ഏതത്സര്വം ക്രമേണൈവ തഥ്യം ത്വം വേത്ഥ സാംപ്രതമ്
ഇതെല്ലാം നീ ഇപ്പോൾ തന്നെ ശരിയായി, ക്രമത്തിൽ അറിയുന്നവനാണ്.
സേതിഹാസാനി സര്വാണി സരഹസ്യാനി തത്ത്വതഃ
എല്ലാ ചരിത്രങ്ങളും, എല്ലാ രഹസ്യങ്ങളുമാണ് നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നത്.
തം പ്രണമ്യ പ്രവക്ഷ്യാമി മാഹാത്മ്യം ഭവദഗ്രതഃ
അവനോട് വന്ദനം ചെയ്ത്, ഞാൻ ഭവാന്റെ മുന്നിൽ ആ മഹത്വം പ്രഖ്യാപിക്കാം.
വിദ്യാവന്തം വിപുലമതിദം വേദവേദാംഗവേദ്യം ശ്രേഷ്ഠം ശാന്തം ശമിതവിഷയം ശുദ്ധതേജോവിശാലമ്
വിപുലമായ ബുദ്ധിയും, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും അറിഞ്ഞതും, ശ്രേഷ്ഠനും, ശാന്തനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവനും, ശുദ്ധമായ വലുതായ പ്രകാശമുള്ളവനും ആയ ആ പണ്ഡിതനോട്—
ഓം നമോ ഭഗവതേ തസ്മൈ വ്യാസായാമിതതേജസേ
ഓം, അതിയായ തേജസ്സുള്ള ഭാഗവതൻ വ്യാസന് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
ശൃണ്വന്തു മുനയഃ സര്വേ സാവധാനാഃ സശിഷ്യകാഃ
എല്ലാ മുനികളും, ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കട്ടെ.
ഉദീരിതമഗസ്ത്യായ സ്കന്ദേനാശ്രാവി നാരദാത്
അഗസ്ത്യനോട് പറഞ്ഞതാണ് സ്കന്ദനിൽ നിന്ന് നാരദൻ കേട്ടത്.
കൃഷ്ണദ്വൈപായനാച്ചൈതന്മയാ പ്രാപ്തം തപോധനാഃ
കൃഷ്ണദ്വൈപായനനിൽ നിന്ന് തന്നെയാണ് ഞാൻ ഇതെല്ലാം അറിഞ്ഞത്, തപസ്സുകാരേ.
നമാമി പരമാത്മാനം രാമം രാജീവലോചനമ്
പരമാത്മാവായ, കമലനേത്രനായ രാമനോട് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
അയോധ്യാ സാ പരാ മേധ്യാ പുരീ ദുഷ്കൃതിദുര്ല്ലഭാ 2.8.1.
അയോധ്യാ അത്യുത്തമവും പവിത്രവും, പാപികൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാനാവാത്ത നഗരവുമാണ്.
സരയൂതീരമാസാദ്യ ദിവ്യാ പരമശോഭനാ
സരയൂ നദിയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ നഗരം ദൈവികവും അത്യന്തം മനോഹരവുമാണ്.
ഹസ്ത്യശ്വരഥപത്ത്യാഢ്യാ സംപദുച്ചാ ച സംസ്ഥിതാ
ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും പടയാളികളും സമൃദ്ധിയായി നിറഞ്ഞു, വലിയ ഐശ്വര്യത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
സാനൂപവേഷൈഃ സര്വത്ര സുവിഭക്തചതുഷ്ടയാ
എല്ലായിടത്തും നന്നായി വിഭജിച്ച നാലു ഭാഗങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളുണ്ട്.
പദ്മോത്ഫുല്ലശുഭോദാഭിര്വാപീഭിരുപശോഭിതാ
പുഷ്പിച്ച താമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരമായ കുളങ്ങളാൽ നഗരം ഭംഗിയാർജ്ജിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വീണാവേണുമൃദംഗാദിശബ്ദൈരുത്കൃഷ്ടതാം ഗതാ। ശാലൈസ്താലൈര്നാലികേരൈഃ പനസാമലകൈസ്തഥാ
വീണ, വേണു, മൃദംഗം തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന ഈ നഗരം ഉന്നതമായിരിക്കുന്നു; ശാല, താള, തേങ്ങ, പ്ലാവ്, നെല്ലിക്ക എന്നിവയുടെ മരങ്ങളും ഇവിടെ കാണാം.
