തലാതലം തഥാ ഗുല്ഫൌ ജംഘേ ചാസ്യ മഹാതലമ്
കാൽമുട്ട് തളാതലത്തോടാണ്, ചങ്ക് മഹാതലത്തോടാണ്.
നാഭിം മഹീതലം പ്രാഹുര്ഭുവര്ലോകമഥോദരമ്
നാഭി ഭൂമിയോട് സമാനമാണ്, വയറ് ഭൂവര്ലോകത്തോടാണ്.
നേത്രേ തപഃ സത്യലോകം ശീര്ഷദേശം വദംതി ച
കണ്ണുകൾ തപോലോകം, തല ഭാഗം സത്യലോകം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
തഥാത്ര ധാതവഃ സപ്ത നാമതസ്താന്നിബോധ മേ
ഇവിടെ ഏഴു ധാതുക്കളുണ്ട്; അവയുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.
അസ്ഥ്നാമത്ര ശതാനി സ്യുസ്ത്രീണി ഷഷ്ട്യധികാനി ച
ഇവിടെ അസ്ഥികളുടെ എണ്ണം മൂന്നു നൂററുപത്താറാണ്.
ഷട്പംചാശത്സഹസ്രാണി തഥാന്യാനി നവൈവ തു
അതിനുപുറമെ അമ്പത്താറായിരത്തി ഒമ്പത് മറ്റുള്ളവയും ഉണ്ട്.
സാര്ധാഭിസ്തിസൃഭിശ്ഛന്നം സമംതാദ്രോമകോടിഭിഃ
ശരീരം മൂന്നു പകുതിയും അതിലധികവും മുടികൊമ്പുകൾ കൊണ്ട് മുഴുവനും മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഷഡംഗാനി പ്രധാനാനി കഥ്യമാനാനി മേ ശൃണു 1.2.50.
പ്രധാനമായ ആറു അവയവങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.
അംത്രാണ്യത്ര തഥാ ത്രീണി സാര്ധവ്യാമത്രയാണി ച
ഇവിടെ മൂന്നു അന്ത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്, ഓരോന്നും ഒരു അർദ്ധയാമം നീളമുള്ളതാണ്.
ഊര്ധ്വനാലമധോവക്ത്രം ഹൃദി പദ്മം പ്രകീര്ത്യതേ
മുകളിൽ നാളം, താഴെ വായ്, ഹൃദയത്തിൽ താമസിക്കുന്നതാകുന്നു കമലം.
മജ്ജാതോ മേദസശ്ചൈവ വസായാശ്ച തഥാ ദ്വിജ
മജ്ജയിൽ നിന്നും, മേദസ്സിൽ നിന്നും, വസയിൽ നിന്നും, ദ്വിജന്മാരേ,
രക്തസ്യ ചരമസ്യാത്ര ഗര്താ ദ്വ്യംജലയഃ സ്മൃതാഃ
അവസാന രക്തത്തിനുള്ള ഗർത്തം ഇവിടെ രണ്ട് കൈപ്പിടിയോളം ആകുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത്.
സീവന്യശ്ച തഥാ സപ്ത പംച മൂര്ധാനമാസ്ഥിതാഃ
ഇങ്ങനെ തന്നെ ഏഴു സീവന്യകളും അഞ്ചു എണ്ണം തലയിലെ മുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവയുമുണ്ട്.
നാഡ്യഃ സര്വാഃ പ്രവര്തംതേ നാഭിപദ്മാത്തഥാത്ര ച
എല്ലാ നാഡികളും ഇവിടെ നാഭിയിലെ കമലത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.
നാസികാദ്വാരമാസാദ്യ സംസ്ഥിതേ ദേഹവര്ധനേ
നാസാപഥം എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, അവ ശരീരവൃദ്ധിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
പ്രാണാപാനസമാനാശ്ച ഉദാനോ വ്യാന ഏവ ച
പ്രാണൻ, അപാനൻ, സമാനൻ, ഉദാനൻ, വ്യാനൻ ഇവയും.
