സ നിഷ്ക്രാമതി സംസാരേ ദൃഢഗ്രാഹീ സ തിഷ്ഠതി ൪൨.
ആഴമായി ആസക്തനായവൻ സംസാരത്തിൽ കുടുങ്ങി നിൽക്കും; വിട്ടൊഴിയുന്നവൻ മോചിതനാകും.
പുംസാമജ്ഞാതദോഷേണ നാനാകര്മവശേന ച ൪൨.
മനുഷ്യന് അറിയാത്ത ദോഷങ്ങൾക്കും, വിവിധ കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾക്കും കാരണം,
യഥാ ജരായുണാ ദേഹീ ദുഃഖം തിഷ്ഠതി വേഷ്ടിതഃ ൪൨.
എങ്ങിനെ ഒരു ജീവൻ ഗർഭപാത്രത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നു,
ഗര്ഭോദകേന സിക്താംഗസ്തഥാഽഽസ്തേ വ്യാകുലഃ പുമാന് ൪൨.
അങ്ങനെ തന്നെ, ഗർഭജലത്തിൽ മുഴുകിയ അവന്റെ ശരീരം വേദനയോടെ കിടക്കുന്നു.
ഗര്ഭകുമ്ഭേ തഥാ ക്ഷിപ്തഃ പച്യതേ ജഠരാഗ്നിനാ ൪൨.
ഗർഭകുടത്തിൽ ഇട്ടു, വയറിലെ അഗ്നിയിൽ അവൻ പാകപ്പെടുന്നു.
യദ്ദുഃഖം ജായതേ തസ്യ തദ്ഗര്ഭേഽഷ്ടഗുണം ഭവേത് ൪൨.
അവനു ഉണ്ടാകുന്ന ദു:ഖം, ഗർഭത്തിൽ എട്ടിരട്ടി അധികം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ചരസ്ഥിരാണാം സര്വേഷാമാത്മഗര്ഭാനുരൂപതഃ ൪൨.
ചലനമുള്ളവർക്കും അചലന്മാർക്കും, അവരവരുടെ ഗർഭസ്വഭാവം അനുസരിച്ചാണ് ഇത്.
മൃതശ്ചാഹം പുനര്ജാതോ ജാതശ്ചാഹം പുനര്മൃതഃ ൪൨.
ഞാൻ മരിച്ചും വീണ്ടും ജനിച്ചും, ജനിച്ചും വീണ്ടും മരിച്ചും കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അധുനാ ജാതമാത്രോഽഹം പ്രാപ്തസംസ്കാര ഏവ ച ൪൨.
ഇപ്പോൾ ഞാൻ പുതുതായി ജനിച്ചവനാണ്, സംസ്കാരങ്ങൾ ഇതിനകം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.
അധ്യേഷ്യാമി ഹരേര്ജ്ഞാനം സംസാരവിനിവര്തനമ് ൪൨.
ഹരിയുടെ ജ്ഞാനം, സംസാരത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്നതിനെ, ഞാൻ പഠിക്കും.
ഗഭാത്കോടിഗുണം ദുഃഖം ജായമാനസ്യ ജായതേ ൪൨.
ജനനം പ്രാപിക്കുന്നവനു, ഗർഭത്തിലെ ദു:ഖത്തേക്കാൾ കോടിയിരട്ടി വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു.
സ്പൃഷ്ടമാത്രസ്യ ബാഹ്യേന വായുനാ മൂഢതാ ഭവേത് ൪൨.
പുറത്തുള്ള വായു സ്പർശിച്ചയുടൻ അവനിൽ മൂടലുണ്ടാകും.
സ്മൃതിഭ്രംശാത്തതസ്തസ്യ പൂര്വകര്മവശേന ച ൪൨.
ശ്രദ്ധയില്ലായ്മയും, മുൻജന്മ കർമ്മഫലവും കാരണം,
രക്തോ മൂഢശ്ച ലോകോയമകാര്യേ സംപ്രവര്തതേ ൪൨.
അവൻ ആസക്തനും മൂഢനും ആയി, ലോകത്തിൽ തെറ്റായ കാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു.
ന ശ്രൃണോതി പരം ശ്രേയഃ സതി ചക്ഷുഷി നേക്ഷതേ ൪൨.
പരമോന്നതമായ ശ്രേയസ് കേൾക്കാനും, കണ്ണുണ്ടായിട്ടും അതു കാണാനും അവൻ കഴിയുന്നില്ല.
