യസ്തു ശ്ലോകസ്യ ചൈവാസ്യ ലബ്ധസ്യ തപസാ മയാ ൪.
എങ്കിലും, തപസ്സിലൂടെ ഞാൻ ലഭിച്ച ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ അർത്ഥം—
ഗവാം ച സപ്ത നിയുതം സുവര്ണം താവദേവ തു ൪.
ഏഴ് നിയുത് പശുക്കളും അത്രയേറെ സ്വർണ്ണവും—
പടഹേനേതി നൃപതേഃ ശ്രുത്വാ രാജ്ഞോ വചോ മഹത് ൪.
രാജാവിന്റെ മഹത്തായ വാക്കുകൾ പടവാദ്യത്തിലൂടെ അറിയിച്ചപ്പോൾ—
പുനര്ദുര്ബോധവിന്യാസഃ ശ്ലോകസ്തൈര്വിപ്രപുംഗവൈഃ ൪.
പിന്നീട്, ആ ശ്ലോകം വീണ്ടും ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാർ അസ്പഷ്ടമായി വ്യാഖ്യാനിച്ചു.
വയം ച തത്ര യാതാഃ സ്മോ ധനലോഭേന നാരദ ൪.
നാരദാ, ധനലോഭം കൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ അവിടെ പോയത്.
ദുര്വ്യാഖ്യേയസ്ത്വയം ശ്ലോകോ ധനം ലഭ്യം ന ചൈവ നഃ ൪.
എങ്കിലും, ഈ ശ്ലോകം വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; ഞങ്ങൾക്ക് ആ ധനം ലഭിച്ചില്ല.
ഏവം ഫാല്ഗുന തേഷാം തു വചഃ ശ്രുത്വാ മഹാത്മനാമ് ൪.
ഫാൽഗുനാ, ആ മഹാത്മാക്കളുടേത് പോലെ വാക്കുകൾ ഞാൻ കേട്ടപ്പോൾ—
അഹോ പ്രാപ്ത ഉപായോ മേ സ്ഥാനപ്രാപ്തൌ ന സംശയഃ ൪.
അഹോ! എനിക്ക് മാർഗം കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു; ആ സ്ഥാനം നേടുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല.
വിദ്യാമൂല്യേന നൈവം ച യാചിതഃ സ്യാത്പ്രതിഗ്രഹഃ ൪.
ഇങ്ങനെ, വിദ്യയുടെ വിലകൊടുത്ത് ദാനം ചോദിക്കുകയോ സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.
ധര്മസ്യ യസ്യ ശ്രദ്ധാ സ്യാന്ന ച സാ നൈവ പൂര്യതേ ൪.
ധർമ്മത്തിൽ വിശ്വാസമുണ്ടെങ്കിലും, ആ വിശ്വാസം നിറവേറ്റപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ—
ഏവം വിചിംത്യ വിദ്വാംസഃ പ്രകുര്വംതി യഥാരുചി ൪.
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, പണ്ഡിതന്മാർ തങ്ങൾക്കിഷ്ടമുള്ളതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
മനോരഥോഽയം സഫലഃ സംഭൂതോംകുരിതഃ സ്ഫുടമ് ൪.
ഈ ആഗ്രഹം ഫലപ്രദമായി; അത് തെളിഞ്ഞു വളർന്നു പൂർത്തിയായി.
അമൂര്തൈഃ പിതൃഭിഃ പൂര്വമേവ ഖ്യാതോ ഹി മേ പുരാ ൪.
രൂപമില്ലാത്ത പിതാക്കളെ ഞാൻ പുരാതനകാലത്ത് തന്നെ അറിഞ്ഞിരുന്നു.
പ്രണമ്യ തീര്ഥം ചലിതോ മഹീസാഗരസംഗമമ് ൪.
ആ തിരുവിടത്ത് നമസ്കരിച്ചു, ഭൂമിയും സമുദ്രവും ചേർന്നിടത്തേക്ക് ഞാൻ പുറപ്പെട്ടു.
ഇദം ഭണിതവാനസ്മി ശ്ലോകവ്യാഖ്യാം നൃപ ശ്രൃണു ൪.
രാജാവേ, ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനം ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, കേൾക്കൂ.
ഏവമുക്തേ നൃപഃ പ്രാഹ പ്രോചുരേവം ഹി കോടിശഃ ൪.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവ് വീണ്ടും വീണ്ടും അനേകം രീതിയിൽ ചോദിച്ചു.
