 1.2.50.
പാകം ആവുമ്പോൾ ആഹാരം വീണ്ടും രക്തമാകുന്നു.
നഖാ മജ്ജാ ഖവൈമല്യം ശുക്രവൃദ്ധിഃ ക്രമാദ്ഭവേത്
നഖങ്ങളിലും അസ്ഥിമജ്ജയിലും നിന്നുമുള്ള മലങ്ങൾ പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു, പിന്നെ ക്രമമായി ബീജം വർധിക്കുന്നു.
ഏവമേതദ്വിനിഷ്പന്നം ശരീരം പുണ്യഹേതവേ
ഇങ്ങനെ, ഈ ശരീരം പുണ്യത്തിനായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.
തൈലാഭ്യംഗാദിഭിര്യത്നൈര്ബഹുഭിഃ പാല്യതേ ന ചേത്
തൈലം പുരട്ടൽ പോലുള്ള പലവിധ പരിശ്രമങ്ങളാൽ ശരീരം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ,
ഏവമേതേന ദേഹേന കിം കൃത്യം ഭോജനോത്തമൈഃ
അങ്ങനെയുള്ള ശരീരത്തിന് മികച്ച ഭക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ടു എന്ത് പ്രയോജനം?
ഭവംതി ചാത്ര ശ്ലോകാഃ കൃതം ശുഭാശുഭം കര്മ തത്തഥാ തേന ഭുജ്യതേ
ഇവിടെ ചില ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്: ചെയ്യുന്ന നല്ലതോ ചീത്തയോ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം അതനുസരിച്ച് അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
തസ്മാത്സദാ ശുഭം കാര്യമവിച്ഛിന്നസുഖാര്ഥിഭിഃ
അതിനാൽ, നിരന്തരമായ സന്തോഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ എപ്പോഴും നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യണം.
യസ്മാത്പാപേന ദുഃഖാനി തീവ്രാണി സുബഹൂന്യപി
കാരണമോ, പാപം ചെയ്താൽ ശക്തമായ അനേകം ദുഃഖങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.
ഏവം തേ വര്ണിതഃ സാധോ പ്രശ്നോഽയം ശക്തിതോ മയാ
നല്ലവനേ, നിന്റെ ചോദ്യം എനിക്ക് കഴിയുന്നത്ര വിശദമായി ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
ആയുഷ്യേ കര്മണി ക്ഷീണേ സംപ്രാപ്തേ മരണേ നൃണാമ്
ഒരു മനുഷ്യന്റെ ആയുസും കര്മ്മവും തീർന്നപ്പോൾ മരണസമയത്ത്,
പംചതന്മാത്രസഹിതഃ സമനോബുദ്ധ്യഹംകൃതിഃ 1.2.50.
അന്ന് അഞ്ചു സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളോടും മനസ്സും ബുദ്ധിയും അഹങ്കാരവും കൂടെ,
ശീര്ഷ്ണശ്ച സപ്തഭിശ്ഛിദ്രൈര്നിര്ഗച്ഛേത്പുണ്യകര്മണാമ്
പുണ്യപ്രവൃത്തിയുള്ളവർക്കു തലയിൽ ഉള്ള ഏഴു ദ്വാരങ്ങളിലൂടെ അത് പുറത്ത് പോകുന്നു.
തത്ക്ഷണാത്സോഽഥ ഗൃഹ്ണാതി ശാരീരം ചാതിവാഹികമ്
അപ്പോൾ അതു തന്നെ സൂക്ഷ്മശരീരം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
തതസ്തസ്മിന്സ്ഥിതം ജീവം ദേഹേ യമഭടാസ്തദാ
അതിനുശേഷം, ആ ശരീരത്തിൽ ജീവൻ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ യമന്റെ സേവകർ—
തപ്താംബരീഷതുല്യേന അയോഗുഡനിഭേന ച
തീവ്രമായ ചൂടുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചും ഇരുമ്പ് കഷണങ്ങൾ പോലെ ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ,
ഷഡശീതിസഹസ്രാണി യോജനാനാം മഹീതലാത്
എൺപത്താറായിരം യോജന ദൂരം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അകലെ,
ക്വചിച്ഛീതം മഹാദുര്ഗമന്ധകാരം ക്വചിന്മഹത്।। അഗ്നിസംസ്പര്ശവദനൈഃ കാകകാകോലജംബുകൈഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ അതി തണുപ്പും, മറ്റിടങ്ങളിൽ വലിയ അന്ധകാരം, കടുത്ത കഠിനതയും; ചിലിടങ്ങളിൽ തീപോലെയുള്ള മുഖങ്ങളോടെ കാക്കകളും ആണ്ടികളും നരികളും—
മക്ഷികാദംശമശകൈര്ഭക്ഷ്യതേ സര്പവൃശ്ചികൈഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ ഈച്ചകളും പുഴുക്കളും കൊതുകുകളും പാമ്പുകളും ചെളിയാനും അതിനെ തിന്നുന്നു.
ക്വചിച്ച ഭക്ഷ്യതേ ഘോരൈ രാക്ഷസൈഃ കൃഷ്യതേഽസ്യതേ
മറ്റിടങ്ങളിൽ ഭയങ്കരമായ രാക്ഷസന്മാർ അതിനെ തിന്നുകയും വലിച്ചിഴയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
മുഹൂതൈര്ദശഭിര്യാതി തം മാര്ഗമതിദുസ്തരമ്
പത്ത് നിമിഷംകൊണ്ട് അവൻ അത്യന്തം കഠിനമായ ആ വഴി കടന്നുപോകുന്നു.
താര്യതേ ച നദീം ഘോരാം പൂയശോണിതവാഹിനീമ് 1.2.50.
പൂയും രക്തവും ഒഴുകുന്ന ഭയങ്കരമായ ആ നദി അവൻ കടക്കുന്നു.
തതോ യമസ്യ പുരതഃ സ്ഥാപ്യതേ യമകിംകരൈഃ
ശേഷം യമന്റെ സേവകർ അവനെ യമന്റെ മുമ്പിൽ കൊണ്ടുപിടിക്കുന്നു.
പുണ്യകര്മാ സൌമ്യരൂപം ധര്മരാജം തദാ കില
പുണ്യകർമങ്ങൾ ചെയ്തവൻ അപ്പോൾ ധർമ്മരാജാവിനെ സൌമ്യമായ രൂപത്തിൽ കാണുന്നു.