നീതം സര്വപ്രയത്നേന പാതാലം ത്വരിതം ഗതാഃ ൯.
അവർക്കു കഴിയുന്നത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും, അവർ വേഗത്തിൽ പാതാളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
ശക്രോഽപി നിഃശ്രികോ ജാതോ ദേവൈസ്ത്യക്തസ്തതോ ഭൃശമ് ൯.
ഇങ്ങനെ, ദേവന്മാർ ഉപേക്ഷിച്ച ഇന്ദ്രൻ രാജ്യം ഇല്ലാതെ വലിയ ദു:ഖത്തിൽ ആയിരുന്നു.
ഐരാവതോ മഹാനാഗസ്തഥൈവോച്ചൈഃശ്രവാ ഹയഃ നീതാനി സഹസാ ദൈത്യൈര്ലോഭാദസാധുവൃത്തിഭിഃ॥ ൯.
വലിയ ആനയായ ഐരാവതവും ഉച്ചൈശ്രവസ് എന്ന കുതിരയും ദാനവന്മാർ അത്യാവശ്യത്തിലും ദുഷ്ടതയോടെയും പിടിച്ചെടുത്തു.
പുണ്യഭാംജി ച താന്യേവ പതിതാനി ച സാഗരേ ൯.
പുണ്യഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന അവയും സമുദ്രത്തിൽ വീണുപോയി.
ദേവാന്നിര്ജിത്യ ചാസ്മാഭിരാനീതാനി ബഹൂനി ച ൯.
ദേവന്മാരെ ജയിച്ച ശേഷം, ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ അനേകം വസ്തുക്കൾ തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു.
ബലേസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഉശനാ പ്രത്യുവാച തമ് ദീക്ഷിതസ്യ ന സംദേഹസ്തസ്മാദ്ഭോക്ത സ ഏവ ച॥ ൯.
ബലിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഉശനസ് അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ദീക്ഷയേറ്റവനിൽ സംശയം വേണ്ട, അതിനാൽ അവൻ തന്നെ അനുഭവിക്കണം.'
അശ്വമേധം വിനാ കിംചിത്സ്വര്ഗം ഭോക്തം ന പാര്യതേ॥ ൯.
അശ്വമേധയാഗം ഇല്ലാതെ സ്വർഗ്ഗം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഗുരോര്വചനമാജ്ഞായ തൂഷ്ണീംഭൂതോ ബലിസ്തതഃ ൯.
ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞ കേട്ട ശേഷം, ബലി മൗനമായി.
ഇന്ദ്രോപി ശോച്യതാം പ്രാപ്തോ ജഗാമ പരമേഷ്ഠിനമ്. ൯.
ഇന്ദ്രനും ദയനീയമായ അവസ്ഥയിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
ശക്രസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ പരമേഷ്ഠീ ഉവാച ഹ॥ ൯.
ഇന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു.
സംമിലിത്വാ സുരാന്സര്വാംസ്ത്വയാ സാകം ത്വരാന്വിതാഃ ൯.
നീ ദേവന്മാരെ എല്ലാം ഒത്തുചേർത്ത് വേഗത്തിൽ കൂടെ കൂട്ടുക.
തഥേതി ഗത്വാ തേ സര്വേ ശക്രാദ്യാ ലോകപാലകാഃ പ്രാപ്യോപവിശ്യ തേ സര്വേ ഹരിം സ്തോതും പ്രചക്രമുഃ॥ ൯.
'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഇന്ദ്രൻമുതൽ ലോകപാലകർ എല്ലാവരും അവിടെ ചെന്നു, ഇരുന്നു, ഹരിയെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ദേവദേവ ജഗാന്നാഥ സുരാസുരനമസ്കൃത ൯.
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ആദരമർഹിക്കുന്ന ദേവദേവനേ, ലോകനാഥനേ,
യജ്ഞോഽസി യജ്ഞരൂപോഽസി യജ്ഞാംഗോഽസി രമാപതേ ൯.
ലക്ഷ്മിയുടെ നാഥനേ, നീയാണു യാഗം, യാഗത്തിന്റെ രൂപവും, യാഗത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളും.
ഗുരോരവജ്ഞയാ ചാദ്യ ഭ്രഷ്ടരാജ്യഃ ശതക്രതുഃ ൯.
ഗുരുവിനെ അവജ്ഞയാൽ ഇന്നിതാ ഇന്ദ്രന് തന്റെ രാജ്യം നഷ്ടമായി.
