ഏവംവിധം ഹി മാനുഽയമാ ഗര്ഭാദിതി കഷ്ടദമ് അസ്ഥിപട്ടതുലാസ്തമ്ഭേ സ്നായുബന്ധേന യംത്രിതേ॥ ൪൨.
മാനവശരീരം അത്യന്തം കഷ്ടവും വേദനയുമാണ്; അസ്ഥികളും സംയുക്തങ്ങളും കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട് സ്നായുക്കളാൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
രക്തമാംസമദാലിപ്തേ വിണ്മൂത്രദ്രവ്യഭാജനേ ൪൨.
രക്തവും മാംസവും പുരണ്ട, മലവും മൂത്രവും നിറയുന്ന ഒരു പാത്രം തന്നെയാണ് ഈ ശരീരം.
വദനൈകമഹാദ്വാരേ ഷഡ്ഗവാക്ഷവിതഭൂഷിതേ ൪൨.
ഒരു വലിയ വായ് തുറവുമാണ് മുഖം; ആറു അവയവങ്ങളും കണ്ണുകളും മറ്റു ഭാഗങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
നാഡീസ്വേദപ്രവാഹേ ച കാലവക്ത്രാനലസ്ഥിതേ ൪൨.
നാഡികൾ വഴി ചൊരിയുന്ന വിയർപ്പും, കാലത്തിന്റെ അഗ്നിയുടെ വായിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുമാണ് ഈ ശരീരം.
ഗുണത്രയമയീ ഭാര്യാ പ്രകൃതിസ്തസ്യ തത്ര ച ൪൨.
ഭാര്യക്ക് മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സ്വഭാവമാണ്; പ്രകൃതിയും അതിനോടൊപ്പം ഉണ്ടാകുന്നു.
അപത്യാന്യസ്യ ഹാ കഷ്ടമേവം മൂഢഃ പ്രവര്തതേ ൪൨.
ഇത്രയും കഷ്ടവും വേദനയുമുള്ളതായിട്ടും, മൂടനായ മനുഷ്യൻ സന്താനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സ്രോതാംസി യസ്യ സതതം പ്രസ്രവംതി ഗിരേരിവ ൪൨.
അവന്റെ ശരീരത്തിലെ നാഡികൾ എപ്പോഴും മലപാഞ്ഞൊഴുകുന്നു, പർവതത്തിൽ നിന്നുള്ള നീരൊഴുക്കുപോലെ.
സര്വാശുചിനിധാനസ്യ ശരീരസ്യ ന വിദ്യതേ ൪൨.
എല്ലാ അശുദ്ധികളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഈ ശരീരത്തിൽ ഒരു ശുദ്ധിയും ഇല്ല.
സ്പൃഷ്ട്വാ സ്വദേഹസ്രോതാംസി മൃത്തോയൈഃ ശോധ്യതേ കരഃ ൪൨.
സ്വന്തം ശരീരത്തിലെ നാഡികളെ സ്പർശിച്ചാൽ, കൈ മണ്ണും വെള്ളവും കൊണ്ട് കഴുകണം.
കായഃ സുഗന്ധതോയാദ്യൈര്യത്നേനാപി സുസംസ്കൃതഃ ൪൨.
സുഗന്ധമുള്ള വെള്ളം മുതലായവ കൊണ്ട് എത്ര ശ്രമിച്ചാലും, ശരീരം നന്നായി ശുചീകരിച്ചിട്ടുണ്ടാവാം.
സ്വദേഹാശുചിഗംധേന ന വിരജ്യതി യോ നരഃ ൪൨.
എന്നിരുന്നാലും, തന്റെ ശരീരത്തിലെ ദുർഗന്ധം കണ്ടാലും മനുഷ്യൻ അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാറില്ല.
ഗന്ധലേപാപനോദാര്ഥം ശൌചം ദേഹസ്യ കീര്തിതമ് ൪൨.
ശരീരത്തിലെ ദുർഗന്ധം മാറ്റാനും ശുചിത്വം നിലനിർത്താനും ശുദ്ധീകരണം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഗംഗാതോയേന സര്വേണ മൃദ്ഭാരൈഃ പര്വതോപമൈഃ ൪൨.
ഗംഗാനദിയുടെ മുഴുവൻ വെള്ളവും പർവതംപോലെയുള്ള മണ്ണ് കൂമ്പാരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചാലും,
തീര്ഥസ്നാനൈസ്തപോഭിര്വാ ദുഷ്ടാത്മാ നൈവ ശുധ്യതി ൪൨.
ക്ഷുദ്രാത്മാവിന് തീർത്ഥസ്നാനങ്ങളാലോ തപസ്സുകൊണ്ടോ ശുദ്ധി ലഭിക്കില്ല.
അംതര്ഭാവപ്രദുഷ്ടസ്യ വിശതോഽപി ഹുതാശനമ് ൪൨.