തഥൈവാമ്രകപിത്ഥാദ്യൈരശോകൈരുപശോഭിതാ
അത് പോലെ, മാവു, കൂവളം, അശോകം തുടങ്ങിയ മരങ്ങളാൽ ഈ നഗരം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മാലതീജാതിബകുലപാടലീനാഗചംപകൈഃ
മാലതി, ജാതി, ബകുലം, പാടലി, നാഗം, ചമ്പകം എന്നിവയുടെ വൃക്ഷങ്ങളാൽ
നിമ്ബജംവീരകദലീമാതുലിംഗമഹാഫലൈഃ
നിംബം, ജമ്പീരം, വാഴ, മാതളിംഗം, വലിയ പഴങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും
ദേവതുല്യപ്രഭായുക്തൈര്നൃപപുത്രൈശ്ച സംയുതാ
ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശം നിറഞ്ഞ രാജകുമാരന്മാരുടെ കൂടാരമായ്
ശ്രേഷ്ഠൈഃ സത്കവിഭിര്യുക്താ ബൃഹസ്പതിസമൈര്ദ്വിജൈഃ 2.8.1.
ശ്രേഷ്ഠരും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന കവിൾക്കും ബൃഹസ്പതിയെപ്പോലെയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ കൂട്ടത്തോടെയും
അശ്വൈരുച്ചൈഃശ്രവസ്തുല്യൈര്ദംതിഭിര്ദിഗ്ഗജൈരിവ
ഉച്ചൈശ്രവസിനെപ്പോലെയുള്ള കുതിരകളും ദിക്കുകൾക്ക് കാവലുള്ള ആനകളെപ്പോലെയുള്ള ആനകളും കൂടെ
യസ്യാം ജാതാ മഹീപാലാഃ സൂര്യവംശസമുദ്ഭവാഃ
അവളുടെ തീരങ്ങളിൽ സൂര്യവംശത്തിൽ നിന്നുള്ള മഹാരാജാക്കന്മാർ ജനിച്ചു
യസ്യാസ്തീരേ പുണ്യതോയാ കൂജദ്ഭൃംഗവിഹംഗമാ
അവളുടെ കരയിൽ, പുണ്യജലത്തിൽ, ഭൃംഗങ്ങളും പക്ഷികളും ഗാനം പാടുന്നു
ധര്മദ്രവപരീതാ സാ ഘര്ഘരോത്തമസംഗമാ
ധർമ്മത്തിന്റെ സാരത്താൽ നിറഞ്ഞു, ഉത്തമമായ ജലധാരകളോടെ ഒഴുകുന്നു
ദക്ഷിണാച്ചരണാംഗുഷ്ഠാന്നിഃസൃതാ ജാഹ്നവീ ഹരേഃ
ദക്ഷിണ ഭാഗത്തെ കാലിന്റെ വിരലിൽ നിന്ന് ഹരിയുടെ ജാഹ്നവി നദി ഉദിച്ചുവന്നു
തസ്മാദിമേ പുണ്യതമേ നദ്യൌ ദേവനമസ്കൃതേ
അതുകൊണ്ട് ഈ രണ്ട് നദികൾ ദൈവങ്ങൾക്കും ഏറ്റവും വിശുദ്ധവും ആരാധ്യവുമാണ്
താമയോധ്യാമഥ പ്രാപ്തോഽഗസ്ത്യഃ കുമ്ഭോദ്ഭവോ മുനിഃ
അതിനുശേഷം കുമ്പത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച അഗസ്ത്യമഹർഷി അയോധ്യയിൽ എത്തി
ആഗത്യ തു ഇതഃ സോഽപി കൃഽത്വാ യാത്രാം ക്രമേണ ച
അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട്, അവനും ക്രമമായി തീർത്ഥയാത്ര നടത്തി
പൂജയിത്വാ യഥാന്യായം ദേവതാഃ സകലാ അപി
അവൻ എല്ലാ ദേവതകളെയും യഥാവിധി ആരാധിച്ചു
കൃതകൃത്യോര്ജ്ജിതാനന്ദസ്തീര്ഥമാഹാത്മ്യദര്ശനാത് 2.8.1.
തീർത്ഥമഹിമ കണ്ടു, തന്റെ കർമ്മം പൂർത്തിയാക്കി, ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു