ദേവദേവോ മഹാദേവോ വിഷ്ണുരൂപീ മഹേശ്വരഃ ൮.
ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ മഹാദേവൻ, മഹേശ്വരൻ, വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു.
അഹം ഹി സര്വദേവാനാം പുരോവര്തീ ഭവാമ്യതഃ വൈകുംഠമാഗതാ ഗീര്ഭിര്വിഷ്ണും സ്തോതും പ്രചക്രിരേ॥ ൮.
ഞാൻ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്നെത്തിയവർ വാക്കുകൾകൊണ്ട് വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്.
നമോ ഭഗവതേ തുഭ്യം ദേവദേവ ജഗത്പതേ ൮.
ഭഗവനേ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനേ, നിനക്കു ഞങ്ങൾ നമസ്കാരം ചെയ്യുന്നു.
ഏതല്ലിംഗം ത്വയാ വിഷ്ണോ ധൃതം വൈ പിണ്ഡിരൂപിണാ ൮.
വിഷ്ണുവേ, ഈ ലിംഗം നീ ഒരു വലിയ രൂപത്തിൽ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തഥാ കമഠരൂപേണ ധൃതോ വൈ മംദരാചലഃ ൮.
അതു പോലെ തന്നെ, നീ കമഠത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ മന്ദരപർവതം ചുമന്നില്ലേ.
ഹിരണ്യകശിപുര്ദൈത്യോ ഹതോ നൃഹരിരൂപിണാ ൮.
ഹിരണ്യകശിപു എന്ന അസുരനെ നീ നരസിംഹനായി വധിച്ചു.
ഭൃഗൂണാമന്വയേ ഭൂത്വാ കൃതവീര്യാത്മജോ ഹതഃ ൮.
ഭൃഗുവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച്, കൃതവീര്യന്റെ മകനായവനെ നീ സംഹരിച്ചു.
രാവമസ്യ ഭയാദസ്മാത്ത്രാതും ഭൂയോര്ഹസി ത്വരമ്॥ ൮.
രാവണന്റെ ഭയത്തിൽ നിന്നു ഭൂമിയെ രക്ഷിക്കാൻ നീ വേഗത്തിൽ അവതരിക്കണം.
ഏവം സംപ്രാര്ഥിതോ ദേവൈര്ഭഗവാന്ഭൂതഭാവനഃ ൮.
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, സകലഭൂതങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ഭഗവാൻ—
ഹേ ദേവാഃ ശ്രൂയതാം വാക്യം പ്രസ്താവസദൃശം മഹത് അവതാരാന്പ്രകുര്വന്തു വാനരീം തനുമാശ്രിതാഃ॥ ൮.
'ദേവന്മാരേ, ഈ സന്ദർഭത്തിന് അനുയോജ്യമായ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. നിങ്ങൾ വാനരരൂപം ധരിച്ച് ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കട്ടെ.'
അഹം ഹി മാനുഷോ ഭൂത്വാ ഹ്യജ്ഞാനേന സമാവൃതഃ ബ്രഹ്മവിദ്യാസഹായോസ്മി ഭവതാം കാര്യസിദ്ധയേ॥ ൮.
'ഞാൻ മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിക്കും; അജ്ഞാനത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കും. നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം സാധ്യമാക്കാൻ ബ്രഹ്മവിദ്യയുടെ സഹായം എനിക്കുണ്ടാകും.'
ജനകസ്യ ഗൃഹേ സാക്ഷാദ്ബ്രഹ്മവിദ്യാ ജനിഷ്യതി ൮.
'ജനകന്റെ വീട്ടിൽ ബ്രഹ്മവിദ്യ നേരിട്ട് ജനിക്കും.'
തപസാ മഹതാ യുക്തോ ബ്രഹ്മവിദ്യാം യദേച്ഛതി ൮.
'വലിയ തപസ്സോടെ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ട്, ആർക്ക് ബ്രഹ്മവിദ്യയിലേക്കു ആഗ്രഹമുണ്ടോ—'
ഏവം സംഭാഷ്യ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ പരമമങ്ഗലഃ ൮.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പരമമായ മംഗളസ്വരൂപനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു—
തഥാ ബ്രഹ്മാംശസംഭൂതോ ജാമ്ബവാന്നൃക്ഷകുഞ്ജരഃ ൮.
അതു പോലെ തന്നെ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അംശത്തിൽ നിന്ന് ജാംബവാൻ എന്ന കരടി രാജാവും ജനിച്ചു.
യോ വൈ ചൈകാദശോ രുദ്രോ ഹനൂമാന്സ മഹാകപിഃ ൮.
പതിനൊന്നാമത്തെ രുദ്രൻ തന്നെയാണ് മഹാകപിയായ ഹനുമാൻ.
മൈംദാദയോഽഥ കപയസ്തേ സര്വേ സുരസത്തമാഃ ൮.
അതിനുശേഷം, മൈന്ദനും മറ്റു കപികളും—ഇവരൊക്കെയും ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരാണ്.
തഥൈവ വിഷ്ണുരുത്പന്നഃ കൌശല്യാനംദവര്ദ്ധനഃ ൮.
അതു പോലെ തന്നെ, കൗശല്യയുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിച്ച് വിഷ്ണു ജനിച്ചു.
ശേഷോപി ഭക്ത്യാ വിഷ്ണോശ്ച തപസാഽവാതരദ്ഭുവി॥ ൮.
ശേഷനും വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തിയാലും കഠിനമായ തപസ്സിനാലും ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
ദോര്ദണ്ഡാവപി വിഷ്ണോശ്ച അവതീര്ണൌ പ്രതാപിനൌ ൮.
വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയുള്ള ഭുജങ്ങൾ പോലും അതിശക്തിയോടെ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചു.
മിഥിലാധിപതേഃ കന്യാ യാ ഉക്താ ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ സീതാ ജാതാ ലാംഗലസ്യ ഇയം ഭൂമിവികര്ഷണാത്॥ ൮.
മിഥിലയുടെ രാജാവിന്റെ മകളായ സീതയെ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, നിലം ഉഴുതപ്പോൾ ഉരുണ്ടു വന്ന കുഴിയിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
തസ്മാത്സീതേതി വിഖ്യാതാ വിദ്യാ സാന്വീക്ഷികീ തദാ ൮.
അതിനാൽ അവൾക്ക് 'സീത' എന്ന പേരാണ് പ്രസിദ്ധമായത്; ആ ജ്ഞാനത്തെ അന്ന് അന്വേഷണമെന്നു വിളിച്ചു.
ജനകസ്യ കുലേ ജാതാ വിശ്രുതാ ജനകാത്മജാ ൮.
ജനകന്റെ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച സീത, ജനകന്റെ മകളെന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി.
സാ ദത്താ ജനകേനൈവ വിഷ്ണവേ പരമാത്മനേ॥ ൮.
അവളെ ജനകൻ തന്നെ പരമാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിച്ചു.
തയാഥ വിദ്യയാ സാര്ദ്ധം ദേവദേവോ ജഗത്പതിഃ ൮.
അവളോടൊപ്പം, ആ ജ്ഞാനത്തോടൊപ്പം, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനായ ദേവാദിദേവൻ—
രാവണം ജേതുകാമോ വൈ രാമോ രാജീവലോചനഃ ൮.
കമലനയനനായ രാമൻ, രാവണനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ശേഷാവതാരോഽപി മഹാംസ്തപഃ പരമദുഷ്കരമ് ൮.
ശേഷാവതാരവും അത്യന്തം കഠിനമായ മഹത്തായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
ശത്രുഘ്നോ ഭരതശ്ചൈവ തേപതുഃ പരമം തപഃ॥ ൮.
ശത്രുഘ്നനും ഭരതനും പരമമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
തതോഽസൌ തപസാ യുക്തഃ സാര്ദ്ധം തൈര്ദേവതാഗണൈഃ വിഷ്ണുനാ ഘാതിതഃ ശസ്ത്രൈഃ ശിവസാരൂപ്യമാപ്തവാന്॥ ൮.
തപസ്സിനാൽ ശക്തനായ അവൻ, ദേവതകളോടൊപ്പം, വിഷ്ണു ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് അവനെ സംഹരിച്ചു; പിന്നെ ശിവസാമ്യം നേടി.
സഗമഃ സ പുനഃ സദ്യോ ബംധുഭിഃ സഹ സുവ്രതാഃ॥ ൮.
അവൻ തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ഉടനെ വീണ്ടും പോയി, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനായ്.