അര്ണവേ കിം പുരാ ചംദ്രോ നിക്ഷിപ്തഃ കേന സുവ്രത ൧൧.
ധർമ്മശീലനായവനേ, ചന്ദ്രൻ മുമ്പ് ആരാണ് സമുദ്രത്തിൽ ഇട്ടതെന്നും എന്തിനാണെന്നും പറയാമോ?
ഏതത്സര്വം സമാസേന ആദൌ കഥയ മേ പ്രഭോ ൧൧.
എല്ലാം തുടക്കം മുതൽ ചുരുക്കമായി എനിക്ക് പറയൂ, പ്രഭോ.
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സൂതോ വാക്യമുപാദദേ॥ ൧൧.
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം സാരഥി സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ചംദ്ര ആപോമയോ വിപ്രാ അത്രിപുത്രോ ഗുണാന്വിതഃ രുദ്രസ്യാംശാദ്ധി ദുര്വാസാ വിഷ്ണോരംശാത്തു ദത്തകഃ॥ ൧൧.
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ചന്ദ്രൻ വെള്ളത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്, അത്രിയുടെ മകനും സകല ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനുമാണ്. രുദ്രന്റെ ഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ദുർവാസനും, വിഷ്ണുവിന്റെ ഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ദത്തനും ജനിച്ചു.
ക്ഷീരാബ്ധിം മഥ്യമാനം തു ദൃഷ്ട്വാ ചംദ്രോ മുദാന്വിതഃ ൧൧.
പാൽക്കടൽ കുലുക്കുമ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ചന്ദ്രൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
പ്രവിഷ്ടശ്ചോഭയപ്രീത്യാ ശ്രൃണ്വതാം ഭോ ദ്വിജോത്തമാഃ ൧൧.
രണ്ടു പക്ഷങ്ങൾക്കും സന്തോഷം നൽകാൻ ചന്ദ്രൻ അവിടെ പ്രവേശിച്ചു, എല്ലാവരും കേൾക്കുമ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ദൃഷ്ട്വാ ച കാംതിം ത്വരിതോഽഥ ചംദ്രോ നീരാജിതോ ദേവഗണൈസ്തദാനീമ് ൧൧.
അവന്റെ ഭാസുരത്വം കണ്ട ദേവന്മാർ ഉടൻ തന്നെ ചന്ദ്രനെ ആദരിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്തു.
നമശ്ചക്രുശ്ച തേ സര്വേ സസുരാസുരദാനവാഃ ൧൧.
അവിടെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ദാനവന്മാരും എല്ലാവരും ചേർന്ന് ചന്ദ്രനോട് നമസ്കരിച്ചു.
ഗര്ഗേണോക്താസ്തദാ സര്വേഷാം ബലമദ്യ വൈ ൧൧.
അന്നേദിവസം എല്ലാവർക്കും ശക്തി ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് ഗർഗൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ചംദ്രം മുരുഃ സമായാതോ ബുധശ്ചൈവ സമാഗതഃ ൧൧.
മുരു ചന്ദ്രനോടു സമീപിച്ചു, ബുധനും അവിടെ എത്തി.
തസ്മാച്ചംദ്രബലം ശ്രേഷ്ഠം ഭവതാം കാര്യസിദ്ധയേ ൧൧.
അതിനാൽ, നിങ്ങളുടെ വിജയത്തിനായി ഏറ്റവും നല്ല ശക്തി ചന്ദ്രനിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
ഏവമാശ്വാസിതാ ദേവാ ഗര്ഗേണൈവ മഹാത്മനാ ൧൧.
ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ ഗർഗൻ ദേവന്മാരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ദ്വിഗുണം ബലമാപന്നാ മഹാത്മാനോ ദൃഢവ്രതാഃ ൧൧.
ദൃഢവ്രതന്മാരായ മഹാത്മാക്കൾ ഇരട്ടശക്തി നേടി.
നിര്മഥ്യമാനാദുദധേര്ഗര്ജമാനാച്ച സര്വശഃ ൧൧.
കടൽ കുലുക്കപ്പെടുമ്പോഴും അതിന്റെ ഗർജ്ജനത്തിൽ നിന്നുമാണ് എല്ലാം ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.
തുഷ്ടാ കപിലവര്ണാം സാ ഊധോഭാരേണ ഭൂയസാ ൧൧.
സന്തോഷം നിറഞ്ഞ അവൾ കപിലവർണ്ണത്തിലും വലിയ ഉദ്ധരത്തിൽത്തോടു കൂടി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
കാമധേനും സമായാംതീം ദൃഷ്ട്വാ സര്വേ സുരാസുരാഃ ൧൧.
കാമധേനുവിനെ സമീപിച്ചുവരുന്നത് കണ്ട ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും അവളെ നോക്കി.