കേ ദ്വിഹേതൂ ഷഡാഖ്യാതാന്യധിഷ്ഠാനാനി കാനി ച ൪.
രണ്ടു കാരണങ്ങൾ ആരൊക്കെയാണ്, ആറ് ആധാരങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
കേ ച പ്രകാരാശ്ചത്വാരഃ കിംസ്വിത്തത്ത്രിവിധം ദ്വിജ ൪.
നാലു വിധങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്, മൂന്നു വിഭാഗം എങ്ങനെ വേർതിരിക്കുന്നു, ദ്വിജനേ?
സ്ഫുടാന്പ്രശ്നാനിമാന്സപ്ത യദി വക്ഷ്യസി ബ്രാഹ്മണ ൪.
ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ ഏഴു വ്യക്തമായ ചോദ്യങ്ങൾ നീ ഉത്തരം പറയുമോ?
സപ്ത ഗ്രാമാംശ്ച ദാസ്യാമി നോ ചേദ്യാസ്യസി സ്വം ഗൃഹമ് ൪.
നീ ഉത്തരം പറഞ്ഞാൽ ഏഴു ഗ്രാമങ്ങൾ ഞാൻ തരാം; അല്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുക.
ധര്മവര്മാണമസ്ത്വേവം പ്രാവോചമവധാരയ ൪.
ഇങ്ങനെ ഞാൻ ധർമ്മവർമ്മനോട് പറഞ്ഞു; ഇത് മനസ്സിലാക്കണം.
അല്പത്വം വാ ബഹുത്വം വാ ദാനസ്യാഭ്യുദയാവഹമ് ൪.
ചെറുതായാലും വലിയതായാലും, ദാനം സമൃദ്ധി നൽകുന്നു.
തത്ര ശ്രദ്ധാവിഷയേ ശ്ലോകാ ഭവന്തി ൪.
വിശ്വാസത്തെക്കുറിച്ച് ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ധര്മഃ സംപ്രാപ്യതേ സൂക്ഷ്മഃ ശ്രദ്ധാ ധര്മോഽദ്ഭുതം തപഃ ൪.
സൂക്ഷ്മമായ ധർമ്മം നേടാം; വിശ്വാസം തന്നെയാണ് ധർമ്മം, അത്ഭുതകരമായ തപസ്സാണ്.
സര്വസ്വം ജീവിതം ചാപി ദദ്യാദശ്രദ്ധയാ യദി ൪.
വിശ്വാസമില്ലാതെ ഒരാൾ എല്ലാം, ജീവനും പോലും, കൊടുത്താലും,
ശ്രദ്ധയാ സാധ്യതേ ധര്മോ മഹദ്ഭിര്നാര്ഥരാശിഭിഃ ൪.
വിശ്വാസം കൊണ്ടാണ് ധർമ്മം സിദ്ധിക്കുന്നത്, ധനസമ്പത്ത് കൊണ്ടല്ല.
ത്രിവിധാ ഭവതി ശ്രദ്ധാ ദേഹിനാം സാ സ്വഭാവജാ ൪.
ശരീരമുള്ളവർക്കിടയിൽ വിശ്വാസം മൂന്നു വിധമാണ്, അതത് സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
യജംതേ സാത്ത്വികാ ദേവാന്യക്ഷരക്ഷാംസി രാജസാഃ ൪.
സാത്വികർ ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കുന്നു; രാജസികർ യക്ഷന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും ആരാധിക്കുന്നു.
തസ്മാച്ഛ്രദ്ധാവതാ പാത്രേ ദത്തം ന്യായാര്ജിതം ഹി യത് ൪.
അതിനാൽ, വിശ്വാസത്തോടെ യോഗ്യനായവർക്കു നീതിപാലിച്ച് നൽകിയതാണ് ശരി.
ശക്തിവിഷയേ ച ശ്ലോകാ ഭവംതി മധ്വാസ്വാദോ വിഷം പശ്ചാദ്ദാതുര്ധര്മോഽന്യഥാ ഭവേത്॥ ൪.
ശേഷിയേക്കുറിച്ച് ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്: തേൻ ആദ്യം മധുരമാണ്, പിന്നെ വിഷം; ദാതാവിന്റെ ധർമ്മം അങ്ങനെ മാറും.