അഥ യോ മിശ്രകര്മാ സ്യാത്തിര്യക്ത്വം പ്രതിപദ്യതേ
ആർക്കും കർമ്മം കലർന്നതായിരിക്കുമ്പോൾ അവൻ ജന്തുജാതി പ്രാപിക്കുന്നു.
യസ്യ പുണ്യം പൃഥുതരം പാപമല്പം ഹി ജായതേ
ആർക്കു പുണ്യം കൂടുതലും പാപം കുറവുമാണോ, അവൻ അങ്ങനെ ജനിക്കുന്നു.
പാപം പൃഥുതരം യസ്യ പുണ്യമല്പതരം ഭവേത്
ആർക്കു പാപം കൂടുതലും പുണ്യം കുറവുമാണോ, അവൻ അങ്ങനെ ആകുന്നു.
തത്ര മാനുഷസംഭൂതിം ശൃണു യാദൃഗസൌ ഭവേത്
ഇനി മനുഷ്യജന്മത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണെന്നും കേൾക്കൂ.
സര്വദോഷവിനിര്മുക്തോ ജീവഃ സംസരതേ സ്ഫുടമ്
എല്ലാ ദോഷങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനായ ആത്മാവ് വ്യക്തമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ജീവഃ പ്രവിഷ്ടോ ഗര്ഭം തു കലലേ പ്രതിതിഷ്ഠതി
ആത്മാവ് ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, അങ്കുരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദ്വിതീയം തു തഥാ മാസം ഘനീഭൂതഃ സ തിഷ്ഠതി
രണ്ടാം മാസം കൂടി, അതു അകത്തായി കട്ടിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
അസ്ഥീനി ച തഥാ മാസി ജായംതേ ച ചതുര്ഥകേ
നാലാം മാസം അസ്ഥികളും അപ്പോള് രൂപം എടുക്കുന്നു.
സപ്തമേ ച തഥാ മാസി പ്രബോധശ്ചാസ്യ ജായതേ 1.2.49.
ഏഴാം മാസം അതില് ബോധം ഉണരുന്നു.
അഷ്ടമേ നവമേ മാസി ഭൃശമുദ്വിജതേ തതഃ
എട്ടും ഒമ്പതും മാസങ്ങളില് അതിന് വലിയ വിഷമം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
മധ്യേ ക്ലീബസ്തു വാമേ സ്ത്രീ ദക്ഷിണേ പുരുഷസ്തഥാ
നടുവില് അര്ദ്ധലിംഗം, ഇടതുവശത്ത് സ്ത്രീ, വലതുവശത്ത് പുരുഷന്.
യസ്യാം തിഷ്ഠത്യസൌ യോനൌ താം ച വേത്തി ന സംശയഃ
അത് ഗര്ഭത്തില് എവിടെയാണോ നിലകൊള്ളുന്നത്, അതു തീര്ച്ചയായും അറിയാം.
അംധേ തമസി കിം ദൃശ്യോ ഗംധാന്മോഹം ദൃഢം ലഭേത്
കണ്ടുപിടിക്കാനാവാത്ത ഇരുണ്ടതില് എന്ത് കാണാന് കഴിയും? അതിന് വാസനകളുടെ വലിയ ഭ്രമം ഉണ്ടാകുന്നു.
വ്യായാമേ ലഭതേ മാതുഃ ക്ലേശം വ്യാധേശ്ച വേദനാമ്
ചലനത്തിലൂടെ അമ്മയുടെ കഷ്ടവും രോഗത്തിന്റെ വേദനയും അതിന് അനുഭവപ്പെടുന്നു.
