പിത്രോക്തഃ കുപിതേനാഥ ജഹീമാം ജനനീമിതി ൬.
അപ്പന്റെ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞ ആജ്ഞ പ്രകാരം, 'ഈ അമ്മയെ ഉപേക്ഷിക്കു' എന്നു അവനോട് പറഞ്ഞു.
വിമൃശ്യ ചിരകാരിത്വാച്ചിം തയാമാസ വൈ ചിരമ് ൬.
ഇത് വലിയ കാര്യമായതിനാൽ, അവൻ ദീർഘനേരം ആലോചിച്ചു, തീരുമാനത്തിൽ വൈകി.
കഥം ധര്മച്ഛലേനാസ്മിന്നിമജ്ജേയമസാധുവത് ൬.
ധർമ്മത്തിന്റെ പേരിൽ അധർമ്മത്തിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ മുങ്ങും?
അസ്വതംത്രം ച പുത്രത്വം കിം തു മാം നാത്ര പീഡയേത് ൬.
മകനെന്ന നിലയിൽ സ്വതന്ത്രത ഇല്ലെങ്കിലും, അതിനാൽ എനിക്ക് ഇവിടെ കഷ്ടം വരരുതേ.
പിതരം ചാപ്യവജ്ഞായ കഃ പ്രതിഷ്ഠാമവാപ്നുയാത് ൬.
അപ്പനെ അവഗണിച്ചാൽ ആരും നല്ല സ്ഥാനം നേടാറില്ലല്ലോ.
ക്ഷമായോഗ്യാവുഭാവേതൌ നാതിവര്തേത വൈ കഥമ് ൬.
ക്ഷമയും സഹിഷ്ണുതയും ശരിയായതാണ്; ഇവയെ മറികടക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
ശീലചാരിത്രഗോത്രസ്യ ധാരണാര്ഥം കുലസ്യ ച ൬.
ശീലവും നല്ല പെരുമാറ്റവും കുടുംബത്തിന്റെ വംശവും നിലനിർത്താൻ,
ജാതകര്മണി യത്പ്രാഹ പിതാ യച്ചോപകര്മണി ൬.
ജനനസമയത്തും മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലും അപ്പൻ പറയുന്നതെന്തും,
ശരീരാദീനി ദേയാനി പിതാ ത്വേകഃ പ്രയച്ചതി ൬.
ശരീരം ഉൾപ്പെടെ എല്ലാം നൽകേണ്ടത് അപ്പനാണ്; അവൻ മാത്രമാണ് അതിന് അർഹൻ.
പാതകാന്യപി ചൂര്യംതേ പിതുര്വചനകാരിണഃ ൬.
അപ്പന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കുന്നവരുടെ പാപങ്ങൾ പോലും നശിക്കും.
പിതരി പ്രീതിമാപന്നേ സര്വാഃ പ്രീണംതി ദേവതാഃ ൬.
അപ്പൻ സന്തോഷമായാൽ എല്ലാ ദേവതകളും സന്തോഷിക്കും.
നിഷ്കൃതിഃ സര്വപാപാനാം പിതാ യദഭിനംദതി ൬.
അപ്പന്റെ അംഗീകാരം എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും പരിഹാരമാണ്.
ക്ലിശ്യന്നപി സുതഃ സ്നേഹം പിതാ സ്നേഹം ന മുംചതി ൬.
കഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴും മകൻ സ്നേഹം വിട്ടുകളയില്ല; അപ്പൻ സ്നേഹം ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
പിതാ നാല്പതരം സ്ഥാനം ചിംതയിഷ്യാമി മാതരമ് ൬.
അമ്മയെ അപ്പനേക്കാൾ താഴ്ന്നവളായി ഞാൻ ഒരിക്കലും കരുതില്ല.
അസ്യ മേ ജനനീ ഹേതുഃ പാവകസ്യ യഥാരണിഃ ൬.
എനിക്ക് ജന്മം നൽകിയത് അമ്മയാണ്; അഗ്നിയെ അരണി മരത്തിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നതുപോലെ.
മാതൃലാഭേ സനാഥത്വമനാഥത്വം വിപര്യയേ ൬.
അമ്മ ഉണ്ടെങ്കിൽ സംരക്ഷിതനാണ്; അമ്മ ഇല്ലെങ്കിൽ ആരും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
ശ്രിയാ ഹീനോഽപി യോ ഗേഹേ അംബേതി പ്രതിപദ്യതേ ൬.
