മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച ആജ്ഞാപയ വിഭോ മഹ്യം യഥാ ശംഭുഃ സനാതനഃ
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: മഹാപ്രഭുവേ, ശാശ്വതനായ ശംഭു എങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചു എന്ന് എന്നോട് കല്പിക്കണമേ.
യദേവ ദേവോ വിദധേ ദയയാ ഭക്തവത്സലഃ
ദേവൻ എന്ത് ചെയ്താലും, ഭക്തന്മാരോടുള്ള കരുണ കൊണ്ടും സ്നേഹത്താലുമാണ് ചെയ്തത്.
അഥോദസ്ഥാത്തയോര്മധ്യേ തഥാ വിവദമാനയോഃ
അപ്പോൾ, ആ രണ്ടുപേരും തമ്മിൽ വാദം തുടരുമ്പോൾ,
മഹതാ ജൃംഭമാണേന തസ്യ ബ്രഹ്മാംഡഭേദിനഃ
വലിയ ഒരു പ്രത്യക്ഷത, ബ്രഹ്മാണ്ഡം പിളർന്നുപോലെയായി അവിടെ ഉദിച്ചു.
വിഷ്വഗ്വിവര്ണതാ തസ്യ ജ്യോതിര്ലിംഗസ്യ തേജസാ
ആ ജ്യോതിര്ലിംഗത്തിന്റെ പ്രകാശം കൊണ്ട് എല്ലാം എവിടെയും നിറം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
തീവ്രൈസ്തസ്യ മഹാജ്വാലൈഃ ശോഷിതാ ഇവ സാഗരാഃ
അതിന്റെ ശക്തമായ ജ്വാലകളാൽ സമുദ്രങ്ങൾ ഉണങ്ങിയതുപോലെയായി.
വ്യദ്യോതംത ദിവി പ്രാഗ്വദ്വഹാസ്താരാഗണൈഃ സഹ
പഴയപോലെ, ആകാശത്ത് അനവധി നക്ഷത്രങ്ങളോടൊപ്പം അതു പ്രകാശിച്ചു.
തേജസാ തസ്യ ശോണേന ഗൈരികേണേവ രംജിതാഃ
അത് ചുവപ്പു പ്രകാശംകൊണ്ട് എല്ലാം ഗേരുവ നിറത്തിൽ പൂശിയതുപോലെയായി.
സമുദ്രാസ്തത്പ്രതിച്ഛായാനിര്ഭരാശ്ലിഷ്ട യാദസഃ
അതിന്റെ പ്രതിഫലനം നിറഞ്ഞ സമുദ്രങ്ങൾ, ജലജീവികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
പ്രവാലഗുച്ഛൈഃ പ്രത്യഗ്രൈര്ലംബിതാ ഇവ പാദപാഃ 1.3.2.10.
പുതിയ പ്രബലമായ പവാളക്കൂട്ടങ്ങൾ കൊണ്ട് വൃക്ഷങ്ങൾ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുപോലെയായി.
മഹീ കുംകുമലിപ്തേവ ദിശഃ സിംദൂരിതാ ഇവ
ഭൂമി കുങ്കുമം പുരട്ടിയതുപോലെയും, ദിശകൾ സിന്ദൂരത്തിൽ മുക്കിയതുപോലെയും തോന്നി.
ബ്രഹ്മാംഡകര്പരമഭൂത്തന്മഹഃ പൂരിതാംതരമ്
ആ പ്രകാശം ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ഉള്ളിലാകെ നിറഞ്ഞു, അതിന്റെ പുറംചട്ടുപോലെയായി.
ഏവം പ്രവര്ദ്ധമാനേന തേജഃസ്തമ്ഭേന തേന ച
അങ്ങനെ ആ പ്രകാശസ്തംഭം വളരെയായി വളരുമ്പോൾ,
തേജോലിംഗം തദാശ്ചര്യം ദൃഷ്ട്വാ ത്യക്തമിഥഃ ക്രുധൌ
ആ അത്ഭുതമായ പ്രകാശലിംഗം കണ്ടപ്പോൾ, അവർ തമ്മിലുള്ള കോപം വിട്ടുകളഞ്ഞു.
കിമേഷ വസുധാം ഭിത്ത്വാ ശേഷാദീനാം ഫണാഭൃതാമ്
ഇത് ഭൂമി തുരന്ന്, ശേഷനും മറ്റു പാമ്പുകളും കെട്ടിയിരിക്കുന്ന ഫണകളിൽ നിന്നുമാണോ?