സൌകുമാര്യാദ്രുജം തീവ്രാം ജനയംതി ച തസ്യ തേ
അത് വളരെ നाजുക്കായതിനാല് ആ വേദനകള് അതിനെ കഠിനമായി പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
സംതപ്യതേ ഭൃശം ഗര്ഭേ കര്മഭിശ്ച പുരാതനൈഃ
പഴയ കര്മങ്ങളുടെ ഫലമായി ഗര്ഭത്തില് അതിന് വലിയ ദുഃഖം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ജന്മ ചേദഹമാപ്സ്യാമി മാനുഷ്യേ ജീവിതം തഥാ
ജനനം ലഭിച്ചാല് മനുഷ്യജീവിതവും ലഭിക്കും എന്നു വിചാരിക്കുന്നു.
ഏവം തു ചിംതയാനസ്യ സീമംതോന്നയനാദനു
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്, മുടിയരികില് പിരിയുന്ന സമയത്ത്—
തതഃ സ്വകാലേ സംപൂര്ണേ സൂതിമാരുതചാലിതഃ ।।1.2.49.
ശേഷം, സമയമാകുമ്പോള് പ്രസവവായുവിന്റെ പ്രഭാവത്തില്—
അധോമുഖഃ സംകടേന യോനിദ്വാരേണ നിഃസരേത്
തലകീഴായി, ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഗര്ഭദ്വാരത്തില് നിന്ന് പുറത്തു വരുന്നു.
കരപത്രസമസ്പര്ശം കരസംസ്പര്ശനാദികമ്
കത്തി കായിലിന്റെ സ്പര്ശംപോലും കൈയുടെ സ്പര്ശവും അതിന് അനുഭവപ്പെടുന്നു.
പ്രാക്കര്മവശഗസ്യാസ്യ ഗര്ഭജ്ഞാനം ച നശ്യതി
മുന്കര്മങ്ങളുടെ ഫലമായി ഗര്ഭത്തിലെ അറിവ് അതിന് നഷ്ടമാകുന്നു.
അസ്ഥിപട്ടതുലാസ്തംഭസ്നായുബംധേന യംത്രിതമ്
അസ്ഥി, പറ്റ, തൂണ്, സ്നായു എന്നിവ കൊണ്ട് അതു കെട്ടിപ്പിടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സപ്തഭിത്തിസുസംബദ്ധം ഛന്നം രോമ തൃണൈരപി
ഏഴു മതിലുകള് കൊണ്ട് ഉറപ്പായി ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്, പുല്ലുപോലെയുള്ള രോമം കൊണ്ടും മൂടിയിരിക്കുന്നു.
ഓഷ്ഠദ്വയകപാടം ച ദംതാര്ഗലവിമുദ്രിതമ്
രണ്ടു അധരങ്ങൾ ഒരു വാതിലുപോലെയാണ്, പല്ലുകൾ അതിനെ അടച്ചിരിക്കുന്നു.
ജരാശോകസമാവിഷ്ടം കാലവക്ത്രാനലസ്ഥിതമ്
വയസ്സും ദുഃഖവും ഈ ശരീരത്തെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; അതു കാലത്തിന്റെ തീപൊള്ളുന്ന വായ്ക്കുള്ളിലാണു നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഏവം സംജായതേ പുംസോ ദേഹഗേഹമിദം ദ്വിജ
ഇങ്ങനെ, ദ്വിജന്മാരേ, മനുഷ്യന്റെ ഈ ശരീരഗൃഹം ഉണ്ടാകുന്നു.
മോക്ഷം സ്വര്ഗം ച നരകമാസ്തേ സംസാധയന്നപി
ലോകത്തിലെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും, അവൻ മോക്ഷവും സ്വർഗ്ഗവും നരകവും പ്രാപിക്കുന്നു.
ശരീരലക്ഷണം ശ്രോതും പുനരിച്ഛാമി തദ്വദ
ശരീരത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ വീണ്ടും കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി അതു വിശദീകരിക്കൂ.
പാദമൂലം ച പാതാലം പ്രപദം ച രസാതലമ്
പാദത്തടം പാതാളത്തോടാണ് സാമ്യം, പാദത്തിന്റെ മുൻഭാഗം രസാതലത്തോടാണ്.