സര്വത്ര സര്വേ ഹി സുരാസുരാ ഭൃശം നമംതി മാം വിപ്രവരാഃ സമുത്സുകാഃ ശ്മശാനവാസീ നിരപത്രപോ ഹ്യയം കഥം പ്രണാമം ന കരോതി മേഽധുനാ॥ ൧.
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും, ഉത്സുകരായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരും എനിക്ക് ആഴമായി നമസ്കരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ശ്മശാനത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഈ ലജ്ജയില്ലാത്തവൻ ഇപ്പോൾ എനിക്ക് നമസ്കരിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നു—ഇത് എങ്ങനെയാണ്?
പാഖംഡിനോ ദുര്ജനാഃ പാപശീലാ വിപ്രം ദൃഷ്ട്വാ ചോദ്ധതാ ഉന്മദാശ്ച ൧.
കപടന്മാർ, ദുഷ്ടന്മാർ, പാപപ്രവൃത്തിയുള്ളവർ, ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടാൽ അഹങ്കാരികളും ഭ്രാന്തന്മാരുമാകുന്നു.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ സ മഹാതപാസ്തദാ രുഷാന്വിതോ രുദ്രമിദം ബഭാഷേ॥ ൧.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ മഹാതപസ്വി ദക്ഷൻ കോപത്തോടെ രുദ്രനോടു പറഞ്ഞു:
ശ്രൃണ്വംത്വമീ വിപ്രതമാ ഇദാനീം വചോ ഹി മേ കര്തുമിഹാര്ഹഥൈതത് ൧.
ഇപ്പോൾ ഈ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കട്ടെ; നിങ്ങൾ ഇവിടെ ഇതു ചെയ്യേണ്ടതാണു.
നംദീ നിശമ്യ തദ്വാക്യം ശൈലാദോ ഹി രുഷാന്വിതഃ ൧.
ശൈലാദന്റെ മകനായ നന്ദി ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ കോപം നിറഞ്ഞു.
യജ്ഞബാഹ്യോ ഹി മേ സ്വാമീ മഹേശോഽയം കൃതഃ കഥമ് ൧.
എന്റെ സ്വാമിയായ മഹേശ്വരൻ എങ്ങനെ യാഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു?
യജ്ഞോ ദാനം തപശ്ചൈവ തീര്ഥാനി വിവിധാനി ച ൧.
യാഗം, ദാനം, തപസ്സു, വിവിധ തീർത്ഥങ്ങൾ—
വൃഥാ തേ ബ്രഹ്മചാപല്യാച്ഛപ്തോഽയം ദക്ഷ ദുര്മതേ ശപ്തോഽയം സ കഥം പാപ രുദ്രോഽയം ബ്രാഹ്മണാധമ॥ ൧.
നിന്റെ ബ്രാഹ്മണ അഹങ്കാരത്താൽ നീ ഈ രുദ്രനെ വെറുതെ ശപിച്ചു, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ദക്ഷാ; ഈ രുദ്രൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവൻ, എങ്ങനെ പാപിയായി ശപിക്കപ്പെട്ടു?
ഏവം നിര്ഭാര്ത്സിതസ്തേന നംദിനാ ഹി പ്രജാപതിഃ ൧.
ഇങ്ങനെ നന്ദി ശാസിച്ചതിനുശേഷം പ്രജാപതി ദക്ഷൻ—
യൂയം സര്വേ രുദ്രവരാ വേദബാഹ്യാശ്ച വൈ ഭൃശമ് ൧.
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും രുദ്രഭക്തർ, വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് വളരെ അകന്നവരാണ്.
പാഷംഡവാദസംയുക്താഃ ശിഷ്ടഽഽചാരബഹിഷ്കൃതാഃ ൧.
നിങ്ങൾ കുപഥങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവരും, നല്ലവരുടെ ആചാരങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരുമാണ്.
ഇതി ശപ്താസ്തദാ തേന ദക്ഷേണ ശിവകിംകരാഃ ൧.
ഇങ്ങനെ അന്നത്തെ ദക്ഷൻ ശിവഭൃത്യന്മാരെ ശപിച്ചു.
ശപ്താ വയം ത്വയാ വിപ്ര സാധവഃ ശിവകിംകരാഃ ൧.
ബ്രാഹ്മണനേ, ഞങ്ങൾ ശിവന്റെ വിശുദ്ധ സേവകരാണ്. നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ ശപിച്ചിരിക്കുന്നു.
വേദവാദരതാ യൂയം നാന്യദസ്തീതിവാദിനഃ ൧.
നിങ്ങൾ വേദശാസ്ത്രത്തിൽ ആഴമായി വിശ്വസിക്കുന്നവരും, മറ്റൊന്നും ഇല്ലെന്നു വാദിക്കുന്നവരുമാണ്.