സമ്പത്ത് ഇല്ലാതിരുന്നാലും, വീട്ടിൽ അമ്മയെ കാണുമ്പോൾ ഒരാൾക്ക് തൃപ്തി ലഭിക്കും.
അപി വര്ഷശതസ്യാംതേ സ ദ്വിഹായനവച്ചരേത് ൬.
നൂറ്റാണ്ട് കഴിഞ്ഞാലും, അമ്മയുടെ മുമ്പിൽ രണ്ടുവയസ്സുകാരനായി പെരുമാറണം.
രക്ഷയേച്ച സുതം മാതാ നാന്യഃ പോഷ്യവിധാനതഃ ൬.
കുഞ്ഞിനെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള കടമയിൽ അമ്മ മാത്രമാണ് സത്യമായി നിലകൊള്ളുന്നത്; മറ്റാരും അങ്ങനെ ചെയ്യാറില്ല.
തദാ ശുന്യം ജഗത്തസ്യ യദാ മാത്രാ വിയുജ്യതേ ൬.
അമ്മയിൽ നിന്ന് വേർപെടുമ്പോൾ ആൾക്കാർക്ക് ഈ ലോകം ശൂന്യമായിപ്പോകുന്നു.
നാസ്തി മാതൃസമം ത്രാണം നാസ്തി മാതൃസമാ പ്രപാ ൬.
അമ്മയുടേതിനോട് തുല്യമായ സംരക്ഷണം ഇല്ല; അമ്മയേക്കാൾ വലിയ ആശ്രയം ഇല്ല.
അംഗാനാം വര്ധനാദംബാ വീരസൂത്വേ ച വീരസൂഃ ൬.
അമ്മ കുട്ടിയുടെ ശരീരം വളരാൻ സഹായിക്കുന്നു; ധൈര്യശാലികളെ പ്രസവിക്കുന്നതിൽ അമ്മ തന്നെയാണ് മുൻപന്തിയിൽ.
ദേവതാനാം സമാവാപമേകത്വം പിതരം വിദുഃ മര്ത്യാനാം ദേവതാനാം ച പൂഗോ നാത്യേതി മാതരമ്॥ ൬.
ദേവന്മാരുടെ ഐക്യം പിതാവായി അറിയപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ മനുഷ്യരിലും ദേവന്മാരിലും അമ്മയെ മറികടക്കുന്ന കൂട്ടം ഇല്ല.
പതിതാ ഗുരവസ്ത്യാജ്യാ മാതാ ച ന കഥംചന ൬.
ഗുരുക്കന്മാർ തെറ്റിച്ചാൽ വിട്ടുകളയാം; പക്ഷേ അമ്മയെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
ഏവം സ കൌശികീതീരേ ബലിം രാജാനമീക്ഷതീമ് ൬.
ഇങ്ങനെ കൗശികി നദിക്കരയിൽ രാജാവിനെ ബലി അർപ്പിക്കുന്നതിൽ അവൻ കണ്ടു.
വിമൃശ്യ ചിരകാലം ഹി ചിംതാംതം നാഭ്യപദ്യത ൬.
ദീർഘകാലം ആലോചിച്ചിട്ടും, തന്റെ ചിന്തയുടെ അന്തിമതീരുമാനം അവൻ അംഗീകരിച്ചില്ല.
ഗായന്ഗാഖാമുപായാതഃ പിതുസ്തസ്യാശ്രമാംതികേ ൬.
പാട്ടുപാടി അവൻ അച്ഛന്റെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം എത്തി.
അതസ്താഭ്യഃ ഫലം ഗ്രാഹ്യം ന സ്യാദ്ദോഷേക്ഷണഃ സുധീഃ ൬.
അതിനാൽ, ജ്ഞാനികൾ അവരിൽ നിന്ന് ഫലം സ്വീകരിക്കണം; അതിൽ തെറ്റൊന്നുമില്ല.
ദുഃഖിതശ്ചിംതയന്പ്രാപ്തോ ഭൃശമശ്രൂണി വര്തയന് ൬.
വേദനയോടെ ആലോചിച്ചു, അവൻ കനത്ത കണ്ണീർ ചൊരിയുമ്പോൾ എത്തി.
ഹത്വാ നാരീം ച സാധ്വീം ച കോ നു മാം താരയിഷ്യതി ൬.
ഒരു സ്ത്രീയെയും നല്ലവളെയും കൊല്ലിച്ചപ്പോൾ, ഇനി എന്നെ ആരാണ് രക്ഷിക്കുക?