തദാ തൂര്യാണ്യനേകാനി നേദുര്വാദ്യാന്യനേകശഃ ൧൧.
അപ്പോൾ അനേകം തരം വാദ്യങ്ങൾ വിവിധ രീതിയിൽ മുഴങ്ങി.
താസു നീലാശ്ച കൃഷ്ണശ്ച കപിലാശ്ച കപിംജലാഃ ആഭിര്യുക്താ തദാ ഗോഭിഃ സുരഭിഃ പ്രത്യദൃശ്യത॥ ൧൧.
അവിടെ നീല, കറുപ്പ്, കപില, കപിംജല എന്നീ പശുക്കൾക്കൊപ്പം സുരഭിയും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അസുരാസുരസംവീതാം കാമധേനും യയാചിരേ ൧൧.
അസുരന്മാരും അവരുടെ സ്ത്രീകളും ചേർന്ന് ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന ആ പശുവിനോട് അപേക്ഷിച്ചു.
സര്വേഭ്യശ്ചൈവ വിപ്രേഭ്യോ നാനാഗോത്രേഭ്യ ഏവ ച ൧൧.
വിവിധ ഗോത്രങ്ങളിലേക്കുള്ള എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്നും അവർ അപേക്ഷിച്ചു.
തൈര്യാചിതാസ്തേഽത്ര സുരാസുരാശ്ച ദദുശ്ച താ ഗാഃ ശിവതോഷണായ ൧൧.
അവരുടെ അപേക്ഷ പ്രകാരം, അങ്ങോട്ട് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ശിവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ആ പശുക്കളെ നൽകി.
പുണ്യാഹം മുനിഭിഃ സര്വൈഃ കാരിതാസ്തേ തദാ സുരാഃ ൧൧.
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും മഹർഷിമാരോടൊപ്പം ചേർന്ന് ശുഭമായ ചടങ്ങ് നടത്തി.
പുനഃ സര്വേ സുസംരബ്ധാ മമംഥുഃ ക്ഷീരസാഗരമ് ൧൧.
പിന്നീട്, എല്ലാവരും അതീവ ഉത്സാഹത്തോടെ വീണ്ടും ക്ഷീരസമുദ്രം മഥിച്ചു.
കല്പവൃക്ഷഃ പാരിജാതശ്ചൂതഃ സംതാനകസ്തഥാ മമംഥുരുഗ്രം ത്വരിതാഃ പുനഃ ക്ഷീരാര്ണവം ബുധാ॥ ൧൧.
കാമവൃക്ഷം, പാർിജാതം, മാവു, സന്താനകവൃക്ഷം—ഇവയെല്ലാം ആഗ്രഹത്തോടെ ജ്ഞാനികൾ വീണ്ടും ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് മഥിച്ചു.
നിര്മഥ്യമാനാദുദധേരഭവത്സൂര്യവര്ചസമ് ൧൧.
മഥനം നടക്കുമ്പോൾ ആ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള ഒരു വസ്തു ഉദിച്ചു.
സ്വകീയേന പ്രകാശേന ഭാസയംതം ജഗത്ത്രയമ് ൧൧.
അത് സ്വന്തം പ്രകാശത്തോടെ മൂന്നു ലോകവും പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
സര്വേ സുരാ ദദുസ്തം വൈ കൌസ്തുഭം വിഷ്ണവേ തദാ മമംഥുഃ പുനരേവാബ്ധിം ഗര്ജംതസ്തേ ബലോത്കടാഃ॥ ൧൧.
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ആ കൗസ്തുഭമണിയെ വിഷ്ണുവിന് നൽകി; പിന്നെയും ആ ശക്തന്മാർ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട് സമുദ്രം വീണ്ടും മഥിച്ചു.
മഥ്യമാനാത്തതസ്തസ്മാദുച്ചൈഃശ്രവാഃ സമദ്ഭുതമ് ൧൧.
അപ്പോൾ ആ മഥനത്തിൽ നിന്ന് അത്ഭുതകരമായ ഉച്ചൈശ്രവസ് എന്ന കുതിര ഉദിച്ചു.
തഥൈവ ഗജരത്നം ച ചതുഃഷഷ്ട്യാ സമന്വിതമ് ൧൧.
അതു പോലെ, നാല്പത്തിയാറ് ഗുണങ്ങളുള്ള ഗജരത്നവും അവിടെ ഉദിച്ചു.
താന്സര്വാന്മധ്യതഃ കൃത്വാ പുനശ്ചൈവ മമംഥിരേ ൧൧.
അവയെല്ലാം വേറിട്ട് വച്ച ശേഷം, അവർ വീണ്ടും സമുദ്രം മഥിച്ചു.