സത്യാം ബുദ്ധൌ ന ജാനാതി ബോധ്യമാനോ ബുധൈരപി ൪൨.
ബുദ്ധി നിലനിൽക്കുന്ന സമയത്തും, പണ്ഡിതന്മാർ പഠിപ്പിച്ചാലും, അവൻ അതറിയുന്നില്ല.
ഗര്ഭസ്മൃതേരഭാവേന ശാസ്ത്രമുക്തം മഹര്ഷിഭിഃ ൪൨.
ഗർഭത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഓർമ്മ ഇല്ലാത്തതിനാൽ മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞ ശാസ്ത്രങ്ങൾ വിശ്വസിക്കേണ്ടതാണ്.
യേ ശാസ്ത്രജ്ഞാനേ സത്യസ്മിന്സര്വകര്മാര്ഥസാധകേ ൪൨.
ശാസ്ത്രജ്ഞാനം സത്യമായും എല്ലാ പ്രവൃത്തികൾക്കും മാർഗ്ഗമായതുകൊണ്ട്, അതറിയുന്നവർ സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
അവ്യക്തേന്ദ്രിയവൃത്തിത്വാദ്ബാല്യേ ദുഃഖം മഹത്പുനഃ ൪൨.
കുഞ്ഞുകാലത്ത് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കാത്തതിനാൽ വീണ്ടും വലിയ ദു:ഖം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ദംതോത്ഥാനേ മഹദ്ദുഃഖം മൌലേന വ്യാധിനാ തഥാ ൪൨.
പല്ല് വളരുമ്പോഴും തലവേദനയും രോഗവും മൂലം വലിയ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു.
തൃഡ്ബുഭുക്ഷാപരീതാംഗഃ ക്വചിത്തിഷ്ഠതി രാരടന് ൪൨.
ദാഹവും വിശപ്പും കൊണ്ടു ശരീരം ചിലപ്പോൾ കരയിക്കൊണ്ട് കിടക്കുന്നു.
കൌമാരേ കര്ണവേധേന മാതാപിത്രോര്വിതാഡനൈഃ ൪൨.
കുഞ്ഞുകാലത്ത് കാത് കുത്തുന്നതിലും അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും അടിയിലും വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു.
പ്രമത്തേംദ്രിയവൃത്തൈശ്ച കാമരാഗപ്രപീഡനാത് ൪൨.
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ആസക്തിയും മോഹവും കൊണ്ടു പീഡനവും ഉണ്ടാകുന്നു.
ഈര്ഷ്യയാ സുമഹദ്ദുഃഖം മോഹാദ്രക്തസ്യ ജായതേ ൪൨.
പൊരുത്തം ഇല്ലായ്മ കൊണ്ടു വലിയ ദു:ഖവും, മോഹം മൂലം ആസക്തിയുള്ളവർക്കു വേദനയും ഉണ്ടാകുന്നു.
ന രാത്രൌ വിംദതേ നിദ്രാ കാമാഗ്നിപരിഖേദിതഃ ൪൨.
കാമാഗ്നിയിൽ പീഡിതനായവൻ രാത്രിയിൽ ഉറക്കം കണ്ടെത്തുന്നില്ല.
നാരീഷു ത്വനുഭൂതാസു സര്വദോഷാശ്രയാസു ച ൪൨.
അനുഭവിച്ച സ്ത്രീകളിൽ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
സന്മാനമപമാനേന വിയോഗേനേഷ്ടസംഗമഃ ൪൨.
അപമാനത്തിൽ മാനം നഷ്ടപ്പെടുന്നു, പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ നിന്ന് വേർപാടിൽ സംഗമം അകന്നു പോകുന്നു.
വലീപലിതകായേന ശിഥിലീകൃതവിഗ്രഹഃ ൪൨.
ചുരുണ്ട ചുണ്ടുകളും വെളുത്ത മുടിയും കൊണ്ടു ശരീരം ദുർബലമാകുന്നു.
സ്ത്രീപുംസോര്യൌവനം രൂപം യദന്യോന്യാശ്രയം പുരാ ൪൨.
പുരുഷനും സ്ത്രീയും തമ്മിലുള്ള യൗവനം, സൗന്ദര്യം—ഒരിക്കൽ പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചിരുന്നതു—
ജരാഭിഭൂതഃപുരുഷഃ പത്നീപുത്രാദിബാംധവൈഃ ൪൨.
വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ ആകുമ്പോൾ ഭാര്യയും മക്കളും ബന്ധുക്കളും അവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.