കിം വാ കല്പാംതസുലഭപ്രാദുര്ഭാവാഃ പ്രഭാകരാഃ
അല്ലെങ്കിൽ, കല്പാന്ത്യത്തിൽ കാണുന്ന സൂര്യനാണോ ഇതു, അതുപോലെ തെളിഞ്ഞ് പ്രത്യക്ഷമായത്?
ആഹോസ്വിന്മേഘ സംഘര്ഷാദ്വിതതാ വ്യോമമധ്യതഃ
അല്ലെങ്കിൽ, മേഘങ്ങൾ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടി ആകാശത്തിന്റെ നടുവിലേക്കു പടർന്നതാണോ?
പ്രതിഘ്നന്നേഷ തേജോഭിരക്ഷ്ണോഃ ശക്തിമനുക്ഷണമ്
ഇത്, അതിന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ട്, നിന്റെ കണ്ണുകളുടെ ശക്തിയെ എല്ലായ്പ്പോഴും തള്ളിക്കളയുന്നുവോ?
ഏഷ ഉദ്ദീപ്യമാനോഽപി സംതാപായ ന കല്പതേ
ഇത് കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും, ഒരു ചൂടും ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല.
ഏതസ്യ കാംതിസംക്രാംത്യാ ജഗദേവ ന കേവലമ് 1.3.2.10.
ഇതിന്റെ പ്രകാശം പടർന്നതുകൊണ്ട്, ലോകം മാത്രമല്ല,
കസ്മാദേഷ സമുത്പന്നഃ കിം മൂലഃ കിമുപാധികഃ
ഇത് എവിടുനിന്നാണ് ഉദിച്ചത്? അതിന്റെ മൂലവും കാരണവും എന്താണ്?
കിയാനവധിരേതസ്യ വിഷ്വക്തിര്യഗധോര്ധ്വതഃ
ഇതിന്റെ വ്യാപ്തി എത്ര ദൂരമെത്തുന്നു, ചുറ്റും, താഴെ, മുകളിലായി?
തദേതദഖിലം ജ്ഞാതും മനഃ പര്യുത്സുകം മുഹുഃ
ഇതെല്ലാം അറിയാൻ മനസ്സ് വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണർന്നിരിക്കുകയാണ്.
ഇതി ചിംതാഭരാക്രാംതൌ തേജഃസ്തംഭാവലോകനാത്
ഇങ്ങനെ ചിന്തകളുടെ ഭാരത്തിൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ട്, ആ പ്രകാശസ്തംഭത്തെ നോക്കിയപ്പോൾ,
അഭാഷത ച ഗോവിംദഃ സുതരാമേവ ഗര്വിതമ്
ഗോവിന്ദൻ കൂടുതൽ അഭിമാനത്തോടെ സംസാരിച്ചു.
സത്യമേവ പരീക്ഷായൈ നികഷഃ സമുപസ്ഥിതഃ
സത്യമായും, പരീക്ഷിക്കാൻ ഒരു അവസരം ഇപ്പോൾ മുന്നിൽ വന്നിരിക്കുന്നു.
അമുഷ്യ തേജസാം രാശേരപരിച്ഛേദ്യസംപദഃ
ഈ അതിരില്ലാത്ത പ്രകാശത്തിന്റെ അളവ് കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല.
യഃ പശ്യേന്മൂലമഗ്രം വാ തേജസോസ്യ സ്വയംഭുവഃ
സ്വയംഭുവായ ഈ പ്രകാശത്തിന്റെ വേരോ അഗ്രമോ ആരെങ്കിലും കണ്ടാൽ,
തേജസോതിമഹതോ ബഭൂവതുഃ സ്പര്ധയാ വിരചിതോദ്യമൌ മിഥഃ
അവരുടെ പരസ്പര മത്സരത്തിലൂടെ ഇരുവരും അത്യന്തം വലിയ തേജസ്സും ശക്തിയും നേടി, ഒരാളും മറ്റൊരാളിനെയും ജയിക്കാനായി ഉറച്ച മനസ്സോടെ ശ്രമിച്ചു.
ഭേജേ വിരംചിസ്തസ്യാഗ്രം ദ്രക്ഷ്യാമീതി കൃതോദ്യമഃ
ബ്രഹ്മാവ് അതിലെ പ്രധാന സ്ഥാനത്തേക്ക് ചെന്നു, അതിനെ കാണണമെന്ന് ഉറച്ച മനസ്സോടെ.