തദാ ദേവാസുരാഃ സര്വേ സ്തൂയമാനാ മഹാചലമ് ൯.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും എല്ലാവരും ആ മഹാപർവ്വതത്തെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട്
ക്ഷീരാര്ണവം നേതുകാമാ ഹ്യശക്താസ്തേ തതോഽഭവന് ൯.
അത് ക്ഷീരസമുദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, പക്ഷേ അവർക്ക് അതിന് കഴിയില്ലായിരുന്നു.
കേചിദ്ഭഗ്നാ മൃതാഃ കേചിത്കേചിന്മൂര്ഛാപരാ ഭവന് ൯.
അവരിൽ ചിലർ തകർന്നു മരിച്ചു, ചിലർ അവശരായി വീണു.
േവം ഭഗ്നോദ്യമാ ജാതാ അസുരാഃസുരദാനവാഃ ൯.
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ദാനവന്മാരും ക്ഷീണിച്ചു നിരാശരായി.
രക്ഷരക്ഷ മഹാവിഷ്ണോ ശരണാഗതവത്സല ൯.
'രക്ഷിക്കണം, രക്ഷിക്കണം മഹാവിഷ്ണുവേ, ശരണാഗതന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ'.
ദേവാനാം കാര്യസിദ്ധ്യര്ഥം പ്രാദുര്ഭൂതോ ഹരിസ്തദാ ൯.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ കാര്യസിദ്ധിക്ക് വേണ്ടി ഹരി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ലീലയാ പര്വതശ്രേഷ്ഠമുത്തഭ്യാരോപയത്ക്ഷണാത് ൯.
അവൻ വളരെ ലളിതമായി ആ മലകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായതിനെ ഉയർത്തി ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ അതിന്റെ സ്ഥലത്ത് വച്ചു.
തത ഉത്ഥായ താന്ദേവാന്ക്ഷീരോസ്യോത്തരം തടമ് ൯.
അതിനുശേഷം, ആ ദേവന്മാർ എഴുന്നേറ്റ് പാൽക്കടലിന്റെ വടക്കേ കരയിലേക്ക് പോയി.
തദാ സര്വേ സുരഗണാഃ സ്വാഗത്യ അസുരൈഃ സഹ ൯.
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവതകളും അസുരന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ കൂടി ചേർന്നു.
മംഥാനം മംദരം ചൈവ വാസുകിം രജ്ജുമേവ ച ൯.
അവർ മന്ദരപർവ്വതത്തെ കുലുക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ദണ്ഡമായി കൊണ്ടുവന്നു, വാസുകിയെ കയറ്റമായി എടുത്തു.
ക്ഷീരാബ്ധേര്മഥ്യമാനസ്യ പര്വതോ ഹി രസാതലമ് ഉദ്ധൃതസ്തത്ക്ഷണാദേവ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്॥ ൯.
പാൽക്കടൽ കുലുക്കുമ്പോൾ, ആ പർവ്വതം അടിയിലേക്ക് താഴ്ന്നു പോയെങ്കിലും ഉടൻ തന്നെ വീണ്ടും ഉയർത്തപ്പെട്ടു—ഇത് അത്ഭുതകരമായൊരു ദൃശ്യമായി തോന്നി.
ഭ്രാമ്യമാണസ്തതഃ ശൈലോ നോദിതഃ സുരദാനവൈഃ ൯.
പർവ്വതം കറങ്ങുമ്പോഴും ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും പരിശ്രമം കൊണ്ട് അത് താഴെ കുഴഞ്ഞില്ല.
പരമാത്മാ തദാ വിഷ്ണുരാധാരോ മംദരസ്യ ച ൯.
അപ്പോൾ പരമാത്മാവായ വിഷ്ണു മന്ദരപർവ്വതത്തിന് ആധാരമായി നിലകൊണ്ടു.
തദാ സുരാസുരാഃ സര്വേ മമംഥുഃ ക്ഷീരസാഗരമ് ൯.
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരുമൊത്ത് പാൽക്കടൽ കുലുക്കാൻ തുടങ്ങി.
പൃഷ്ഠകംഠോരുജാന്വംതഃ കമഠസ്യ മഹാത്മനഃ ഉഭയോര്ഘര്ഷണാദേവ വഡവാഗ്നിഃ സമുത്ഥിതഃ॥ ൯.
ആ മഹാത്മാവായ ആമയുടെ പുറം, കഴുത്ത്, തോളുകൾ, മുട്ടുകൾ എന്നിവയുടെ ഘർഷണത്തിൽ നിന്ന് ഒരു അടിയന്തിരാഗ്നി ഉയർന്നു.
ഹലാഹലം ച സംജാതം തദൄഷ്ട്വാ നാരദേന ഹി ൯.
അപ്പോൾ ഹാലാഹലമെന്ന വിഷം ഉദിച്ചുവന്നു; അതു നാരദൻ കണ്ടു.