ദുകോകലജ്ഞയാ സര്വം നസ്യതീതി കിമദ്ഭുതമ് പിതരൌ നിംദിതൌ യൈശ്ച നിര്ദൈവാത്വേന സംശയഃ॥ ൯.
ധർമ്മം അറിയാത്തതുകൊണ്ട് എല്ലാം നശിച്ചാൽ അതിൽ എന്താണ് അത്ഭുതം? മാതാപിതാക്കളെ അപമാനിക്കുന്നവർക്കു ഭാവി സംശയമായിരിക്കും.
അനേന യത്കൃതം ബ്രഹ്മന്സദ്യസ്തത്ഫലമാഗതമ് ൯.
ബ്രാഹ്മണനേ, അവൻ ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ഉടൻ തന്നെ ലഭിച്ചു.
വിപരീതോ യദാ കാലഃ പുരുഷസ്യ ഭവേത്തദാ ൯.
ഒരു മനുഷ്യന് ദോഷകാലം വന്നാൽ ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കാറുണ്ട്.
തേന വൈ കാരണേനേംദ്ര മദീയം വചനം കുരു ൯.
ഇന്ദ്രാ, അതുകൊണ്ടു നീ എന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കണം.
ഏവം ഭഗവതാദിഷ്ടഃ ശക്രഃ പരമബുദ്ധിമാന് ൯.
ഇങ്ങനെ ഭഗവാന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം പരമബുദ്ധിമാനായ ശക്രൻ,
ഇന്ദ്രം സമാഗതം ശ്രുത്വാ ഇംദ്രസേനോ രുഷാന്വിതഃ ൯.
ഇന്ദ്രൻ വന്നെന്നു കേട്ടപ്പോൾ ഇന്ദ്രസേനൻ കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
നാരദേന തദാ ദൈത്യാ ബലിശ്ച ബലിനാം വരഃ ൯.
അപ്പോൾ നാരദന്റെ വഴി, ദൈത്യന്മാരും ബലിയും, ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനും,
ഋഷേസ്തസ്യൈവ വചനാത്ത്യക്തമന്യുര്ബലിസ്തദാ ൯.
ആ ഋഷിയുടെ വാക്ക് കേട്ടു ബലി തന്റെ കോപം ഉപേക്ഷിച്ചു.
ഇന്ദ്രസേനേന ദൃഷ്ടോഽസൌ ലോകപാലൈഃ സമാവൃതഃ ൯.
ലോകപാലന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി അവനെ ഇന്ദ്രസേനൻ കണ്ടു.
കസ്മാദിഹാഗതഃ ശക്ര സുതലം പ്രതി കഥ്യതാമ്॥ തസ്യൈതദ്വചനം ശ്രുത്വാ സ്മയമാന ഉവാചതമ്.। ൯.
'ശക്രാ, നീ ഇവിടെ എന്തിനാണ് വന്നത്? സുതലത്തിലേക്ക് വന്നതിന്റെ കാര്യം പറയൂ.' ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൻ പുഞ്ചിരിച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു.
വയം കശ്യപദായാദാ യൂയം സര്വേ തഥൈവ ച ൯.
'നാം കശ്യപന്റെ സന്തതികളാണ്, നിങ്ങളും അതുപോലെയാണ്.'
മമ രാജ്യം ക്ഷണേനൈവ നീതം ദൈവവശാത്തവയാ ഗതാനി തത്ക്ഷണാദേവ യത്നാനീതാനി വൈ ത്വയാ॥ ൯.
'എന്റെ രാജ്യം ഒരു നിമിഷത്തിൽ ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാൽ നീ എടുത്തു; അതേ നിമിഷം തന്നെ നീ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ട് നിന്റെ രാജ്യം നേടി.'
തസ്മാദ്വിമര്ശഃ കര്തവ്യഃ പുരുഷേണ വിപശ്ചിതാ ൯.
'അതുകൊണ്ട് വിവേകമുള്ളവൻ എല്ലാം ആലോചിച്ച് നോക്കണം.'
കിം തു മേ ബത ഉക്തേന ജാനേ ന ച തവാഗ്രതഃ ൯.
'എന്തായാലും, ഞാൻ പറഞ്ഞാൽ എന്ത് പ്രയോജനം? ഞാൻ അറിയുന്നു, പക്ഷേ നിന്റെ മുമ്പിൽ അല്ല.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു ശക്രസ്യ വാക്യം വാക്യവിദാം വരഃ ൯.
ശക്രന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ,