ദാതാ പ്രതിഗ്രഹീതാ ച വചനം ഹി പരസ്പരമ് ൬.
ദാതാവും സ്വീകരിക്കുന്നവനും തമ്മിൽ പരസ്പരം സംസാരിക്കണം.
ഇതി ചിംതയതോ മഹ്യം ശൂന്യതാഭൂദ്ധി നാരദ ൬.
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, നാരദാ, എനിക്ക് ശൂന്യതയുണ്ടായി.
ഹൃതസ്വശ്ചാന്യചിത്തശ്ച ശൂന്യാഹ്യേതേ ഭവംതി ച ൬.
സ്വത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടവനും മനസ്സ് മറ്റൊരിടത്തുള്ളവനും ശൂന്യരാവുന്നു.
കൃതഃ കോപസ്തതസ്തുഭ്യമേവം ഹാനിരിയം മുനേ ൬.
അതിനാൽ നിന്നിൽ കോപം ഉരുത്തിരിഞ്ഞു; അങ്ങനെ, മുനിയേ, ഈ നഷ്ടം സംഭവിച്ചു.
ധിങ്മാമസ്തു ച ദുര്ബുദ്ധിമവിമൃശ്യാര്ഥകാരിണമ് ൬.
ചിന്തിക്കാതെ പ്രവർത്തിച്ച എന്റെ ദുർബുദ്ധിക്ക് ശാപം ഉണ്ടാകട്ടെ.
സഹസാ ന ക്രിയാം കുര്യാത്പദമേതന്മഹാപദാമ് ൬.
ഒരാളും അശ്രദ്ധയായി പ്രവർത്തിക്കരുത്; അതാണ് വലിയ ദുരന്തത്തിലേക്കുള്ള വഴി.
സത്യമാഹ മഹാബുദ്ധിശ്ചിരകാരീ പുരാ ഹി സഃ ൬.
നാളുകളോളം ആലോചിച്ച ശേഷം പ്രവർത്തിച്ച മഹാബുദ്ധിമാനായവൻ സത്യം പറഞ്ഞു.
ചിരകാരി മഹാപ്രാജ്ഞോ ഗൌതമസ്യാഭവത്സുതഃ ൬.
ഗൗതമന്റെ മകനാണ് 'നാളുകളോളം ആലോചിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ' എന്നും മഹാബുദ്ധിമാനെന്നുമാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
ചിരകാര്യാഭിസംപതേശ്ചിരകാരീ തഥോച്യതേ ൬.
നാളുകളോളം ആലോചിച്ച ശേഷം പ്രവർത്തിച്ചതിനാലാണ് അവനെ അങ്ങനെ വിളിച്ചത്.
ബുദ്ധിലാഘവയുക്തേന ജനേനാദീര്ഘദര്ശിനാ ൬.
ദീർഘദർശനം ഇല്ലാത്തതും ചിന്തയിൽ ലഘുത്വമുള്ളതുമായ ആളാണ്—
പിത്രോക്തഃ കുപിതേനാഥ ജഹീമാം ജനനീമിതി ൬.
അപ്പന്റെ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞ ആജ്ഞ പ്രകാരം, 'ഈ അമ്മയെ ഉപേക്ഷിക്കു' എന്നു അവനോട് പറഞ്ഞു.
വിമൃശ്യ ചിരകാരിത്വാച്ചിം തയാമാസ വൈ ചിരമ് ൬.
ഇത് വലിയ കാര്യമായതിനാൽ, അവൻ ദീർഘനേരം ആലോചിച്ചു, തീരുമാനത്തിൽ വൈകി.
കഥം ധര്മച്ഛലേനാസ്മിന്നിമജ്ജേയമസാധുവത് ൬.
ധർമ്മത്തിന്റെ പേരിൽ അധർമ്മത്തിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ മുങ്ങും?
അസ്വതംത്രം ച പുത്രത്വം കിം തു മാം നാത്ര പീഡയേത് ൬.
മകനെന്ന നിലയിൽ സ്വതന്ത്രത ഇല്ലെങ്കിലും, അതിനാൽ എനിക്ക് ഇവിടെ കഷ്ടം വരരുതേ.
പിതരം ചാപ്യവജ്ഞായ കഃ പ്രതിഷ്ഠാമവാപ്നുയാത് ൬.