ന കാര്യം മഥനം ചാബ്ധേര്ഭവദ്ഭിരധുനാഽഖിലൈഃ തദ്വിസ്മൃതിം ച വോയാതം വീരഭദ്രേണ യത്കൃതമ്॥ ൯.
ഇനി നിങ്ങൾ ആരും പാൽക്കടൽ കുലുക്കുന്നത് തുടരേണ്ടതില്ല; നിങ്ങൾ മറന്ന വീരഭദ്രന്റെ പ്രവർത്തി ഓർക്കണം.
തസ്മാച്ഛിവഃ സ്മര്യതാം ചാശു ദേവാഃ പരഃ പരാണാമപി വാ പരശ്ച ൯.
അതിനാൽ, ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ശിവനെ ഓർക്കൂ; അവൻ പരമന്മാരിൽ പോലും പരമൻ ആണ്.
തേ മഥ്യമാനാസ്ത്വരിതാ ദേവാഃ സ്വാത്മാര്ഥസാധകാഃ ൯.
സ്വന്തം ലക്ഷ്യം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച ദേവന്മാർ അതിവേഗം പാൽക്കടൽ കുലുക്കി.
ഉപദേശൈശ്ച ബഹുഭിര്നോപദേശ്യാഃ കദാചന ൯.
അനവധി ഉപദേശങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടും, അവരെ ഒരിക്കലും തടയാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
കേവലോദ്യമസംവീതാ മമംഥുഃ ക്ഷീരസാഗരമ് ൯.
സ്വന്തം ഉത്സാഹം മാത്രമേ ധരിച്ചിരുന്നുള്ളൂ; അവർ പാൽക്കടൽ കുലുക്കി.
ത്രൈലോക്യദഹനേ പ്രൌഢം പ്രാപ്തം ഹംതും ദിവൌകസഃ ഗ്രസിതും സര്വഭൂതാനാം കാലകൂടം സമഭ്യയാത്॥ ൯.
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കാൻ ശക്തമായ മഹാഗ്നി ഉയർന്നപ്പോൾ, ദേവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനും എല്ലാ ജീവികളെയും വിഴുങ്ങാനുമായി കാലകൂടം സമീപിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ ബൃഹംതം സ്വകരസ്ഥമോജസാ തം സര്പരാജം സഹ പര്വതേന ൯.
തന്റെ കൈയിൽ പർവ്വതത്തോടൊപ്പം ശക്തിയോടെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ മഹാസർപ്പരാജാവിനെ കണ്ടു.
തഥൈവ സര്വ ഋഷയോ ഭൃഗ്വാദ്യാഃ ശതശാമ്യതി ൯.
അതുപോലെ തന്നെ, ഭൃഗു മുതലായ ശതകണക്കിന് എല്ലാ ഋഷിമാരും അവിടെ എത്തി.
സത്യലോകം ഗതാഃ സര്വേ ഭുഗുണാ നോദിതാ ഭൃശമ് ദേവാ നാസ്ത്യത്ര സംദേഹഃ സത്യം സത്യം വദാമി വഃ॥ ൯.
സത്യലോകത്തിലേക്ക് എല്ലാവരും പോയി. ഭൃഗുവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ വളരെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടില്ല. ദേവന്മാരേ, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല; ഞാൻ സത്യമായ്, സത്യമായ് നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.
ഭൃഗുണോക്തം വചഃ ശ്രുത്വാ കാലകൂടവിഷാര്ദ്ദിതാഃ ൯.
ഭൃഗു പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കാലകൂട്ട വിഷം കൊണ്ട് വേദനിച്ച ദേവന്മാർ—
തദാ ജാജ്വല്യമാനം വൈ കാലകൂടം പ്രഭോജ്ജവലമ് തേഷാം ശപിതുമാരേഭേ നാരദേന നിവാരിതഃ॥ ൯.
അപ്പോൾ അതിശയമായി കത്തുന്ന കാലകൂട്ട വിഷം ഉയർന്നപ്പോൾ, അപ്രഭു അവരെ ശപിക്കാൻ തയ്യാറായി; എന്നാൽ നാരദൻ അതിൽ തടഞ്ഞു.
അകാര്യം കിം കൃതം ദേവാഃ കസ്മാത്ക്ഷോഭോയമുദ്യതഃ ൯.
ദേവന്മാരേ, എന്താണ് അനുചിതമായ പ്രവർത്തി നടന്നത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ കലഹം ഉണ്ടായത്?
തതോ ദേവൈഃ പരിവൃതോ വേദോപനിഷദൈസ്തഥാ ൯.
അതിനുശേഷം, ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും കൂടെ—
തതശ്ചിംതാന്വിതാ ദേവാ ഇദമൂചുഃ പരസ്പരമ് ൯.
അതിനുശേഷം, ആശങ്കയോടെ ദേവന്മാർ പരസ്പരം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.