യാം ഗതിം യാംതി വൈ ശംഭോ സര്വേ സുകൃതിനോപി ഹി ൩൧.
ശംഭോ, എല്ലാ സുകൃതികൾക്കും ലഭിക്കുന്ന ഗതി അതാണ്.
കുമാരസ്യ ച ദേവേശ മഹദാശ്ചര്യകര്മണഃ ൩൧.
ദേവന്മാരുടെ അധിപനായ കുമാരന്റെ അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തികളും അങ്ങേയറ്റം മഹത്താണ്.
ശിവസ്യ തനയം ദൃഷ്ട്വാ തേ യാംതി സ്വകുലൈഃ സഹ ൩൧.
ശിവന്റെ മകനെ കണ്ടപ്പോൾ അവർ സ്വകുടുംബങ്ങളോടൊപ്പം പുറപ്പെടുന്നു.
കുമാരദര്ശനാത്സര്വേ ശ്വപചാ അപി യാംതി വൈ ൩൧.
കുമാരനെ കണ്ടാൽ പോലും ചണ്ഡാളന്മാരും പുറപ്പെടുന്നു.
യമസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ ശംകരോ വാക്യമബ്രവീത്॥ ൩൧.
യമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം ശങ്കരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
യേഷാം ത്വംതഗതം പാപം ജനാനാം പുണ്യകര്മണാമ് ൩൧.
പാപം അവസാനിച്ച, സത്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത ആളുകൾ,
സത്തീര്ഥഗമനായൈവ ദര്ശനാര്ഥം സതാമിഹ ൩൧.
പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ എത്താനോ, സന്മാർഗ്ഗികളെയോ കാണാനോ ഇവിടെയെത്തുന്നവർ,
ബഹൂനാം ജന്മനാമംതേ മയി ഭാവോഽനുവര്ത്തതേ ൩൧.
അവർക്കു അനേകം ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷം എന്നിലേക്കുള്ള ഭക്തി ഉണരുന്നു.
തസ്മാത്സുകൃതിനഃ സര്വേ യേഷാം ഭാവോഽനുവര്ത്തേ ൩൧.
അതുകൊണ്ട്, സുകൃതമുള്ളവരിൽ ഈ ഭാവം ഉണരുന്ന എല്ലാവരും,
സ്ത്രീബാലശൂദ്രാഃ ശ്വപചാധമാശ്ച പ്രാഗ്ജന്മസംസ്കാരവശാദ്ധി ധര്മ്മ ൩൧.
സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ, ശൂദ്രന്മാർ, അതിനേക്കാൾ താഴ്ന്നവർ പോലും മുൻജന്മത്തിലെ ശുദ്ധിയുടെ ഫലമായി ധർമ്മം പ്രാപിക്കുന്നു.
തഥാ സിതേന മനസാ ച ഭവംതി സര്വേ സര്വേഷു ചൈവ വിഷയേഷു ഭവംതി തജ്ജ്ഞാഃ ൩൧.
അങ്ങനെ, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ എല്ലാവരും എല്ലാത്തരത്തിലും ജ്ഞാനികൾ ആകുന്നു.
ജാതാ ഹ്യമീ ഭൂതഗണാശ്ച സര്വേ ഹ്യമീ ഋഷയോ ഹ്യമീ ദേവതാശ്ച॥ ൩൧.
ഈ ജീവികൾ എല്ലാം ജനിക്കുന്നു; ഈ ഋഷിമാരും ദേവതകളും എല്ലാം ജനിക്കുന്നു.
വിസ്മയോ നൈവ കര്ത്തവ്യസ്ത്വയാ വാപി കുമാരകേ ൩൧.
നിനക്കും കുമാരനേയും അത്ഭുതപ്പെടേണ്ട കാര്യമില്ല.
വചനം കര്മസംയുക്തം സര്വേഷാം ഫലദായകമ് കാര്യാണി മനഃശുദ്ധ്യര്ഥം നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ॥ ൩൧.
കൃത്യങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന വാക്കുകൾ എല്ലാവർക്കും ഫലം നൽകുന്നു; മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിക്കായി പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യണം; ഇവിടെ കൂടുതൽ ആലോചന ആവശ്യമില്ല.
മനസാ ഭാവിതോ ഹ്യാത്മാ ആത്മനാത്മാനമേവ ച ൩൧.
മനസ്സിലൂടെ ആത്മാവിനെ ധ്യാനിക്കുന്നു; ആത്മാവിലൂടെ തന്നെ അറിയുന്നു.
അഹം സദാ ഭാവയുക്ത ആത്മസംസ്ഥോ നിരംതരഃ ൩൧.