അപ്പനെ അവഗണിച്ചാൽ ആരും നല്ല സ്ഥാനം നേടാറില്ലല്ലോ.
ക്ഷമായോഗ്യാവുഭാവേതൌ നാതിവര്തേത വൈ കഥമ് ൬.
ക്ഷമയും സഹിഷ്ണുതയും ശരിയായതാണ്; ഇവയെ മറികടക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
ശീലചാരിത്രഗോത്രസ്യ ധാരണാര്ഥം കുലസ്യ ച ൬.
ശീലവും നല്ല പെരുമാറ്റവും കുടുംബത്തിന്റെ വംശവും നിലനിർത്താൻ,
ജാതകര്മണി യത്പ്രാഹ പിതാ യച്ചോപകര്മണി ൬.
ജനനസമയത്തും മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലും അപ്പൻ പറയുന്നതെന്തും,
ശരീരാദീനി ദേയാനി പിതാ ത്വേകഃ പ്രയച്ചതി ൬.
ശരീരം ഉൾപ്പെടെ എല്ലാം നൽകേണ്ടത് അപ്പനാണ്; അവൻ മാത്രമാണ് അതിന് അർഹൻ.
പാതകാന്യപി ചൂര്യംതേ പിതുര്വചനകാരിണഃ ൬.
അപ്പന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കുന്നവരുടെ പാപങ്ങൾ പോലും നശിക്കും.
പിതരി പ്രീതിമാപന്നേ സര്വാഃ പ്രീണംതി ദേവതാഃ ൬.
അപ്പൻ സന്തോഷമായാൽ എല്ലാ ദേവതകളും സന്തോഷിക്കും.
നിഷ്കൃതിഃ സര്വപാപാനാം പിതാ യദഭിനംദതി ൬.
അപ്പന്റെ അംഗീകാരം എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും പരിഹാരമാണ്.
ക്ലിശ്യന്നപി സുതഃ സ്നേഹം പിതാ സ്നേഹം ന മുംചതി ൬.
കഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴും മകൻ സ്നേഹം വിട്ടുകളയില്ല; അപ്പൻ സ്നേഹം ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
പിതാ നാല്പതരം സ്ഥാനം ചിംതയിഷ്യാമി മാതരമ് ൬.
അമ്മയെ അപ്പനേക്കാൾ താഴ്ന്നവളായി ഞാൻ ഒരിക്കലും കരുതില്ല.
അസ്യ മേ ജനനീ ഹേതുഃ പാവകസ്യ യഥാരണിഃ ൬.
എനിക്ക് ജന്മം നൽകിയത് അമ്മയാണ്; അഗ്നിയെ അരണി മരത്തിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നതുപോലെ.
മാതൃലാഭേ സനാഥത്വമനാഥത്വം വിപര്യയേ ൬.
അമ്മ ഉണ്ടെങ്കിൽ സംരക്ഷിതനാണ്; അമ്മ ഇല്ലെങ്കിൽ ആരും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
ശ്രിയാ ഹീനോഽപി യോ ഗേഹേ അംബേതി പ്രതിപദ്യതേ ൬.
സമ്പത്ത് ഇല്ലാതിരുന്നാലും, വീട്ടിൽ അമ്മയെ കാണുമ്പോൾ ഒരാൾക്ക് തൃപ്തി ലഭിക്കും.
അപി വര്ഷശതസ്യാംതേ സ ദ്വിഹായനവച്ചരേത് ൬.
നൂറ്റാണ്ട് കഴിഞ്ഞാലും, അമ്മയുടെ മുമ്പിൽ രണ്ടുവയസ്സുകാരനായി പെരുമാറണം.
രക്ഷയേച്ച സുതം മാതാ നാന്യഃ പോഷ്യവിധാനതഃ ൬.
കുഞ്ഞിനെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള കടമയിൽ അമ്മ മാത്രമാണ് സത്യമായി നിലകൊള്ളുന്നത്; മറ്റാരും അങ്ങനെ ചെയ്യാറില്ല.
തദാ ശുന്യം ജഗത്തസ്യ യദാ മാത്രാ വിയുജ്യതേ ൬.
അമ്മയിൽ നിന്ന് വേർപെടുമ്പോൾ ആൾക്കാർക്ക് ഈ ലോകം ശൂന്യമായിപ്പോകുന്നു.