ദാനം ദദ്യാദ്യഥാശക്ത്യാ നിയതോ ഹൃഷ്ടമാനസഃ ൪൨.
ശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച്, നിയന്ത്രിതവും സന്തോഷപൂർവവുമായ മനസ്സോടെ ദാനം നൽകണം.
മുച്യതേഽസൌ ന സംദേഹോ യദ്യപി ബ്രഹ്മഘാതകഃ ൪൨.
അവൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവനായാലും സംശയമില്ലാതെ മോചിതനാകും.
കുലാനാം താരയേത്പാര്ഥ ശതമേകോത്തരം നരഃ ൪൨.
പാർഥാ, ഒരാൾ തന്റെ കുടുംബത്തിലെ നൂറൊന്ന് പേരെ രക്ഷിക്കും.
അഹംകാരവിഹീനം ച സ്നാനം ധൂപാനുപനമ് ൪൨.
അഹങ്കാരമില്ലാതെ, ധൂപവും നൈവേദ്യവും സഹിതം സ്നാനം ചെയ്യണം.
യാമേയാമേ മഹാഭക്ത്യാ കൃതാരാര്തികസംയുതമ് ൪൨.
രാത്രിയിലെ ഓരോ യാമത്തിലും മഹാഭക്തിയോടെ ദീപാരാധനയോടെ അർപ്പണം നടത്തണം.
പുരാണശ്രുതിസംപന്നം ഭക്തിനൃത്യസമന്വിതമ് ൪൨.
പുരാണവും വേദശ്രവണവും ഭക്തിനൃത്തവും ചേർത്ത് ആചരിക്കണം.
തത്പാദസൌരഭഘ്രാണസംയുതം വിഷ്ണുവല്ലഭമ് ൪൨.
അവന്റെ പാദസൗരഭ്യവും വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രിയത്വവും അനുഭവിച്ച് ആചരിക്കണം.
പായുരോധേന സംയുക്തം ബ്രഹ്മചര്യസമന്വിതമ് ൪൨.
ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ബ്രഹ്മചര്യവും പാലിച്ച് ആചരിക്കണം.
സത്യാന്വിതം സത്യയോഗസംയുതം പുണ്യവാര്തയാ ഏകാദശ്യാം പ്രകുര്വീത പുനര്ന ജായതേ ഭുവി॥ ൪൨.
സത്യവും സത്യാനുഷ്ഠാനവും പുണ്യകഥകളും ചേർത്ത്, ഏകാദശിയിൽ ഇതു ചെയ്താൽ ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടതില്ല.
അത്ര തീര്ഥവരേ പൂര്വമൈതരേയ ഇതി ദ്വിജഃ ൪൨.
ഈ പ്രധാന തീർത്ഥത്തിൽ മുമ്പ് ഐതരേയ എന്ന ദ്വിജൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഐതരേയഃ കസ്യ പുത്രോ നിവാസഃ ക്വാസ്യ വാ മുനേ ൪൨.
മഹർഷേ, ഐതരേയൻ ആരുടെ മകനാണ്? അവന്റെ വാസസ്ഥലം എവിടെയാണ്?
അസ്മിന്നേവ മമ സ്ഥാനേ ഹാരീതസ്യാന്വയേഽഭവത്॥ ൪൨.
ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഹാരീതകുലത്തിൽ അവൻ ജനിച്ചത്.
മാംഡൂകിരിതി വിപ്രാഗ്ര്യോ വേദവേദാംഗപാരഗഃ॥ ൪൨.
മാണ്ടൂകി എന്ന പേരുള്ള ഒരു പ്രധാന ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചവനായിരുന്നു.
തസ്യാസീ ദിതരാ നാമ ഭാര്യാ സാധ്വീഗുണൈര്യുതാ ൪൨.
അവനു ഇതരാ എന്ന പേരുള്ള, നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ള ഒരു ഭാര്യ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സ ച ബാല്യാത്പ്രഭൃത്യേവ പ്രാഗ്ജന്മന്യനുശിക്ഷിതമ് ൪൨.
അവൻ ബാല്യകാലം മുതൽ തന്നെ മുൻജന്മത്തിലെ ആചാരങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പരിശീലനം നേടിയവനായിരുന്നു.
ന ശ്രൃണോതി ന വക്ത്യേവ മനസാപി ച കിംചന ൪൨.
അവൻ ഒന്നും കേൾക്കുകയോ പറയുകയോ മനസ്സിൽ പോലും ചിന്തിക്കുകയോ ചെയ്തില്ല.
തതോ മൂകോഽയമിത്യേവ നാനോപായൈഃ പ്രബോധിതഃ ൪൨.
അതിനാൽ എല്ലാവരും അവനെ മൂകൻ എന്നു വിളിച്ചു; എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും അവനെ ഉണർത്താൻ ആരും കഴിഞ്ഞില്ല.
തതോ നിശ്ചിത്യ മനസാ ജഡോയമിതി ഭാരത ൪൨.
ഭാരത, പിന്നെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി അവൻ ബുദ്ധിശൂന്യൻ ആണെന്ന് വിചാരിച്ചു.
പിംഗാനാമ ച സാ ഭാര്യാ തസ്യാഃ പുത്രാശ്ച ജജ്ഞിരേ ൪൨.
പിംഗാ എന്നായിരുന്നു അവന്റെ ഭാര്യയുടെ പേര്; അവൾക്ക് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
യജ്ഞേഷു ശാംതിഹോമേഷു ദ്വിജൈഃ സര്വത്ര പൂജിതാഃ ൪൨.
യാഗങ്ങളിലും ശാന്തിഹോമങ്ങളിലും എല്ലാ ഇടങ്ങളിലും ദ്വിജന്മാർ അവരെ ആദരിച്ചു.
ജജാപ പരമം ജാപ്യം നാന്യത്ര കുരുതേ ശ്രമമ് ൪൨.
അവൻ പരമമായ ജപം ജപിച്ചു; മറ്റൊന്നിലും പരിശ്രമം കാണിച്ചില്ല.
ദാര്യമാണേന മനസാ തനയം വാക്യമബ്രവീത് ൪൨.
വേദനകൊണ്ട് മനസ്സ് തകർന്ന അവൾ തന്റെ മകനോടു പറഞ്ഞു.
നാര്യാസ്തസ്യാ നൃലോകേഽത്ര വരൈവാജനനിഃ സ്ഫുടമ് ൪൨.
ഈ ലോകത്തിലെ സ്ത്രീകളിൽ പുത്രസമ്പത്ത് കൊണ്ട് ആരും അവളെക്കാൾ ഭാഗ്യവതിയല്ല.
പിംഗേയം കൃതപുണ്യാ വൈ യസ്യാഃ പുത്രാ മഹാഗുണാഃ ൪൨.
പിംഗാ വലിയ പുണ്യമുള്ളവളാണ്; അവളുടെ പുത്രന്മാർ മഹത്തായ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവരാണ്.
തദഹം പുത്ര ദുര്ഭാഗ്യാ മഹീസാഗരസംഗമേ ത്വമപ്യേവം മഹാമൌനീ നന്ദ ഭക്തോ ഹരേശ്ചിരമ്॥ ൪൨.
അതിനാൽ മകനേ, ഭൂമിയും സമുദ്രവും കൂടുന്നിടത്ത് ഞാൻ ദുർഭാഗ്യവതിയാണ്; നീയും, നന്ദാ, മഹാമൗനിയായ് ഹരിയിൽ ദീർഘകാലം ഭക്തനായി തുടരുന്നു.
ഇതി മാതുര്വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രഹസന്നൈതരേയകഃ॥ ൪൨.
അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഇതരായുടെ മകൻ പുഞ്ചിരിച്ചു.
ധ്യാത്വാ മുഹുര്തം ധര്മജ്ഞോ മാതരം പ്രണതോഽബ്രവീത് ൪൨.
ക്ഷണമൊന്നു ധ്യാനിച്ച്, ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ അമ്മയ്ക്ക് വിനയത്തോടെ പറഞ്ഞു.
അശോച്യേ ശോചസി ശുഭേ ശോച്യേ നൈവാഽപി ശോചസി ൪൨.
ശുഭേ, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടവനിൽ ദുഃഖിക്കുന്നു; ദുഃഖിക്കേണ്ടവനിൽ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
മൂര്ഖാചരിതമേതദ്ധി മന്മാതുരുചിതം ന ഹി ൪൨.
അമ്മേ, ഇതൊരു മണ്ടത്തരം പെരുമാറ്റമാണ്; അതു നിനക്കൊത്തതല്ല.
പ്രപശ്യംതി യഥാ രാത്രൌ ഖദ്യോതം ദീപവത്സ്ഥിതമ് ൪൨.
രാത്രിയിൽ ചിലർ കാടുവെട്ടിനെ വിളക്കെന്ന് കരുതുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.