ഉച്ഛ്വാസശ്ചൈവ നിഃശ്വാസോ ഹ്യന്നപാനപ്രവേശനമ്
ഉയിർവലിയും ശ്വാസോച്ഛ്വാസവും, അന്നവും പാനവും അകത്തേക്ക് കടക്കുന്നതും.
ത്യാഗോ വിണ്മൂത്രശുക്രാണാം ഗര്ഭവിസ്രവണം തഥാ 1.2.50.
മലവും മൂത്രവും ശുക്ലവും പുറന്തള്ളുന്നതും, ഗർഭം പുറത്തുവരുന്നതും.
സമാനോ ധാരയത്യന്നം വിവേചയതി ചാപ്യഥ
സമാനൻ അന്നം പിടിച്ചു വയ്ക്കുകയും, അതിനെ വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
വാക്പ്രവൃത്തിപ്രദോദ്ഗാരേ പ്രയത്നേ സര്വകര്മണാമ്
വാക്ക് ഉരിയാടുന്നതും, ഉഗ്രാണം വരുന്നതും, എല്ലാകർമ്മങ്ങളിലും ശ്രമം ഉണ്ടാക്കുന്നതും ഇതാണ്.
വ്യാനോ ഹൃദി സ്ഥിതോ നിത്യം തഥാ ദേഹചരോപി ച
വ്യാനൻ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു, ശരീരമൊട്ടാകെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
പാചകോ രജകശ്ചൈവ സാധകാലോചകൌ തഥാ
പാചകൻ, രാജകൻ, സാധകൻ, ആലോചന — ഇവയാണ് ഇവിടെയുള്ള പേരുകൾ.
പാചകസ്തു പചത്യന്നം നിത്യം പക്വാശയേ സ്ഥിത.
പാചകൻ വയറ്റിൽ സ്ഥിരമായി ഇരുന്നു അന്നം ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
സാധകോ ഹൃദിസംസ്ഥശ്ച ബുദ്ധ്യാദ്യുത്സാഹകാരകഃ
സാധകൻ ഹൃദയത്തിൽ പാർക്കുന്നവൻ, ബുദ്ധിയും ഉത്സാഹവും ഉണ്ടാക്കുന്നവൻ.
ത്വക്സംസ്ഥോ ഭ്രാജകോ ദേഹം ഭ്രാജയേന്നിര്മലീകൃതഃ
ത്വക്കിൽ പാർക്കുന്ന ഭ്രാജകൻ ശരീരത്തെ ഉജ്ജ്വലവും ശുദ്ധവുമാക്കുന്നു.
ആലംബകസ്തഥാ ദേഹേ പംചധാ സോമ ഉച്യതേ
ആലമ്പകൻ ശരീരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; സോമം അഞ്ചുവിധമാണെന്ന് പറയുന്നു.
ബോധകോ രസനാസ്ഥശ്ച രസാനാമവബോധകഃ
ബോധകൻ നാവിൽ പാർക്കുന്നവൻ, രുചികളെ തിരിച്ചറിയുന്നവൻ.
സര്വസംധിഗതശ്ചൈവ ശ്ലേഷ്മണഃ ശ്ലേഷ്മകൃത്തഥാ 1.2.50.
എല്ലാ സന്ധികളിലും ഉണ്ടാകുന്നത് ശ്ലേഷ്മയും, ശ്ലേഷ്മം സൃഷ്ടിക്കുന്നതും ഇതാണ്.
ഏവം വായ്വഗ്നിസോമൈശ്ച ദേഹഃ സംധാരിതസ്ത്വസൌ
ഇങ്ങനെ വായുവും അഗ്നിയും സോമവും ചേർന്ന് ശരീരം നിലനിര്ത്തുന്നു.
പാര്ഥിവാനീഹ ജാനീഹി ഘ്രാണകേശനഖാനി ച
ഇവിടെ ഭൂതത്വങ്ങൾ അറിയണം: മൂക്ക്, മുടി, നഖങ്ങൾ.