അന്തരംഗം അശുദ്ധമായവൻ അഗ്നിയിൽ കയറിയാലും ശുദ്ധിയുണ്ടാകില്ല.
ഭാവശുദ്ധിഃ പരം ശൌചം പ്രമാണം സര്വകര്മസു ൪൨.
ഭാവശുദ്ധിയാണ് പരമശുചിത്വം; എല്ലാ പ്രവർത്തികളിലും അതാണ് അളവുകോൽ.
അന്യഥൈവ സ്തനം പുത്രശ്ചിംതയത്യന്യഥാ പതിഃ ൪൨.
സ്തനത്തെ കുട്ടി ഒരു വിധത്തിൽ ചിന്തിക്കുന്നു; ഭർത്താവ് മറ്റൊരു വിധത്തിൽ കാണുന്നു.
ഭാവതഃ സംവിശുദ്ധാത്മാ സ്വര്ഗം മോക്ഷം ച വിംദതി ൪൨.
ഭാവത്തിൽ ശുദ്ധനായ മനസ്സുള്ളവൻ സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നേടുന്നു.
അവിദ്യാരാഗവിണ്മൂത്രലേപഗംധവിശോധനമ് ൪൨.
അജ്ഞാനം, ആസക്തി, മൂത്രം, മല എന്നിവയുടെ ദുർഗന്ധവും മക്കളും എല്ലാം കഴുകി കളയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ത്വങ്മാത്രസാരനിഃസാരം കദലീസാരസംനിഭമ് ൪൨.
ഇത് വെറും ത്വക്ക് മാത്രമേ ഉള്ളൂ, യാതൊരു സാരവുമില്ലാത്തത്, വാഴക്കൊമ്പിന്റെ ഉള്ളുപോലെയാണ്.
സ നിഷ്ക്രാമതി സംസാരേ ദൃഢഗ്രാഹീ സ തിഷ്ഠതി ൪൨.
ആഴമായി ആസക്തനായവൻ സംസാരത്തിൽ കുടുങ്ങി നിൽക്കും; വിട്ടൊഴിയുന്നവൻ മോചിതനാകും.
പുംസാമജ്ഞാതദോഷേണ നാനാകര്മവശേന ച ൪൨.
മനുഷ്യന് അറിയാത്ത ദോഷങ്ങൾക്കും, വിവിധ കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾക്കും കാരണം,
യഥാ ജരായുണാ ദേഹീ ദുഃഖം തിഷ്ഠതി വേഷ്ടിതഃ ൪൨.
എങ്ങിനെ ഒരു ജീവൻ ഗർഭപാത്രത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നു,
ഗര്ഭോദകേന സിക്താംഗസ്തഥാഽഽസ്തേ വ്യാകുലഃ പുമാന് ൪൨.
അങ്ങനെ തന്നെ, ഗർഭജലത്തിൽ മുഴുകിയ അവന്റെ ശരീരം വേദനയോടെ കിടക്കുന്നു.
ഗര്ഭകുമ്ഭേ തഥാ ക്ഷിപ്തഃ പച്യതേ ജഠരാഗ്നിനാ ൪൨.
ഗർഭകുടത്തിൽ ഇട്ടു, വയറിലെ അഗ്നിയിൽ അവൻ പാകപ്പെടുന്നു.
യദ്ദുഃഖം ജായതേ തസ്യ തദ്ഗര്ഭേഽഷ്ടഗുണം ഭവേത് ൪൨.
അവനു ഉണ്ടാകുന്ന ദു:ഖം, ഗർഭത്തിൽ എട്ടിരട്ടി അധികം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ചരസ്ഥിരാണാം സര്വേഷാമാത്മഗര്ഭാനുരൂപതഃ ൪൨.
ചലനമുള്ളവർക്കും അചലന്മാർക്കും, അവരവരുടെ ഗർഭസ്വഭാവം അനുസരിച്ചാണ് ഇത്.
മൃതശ്ചാഹം പുനര്ജാതോ ജാതശ്ചാഹം പുനര്മൃതഃ ൪൨.
ഞാൻ മരിച്ചും വീണ്ടും ജനിച്ചും, ജനിച്ചും വീണ്ടും മരിച്ചും കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അധുനാ ജാതമാത്രോഽഹം പ്രാപ്തസംസ്കാര ഏവ ച ൪൨.
ഇപ്പോൾ ഞാൻ പുതുതായി ജനിച്ചവനാണ്, സംസ്കാരങ്ങൾ ഇതിനകം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.
അധ്യേഷ്യാമി ഹരേര്ജ്ഞാനം സംസാരവിനിവര്തനമ് ൪൨.
ഹരിയുടെ ജ്ഞാനം, സംസാരത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്നതിനെ, ഞാൻ പഠിക്കും.