തേഷാം സദര്ശനൌത്സുക്യാദാഗതോ ഹി മഹാതപാഃ ൧.
അവരെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ മഹാതപസ്വി അവിടെ എത്തി.
തത്രാഗതം തേ ദദൃശുര്മുനയോ ദീര്ഘസത്രിണഃ ൧.
അവിടെ എത്തിയ മഹാതപസ്വിയെ ദീർഘയാഗം ചെയ്യുന്ന മുനികൾ കണ്ടു.
ദത്ത്വാര്ഘ്യപാദ്യം സത്കൃത്യ മുനയോ വീതകല്മഷാഃ ൧.
അർഘ്യവും പാദ്യവും അർപ്പിച്ച്, ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ച്, പാപരഹിതരായ മുനികൾ അവനെ ആദരിച്ചു.
കഥയസ്വ മഹാപ്രാജ്ഞ ദേവദേവസ്യ ശൂലിനഃ ൧.
മഹാപണ്ഡിതനായോ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ശൂലധാരിയെ കുറിച്ച് ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
സംമാര്ജനേ കിം ഫലം സ്യാത്തഥാ രംഗാവലീഷു ച ൧.
അവിടം വാരിയും അലങ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിൽ എന്ത് ഫലം ലഭിക്കും?
പ്രദാനേ ച വിതാനസ്യ തഥാ ധാരാഗൃഹസ്യ ച ൧.
പന്തലുകൾ നൽകുന്നതിലും ജലശാലകൾ പണിയുന്നതിലും എന്ത് ഫലം ഉണ്ടാകുന്നു?
കാനികാനി ച പുണ്യാനി കഥ്യതാം ശിവപൂജനേ ൧.
ശിവപൂജയിൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണെന്ന് പറയൂ.
ശിവസ്യാഗ്രേ പ്രകുര്വംതി കാരയന്ത്യഥ വാ നരാഃ ൧.
ശിവന്റെ സന്നിധിയിൽ മനുഷ്യർ ചെയ്യുന്നോ ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നോ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും—
ശിവാഖ്യാനപരോലോകേ ത്വത്തോ നാന്യോഽസ്തി വൈ മുനേ॥ ൧.
മഹർഷേ, ശിവകഥ പറയുന്നതിൽ ലോകത്തിൽ നിന്നു വേറെയാരുമില്ല.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചസ്തേഷാം മുനീനാം ഭാവിതാത്മനാമ് ൧.
പവിത്രമായ മനസ്സുള്ള ആ മുനികളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ—
അഷ്ടാദശപുരാണേഷു ഗീയതേ വൈ പരഃ ശിവഃ ൧.
പതിനെട്ട് പുരാണങ്ങളിലും പരമശിവനെ പാടുന്നു.
ശിവേതി ദ്വ്യക്ഷരം നാമ വ്യാഹരിഇഷ്യംതി യേ ജനാഃ ൧.
'ശിവ' എന്ന രണ്ടു അക്ഷരങ്ങളുള്ള നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നവർ—
ഉദാരോ ഹി മഹാദേവോ ദേവാനാം പതിരിശ്വരഃ ൧.
മഹാദേവൻ ദയാവാനാണ്, ദേവന്മാരുടെ നാഥനും ഇശ്വരനുമാണ്.
തേ ധന്യാസ്തേ മഹാത്മാനോ യേ ഭജംതി സദാ ശിവമ്॥ ൧.
എപ്പോഴും ശിവനെ ഭജിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യശാലികളും മഹാത്മാക്കളുമാണ്.
വിനാ സദാശിവം യോഹി സംസാരം തര്തുമിച്ഛതി ൧.
സദാശിവനെ ഒഴിവാക്കി ആരെങ്കിലും ഈ ലോകസമുദ്രം കടക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ,
ഭക്ഷിതം ഹി ഗരം യേന ദക്ഷയജ്ഞോ വിനാശിതഃ ൧.
അവനാണ് വിഷം കുടിച്ചവനും ദക്ഷന്റെ യാഗം നശിപ്പിച്ചവനും.
യഥാ ഗരം ഭക്ഷിതം ച യഥാ യജ്ഞോ വിനാശിതഃ ൧.
എങ്ങനെ വിഷം കുടിക്കപ്പെട്ടുവോ, എങ്ങനെ യാഗം നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടുവോ,
ദാക്ഷായണീ പുരാ ദത്താ ശംകരായ മഹാത്മനേ ൧.