ഞാൻ എപ്പോഴും ധ്യാനത്തോടെ ആത്മാവിൽ സ്ഥിരമായി, ഇടവേളയില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദ്വംദ്വാതീതോ നിര്വികല്പോ ഹി സാക്ഷാത്സ്വസ്ഥോ നിത്യോ നിത്യയുക്തോ നിരീഹഃ ൩൧.
ദ്വന്ദ്വങ്ങൾ അതിക്രമിച്ച്, സംശയമില്ലാതെ, നേരിട്ട് സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ശാശ്വതൻ, എപ്പോഴും ഏകതയിൽ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവൻ.
വിസ്മൃത്യ ചൈനം സ്വാത്മാനം കേവലം ബോധലക്ഷണമ് ൩൧.
ശുദ്ധബോധസ്വഭാവമുള്ള ആത്മാവിനെ മറന്ന്,
അഹം ബ്രഹ്മാ ച വിഷ്ണുശ്ച ത്രയോഽമീ ഗുണകാരിണഃ ൩൧.
ഞാനാണ് ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും; ഈ മൂവരും ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
അഹംകാരവൃതേനൈവ കര്മണാ കാരിതാവയമ് ൩൧.
അഹങ്കാരത്തിന്റെ പ്രവർത്തിയാൽ ഈ കർമങ്ങൾ ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു.
പശ്വാദയഃ പൃഥഗ്ഭൂതാസ്തഥാന്യേ ബഹവോ ഹ്യമീ ൩൧.
പശുക്കളും മറ്റു ജീവികളും ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യസ്തരായി, ഇതുപോലെ അനേകം ജീവികൾ ഉണ്ട്.
പതിതാ മൃഗതൃഷ്ണായാം മായയാ ച വശീകൃതാഃ ൩൧.
അവർ മൃഗതൃഷ്ണ എന്ന മായയിൽ വീണു, മായയാൽ നിയന്ത്രിതരായി കഴിയുന്നു.
പരസ്പരം ദൂഷയംതോ മിഥ്യാവാദരതാഃ ഖലാഃ॥ ൩൧.
ദുഷ്ടന്മാർ കള്ളവാക്കുകളിൽ ആസ്വദിച്ച് പരസ്പരം അപവാദം പറയുന്നു.
ത്രൈഗുണാ ഭവസംപന്നാ അതത്തവജ്ഞാശ്ച രാഗിണഃ ൩൧.
മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവരും ജന്മമരണചക്രത്തിൽ കുടുങ്ങിയവരും സത്യസാരത്തെ അറിയാത്തവരും ആസക്തരായവരുമാണ്.
പരസ്പരം ദൂഷയംതോ ഹ്യതത്ത്വജ്ഞാ ബഹിര്മുഖാഃ ൩൧.
സത്യസാരത്തെ അറിയാത്ത, പുറംലോകത്തേക്ക് മനസ്സുള്ളവർ പരസ്പരം അപവാദം പറയുന്നു.
ഗുണാതീതേ ച വസ്ത്വര്ഥേ പരമാര്ഥൈകദര്ശനമ്॥ ൩൧.
ഗുണങ്ങളെ അതിജീവിച്ച യഥാർത്ഥത്തിൽ ഏകപരം സത്യം മാത്രം കാണപ്പെടുന്നു.
യസ്മിന്ഭേദോ ഹ്യഭേദം ച യസ്മിന്രാഗോ വിരാഗതാമ് ൩൧.
അവിടെ വ്യത്യാസം ഇല്ലാതാവുകയും, ആസക്തി വിരക്തിയാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
ന തദ്ഭാസയതേ ശബ്ദഃ കൃതകത്വാദ്യഥാ ഘടഃ ൩൧.
ശബ്ദം അതിനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല, കൃത്രിമമായ ഒരു പാത്രം സ്വയം വെളിപ്പെടുത്താത്തതുപോലെ.
പ്രവൃത്തിശ്ച നിവൃത്തിശ്ച തഥാ ദ്വംദ്വാനി സര്വശഃ ൩൧.
പ്രവൃത്തി, നിർവൃത്തി, ഇതുപോലെ എല്ലാ ദ്വന്ദങ്ങളും.
നിരംതരം നിര്ഗുണം ജ്ഞപ്തിമാത്രം നിരംജനം നിര്വികാശം നിരീഹമ് ൩൧.
തുടർച്ചയുള്ളത്, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തത്, ശുദ്ധമായ ബോധം, കളങ്കമില്ലാത്തത്, പ്രകടമല്ലാത്തത്, ആഗ്രഹമില്ലാത്തത്.