വൈദികം ച പുരസ്കൃത്യ ബ്രാഹ്മണാഃ ശൂദ്രയാജകാഃ ൧.
വേദം മുൻനിർത്തി ജീവിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർക്കായി യാഗം നടത്തുന്നവരായി മാറും.
ദക്ഷ കേചിദ്ഭവിഷ്യന്തി ബ്രാഹ്മണാ ബ്രഹ്മരാക്ഷസാഃ ലോമശ ഉവാച ൧.
ദക്ഷനേ, ചില ബ്രാഹ്മണന്മാർ ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാരായി, അതായത് ബ്രാഹ്മണരിൽ തന്നെ ദുഷ്ടാത്മാക്കളായി മാറും.
അഥാകര്ണ്യേശ്വരോ വാക്യം നംദിനഃ പ്രഹസന്നിവ ൧.
അപ്പോൾ, നന്ദിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ഈശ്വരൻ ഒരു മന്ദഹാസം ചിരിച്ചു.
കോപം നാര്ഹസി വൈ കര്തും ബ്രാഹ്മണാന്പ്രതി വൈ സദാ ൧.
നീ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് ഒരിക്കലും കോപം കാണിക്കേണ്ടതില്ല.
വേദോ മംത്രമയഃ സാക്ഷാത്തഥാ സൂക്തമയോ ഭൃശമ് ൧.
വേദം യഥാർത്ഥത്തിൽ മന്ത്രങ്ങൾകൊണ്ടും, സമൃദ്ധമായ സ്തുതികളാലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തസ്മാന്നാത്മവിദോ നിന്ദ്യാ ആത്മൈവാഹം ന ചേതരഃ ൧.
അതുകൊണ്ട്, ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവരെ അപമാനിക്കരുത്. ഞാൻ തന്നെയാണ് ആത്മാവ്, മറ്റൊന്നുമല്ല.
പ്രപംചരചനാം ഹിത്വാ ബുദ്ധോ ഭവ മഹാമതേ ൧.
ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടി ഉപേക്ഷിച്ച്, നീ ബുദ്ധിമാനായി ഉണരുക.
ഏവം പ്രബോധിതസ്തേന ശംഭുനാ പരമേഷ്ഠിനാ ശിവേന സഹ സംഗമ്യ പരമാനംദസംപ്ലുതഃ॥ ൧.
അങ്ങനെ, പരമേശ്വരനായ ശംഭു അവനെ ഉണർത്തി. ശിവനോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവൻ പരമാനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി.
ദക്ഷോപി ഹി രുഷാഽഽവിഷ്ടഋഷിഭിഃ പരിവാരിതഃ ൧.
ദക്ഷനും കോപത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി, ഋഷിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി മാറി.
ശ്രദ്ധാം വിഹായ പരമാം ശിവപൂജകാനാം നിംദാപരഃ സ ഹി ബഭൂവ നരാധമശ്ച ൧.
പരമമായ വിശ്വാസം ഉപേക്ഷിച്ച്, ശിവഭക്തന്മാരെ അപമാനിക്കാൻ മനസോടെ, ദക്ഷൻ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന മനുഷ്യനായി മാറി.
ഏകദാ തു തദാ തേന യജ്ഞഃ പ്രാരംഭിതോ മഹാന് ൨.
അന്നൊരു ദിവസം, ദക്ഷൻ വലിയൊരു യാഗം ആരംഭിച്ചു.
ഋഷയോ വിവിധാസ്തത്ര വശിഷ്ഠാദ്യാഃ സമാഗതാഃ ൨.
വിവിധ ഋഷിമാർ, വസിഷ്ഠൻ മുതലായവർ അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.
ദധീചോ ഭഗവാന്വ്യാസോ ഭരദ്വാജോഽഥ ഗൌതമഃ ൨.
പുണ്യവാനായ ദധീചി, വ്യാസൻ, ഭരദ്വാജൻ, ഗൗതമൻ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തഥാ സര്വേ സുരഗണാ ലോകപാലസ്തഥാഽപരേ വിദ്യാധരാശ്ച ഗംധര്വാഃ കിംനരാപ്സരസാം ഗണാഃ॥ ൨.
അതു പോലെ, എല്ലാ ദേവതകളും ലോകപാലന്മാരും, വിദ്യാധരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സപ്തലോകാത്സമാനീതോ ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ ൨.
ഏഴു ലോകങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ലോകപിതാവായ ബ്രഹ്മാവും അവിടെ എത്തിച്ചു.
ദേവേന്ദ്രോ ഹി സമാനീത ഇംദ്രാണ്യാ സഹ സുപ്രഭഃ ൨.
പ്രഭയുള്ള ഇന്ദ്രനും, ഇന്ദ്രാണിയോടൊപ്പം അവിടെ എത്തിച്ചു.