പണ്ടെ ദാക്ഷായിണിയെ മഹാത്മാവായ ശങ്കരനു നൽകിയിരുന്നു.
ഏകദാ ഹി സ ദക്ഷോ വൈ നൈമിഷാരണ്യമാഗതഃ ൧.
ഒരു നേരം ആ ദക്ഷൻ നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ എത്തി.
സ്തുതിഭിഃ പ്രണിപാതൈശ്ച തഥാ സര്വൈഃ സുരാസുരൈഃ ചകാരാസ്യ തതഃ ക്രുദ്ധോ ദക്ഷോ വചനബ്രവീത്॥ ൧.
സ്തുതികളും നമസ്കാരങ്ങളും കൊണ്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും അവനെ ആദരിച്ചു; പിന്നെ ദക്ഷൻ കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സര്വത്ര സര്വേ ഹി സുരാസുരാ ഭൃശം നമംതി മാം വിപ്രവരാഃ സമുത്സുകാഃ ശ്മശാനവാസീ നിരപത്രപോ ഹ്യയം കഥം പ്രണാമം ന കരോതി മേഽധുനാ॥ ൧.
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും, ഉത്സുകരായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരും എനിക്ക് ആഴമായി നമസ്കരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ശ്മശാനത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഈ ലജ്ജയില്ലാത്തവൻ ഇപ്പോൾ എനിക്ക് നമസ്കരിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നു—ഇത് എങ്ങനെയാണ്?
പാഖംഡിനോ ദുര്ജനാഃ പാപശീലാ വിപ്രം ദൃഷ്ട്വാ ചോദ്ധതാ ഉന്മദാശ്ച ൧.
കപടന്മാർ, ദുഷ്ടന്മാർ, പാപപ്രവൃത്തിയുള്ളവർ, ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടാൽ അഹങ്കാരികളും ഭ്രാന്തന്മാരുമാകുന്നു.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ സ മഹാതപാസ്തദാ രുഷാന്വിതോ രുദ്രമിദം ബഭാഷേ॥ ൧.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ മഹാതപസ്വി ദക്ഷൻ കോപത്തോടെ രുദ്രനോടു പറഞ്ഞു:
ശ്രൃണ്വംത്വമീ വിപ്രതമാ ഇദാനീം വചോ ഹി മേ കര്തുമിഹാര്ഹഥൈതത് ൧.
ഇപ്പോൾ ഈ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കട്ടെ; നിങ്ങൾ ഇവിടെ ഇതു ചെയ്യേണ്ടതാണു.
നംദീ നിശമ്യ തദ്വാക്യം ശൈലാദോ ഹി രുഷാന്വിതഃ ൧.
ശൈലാദന്റെ മകനായ നന്ദി ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ കോപം നിറഞ്ഞു.
യജ്ഞബാഹ്യോ ഹി മേ സ്വാമീ മഹേശോഽയം കൃതഃ കഥമ് ൧.
എന്റെ സ്വാമിയായ മഹേശ്വരൻ എങ്ങനെ യാഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു?
യജ്ഞോ ദാനം തപശ്ചൈവ തീര്ഥാനി വിവിധാനി ച ൧.
യാഗം, ദാനം, തപസ്സു, വിവിധ തീർത്ഥങ്ങൾ—
വൃഥാ തേ ബ്രഹ്മചാപല്യാച്ഛപ്തോഽയം ദക്ഷ ദുര്മതേ ശപ്തോഽയം സ കഥം പാപ രുദ്രോഽയം ബ്രാഹ്മണാധമ॥ ൧.
നിന്റെ ബ്രാഹ്മണ അഹങ്കാരത്താൽ നീ ഈ രുദ്രനെ വെറുതെ ശപിച്ചു, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ദക്ഷാ; ഈ രുദ്രൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവൻ, എങ്ങനെ പാപിയായി ശപിക്കപ്പെട്ടു?
ഏവം നിര്ഭാര്ത്സിതസ്തേന നംദിനാ ഹി പ്രജാപതിഃ ൧.
ഇങ്ങനെ നന്ദി ശാസിച്ചതിനുശേഷം പ്രജാപതി ദക്ഷൻ—
യൂയം സര്വേ രുദ്രവരാ വേദബാഹ്യാശ്ച വൈ ഭൃശമ് ൧.
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും രുദ്രഭക്തർ, വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് വളരെ അകന്നവരാണ്.