മഹാശ്മശാനസ്തംഭോസ്തി കോടീശാദ്വഹ്നിദിക്സ്ഥിതഃ
കോടീശനിൽ നിന്ന് അഗ്നിദിശയിൽ വലിയ ശ്മശാനസ്തംഭം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തം സ്തംഭം സമലംകൃത്യ നരസ്തത്പദമാപ്നുയാത്
ആ സ്തംഭം അലങ്കരിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ അത്യുന്നതമായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തും.
കപാലമോചനം നാമ തത്ര സ്നാതോഽശ്വമേധഭാക്
അവിടെ കപാലമോചനമെന്ന സ്ഥലമുണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ അശ്വമേധയാഗം നടത്തിയതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
തത്ര തീര്ഥേ നരഃ സ്നാത്വാ മുക്തോ ഭവതി ചര്ണതഃ
ആ തിരുത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
സ്നാത്വാംഗാരക തീര്ഥേ തു ഭവേദ്ഭൂയോ ന ഗര്ഭഭാക് വ്യാധിഭിര്നാഭി ഭൂയേത ന ച ദുഃഖീ കദാചന
അംഗാരക തിരുത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കേണ്ടി വരില്ല; രോഗങ്ങൾ വരികയും ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടതുമില്ല.
വിശ്വകര്മേശ്വരം ലിംഗം ജ്ഞാനദം ച തദുത്തരേ
അത്ക്കു വടക്കേ ഭാഗത്ത് ജ്ഞാനം നൽകുന്ന വിശ്വകർമേശ്വരലിംഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
കൂപഃ ശുഭോദ നാമാപി സ്നാതവ്യം തത്ര നിശ്ചിതമ് 4.2.97.
അവിടെ ശുഭോദ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു കിണറും ഉണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് നിർബന്ധമാണെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
മഹാമുംഡാ തതോ ദേവീ സമുത്പന്നാഘഹാരിണീ
അവിടെ മഹാമുണ്ടാ എന്ന ദേവി, വലിയ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവൾ, ഉദിച്ചുവന്നു.
നിഷ്പാപോ ജായതേ മര്ത്യഃ ഖട്വാംഗേശ വിലോകനാത്
ഖട്വാങ്കേശനെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ പാപരഹിതനാകും.
തത്ര കുംഡേ നരഃ സ്നാതോ ഭുവനേ ശോഭവേന്നരഃ
അവിടെയുള്ള കുളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ആ മനുഷ്യൻ ലോകത്തിൽ പ്രകാശിക്കും.
തത്ര സ്നാത്വാ വിലോക്യേശം വിമലോ ജായതേ നരഃ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഈശ്വരനെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ നിർമലനാകും.
വിധിപൂര്വം തദഭ്യര്ച്യ പ്രാപ്നുയാച്ഛിവമംദിരമ്
അവിടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പൂജ ചെയ്താൽ ശിവന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽ എത്താൻ കഴിയും.
തത്ര സിദ്ധഃ പാശുപതഃ കപിലര്ഷിര്മഹാതപാഃ
അവിടെ പാശുപതവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച മഹാതപസ്വിയായ കപിലമഹർഷി തപസ്സു ചെയ്തു.
താം ഗുഹാം പ്രവിശേദ്യോ വൈ ന സ ഗര്ഭേ വിശേത്ക്വചിത്
ആ ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ ഒരിക്കലും വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കേണ്ടി വരില്ല.
ഓംകാര ഏഷ ഏവാസാവാദിവര്ണമയാത്മകഃ
ഇതാണ് ഒംകാരം തന്നെ, ആദിവർണ്ണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്വഭാവമുള്ളത്.
നാദേശഃ പരമം ബ്രഹ്മ നാദേശഃ പരമാ ഗതിഃ 4.2.97.
നാദം പരബ്രഹ്മമാണ്; നാദം തന്നെ പരമഗതിയാണ്.
കദാചിത്തസ്യ ദേവസ്യ ദര്ശനേ യാതി ജാഹ്നവീ
അപ്പോഴപ്പോഴാണ് ജാഹ്നവീ നദി ആ ദേവനെ ദർശിക്കാൻ എത്തുന്നത്.
മത്സ്യോദരീ യദാ ഗംഗാ പശ്ചിമേ കപിലേശ്വരമ്
മത്സ്യോദരിയായ ഗംഗാ പടിഞ്ഞാറ് കപിലേശ്വരനിലേക്കെത്തുമ്പോൾ—
ഉദ്ദാലകേശ്വരം ലിംഗമുദീച്യാം കപിലേശ്വരാത്
കപിലേശ്വരത്തിന് വടക്കേ ഭാഗത്ത് ഉദ്ദാലകേശ്വരലിംഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തദുത്തരേ ബാഷ്കുലീശം ലിംഗം സര്വാര്ഥസിദ്ധിദമ്
അത്ക്കു വടക്കോട്ട് ബാഷ്കുലീശലിംഗം ഉണ്ട്; അതിൽ സകലകാര്യങ്ങളിലും വിജയമുണ്ടാകും.
തസ്യാര്ചനേന രത്നൌഘൈര്ന വിയുജ്യേത കര്ഹിചിത്
അവളെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ, അനവധി രത്നസമ്പത്തിൽ ഒരിക്കലും കുറവ് വരികയില്ല.
സംസേവ്യ പരമം ജ്ഞാനം ലഭേദദ്യാപി സാധകഃ
പരമജ്ഞാനം സേവിച്ചാൽ, ഇന്നും ഒരു സാദ്ധകൻ അതു നേടാൻ കഴിയും.
അഘോരോദ ഇതി ഖ്യാതോ വാജിമേധഫലപ്രദഃ
അഘോറോദ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, വാജപേയയാഗഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവനാണ്.
അനേനൈവേഹ ദേഹേന യത്ര തൌ സിദ്ധിമാപതുഃ
ഈ ശരീരത്തോടുകൂടി അവരിരുവരും ഇവിടെ തന്നെ സിദ്ധി നേടി.
തദ്ദക്ഷിണേ മഹാകുംഡം രുദ്രാവാസ ഇതി സ്മൃതമ്
അതിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മഹാകുണ്ട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതാണ് രുദ്രന്റെ വാസസ്ഥലം എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
ചതുര്ദശീ യദാപര്ണേ രുദ്രനക്ഷത്ര സംയുതാ 4.2.97.
ചതുര്ദശി ദിവസം രുദ്രനക്ഷത്രം കൂടിയാൽ, അപ്പർണ്ണേ, അതൊരു വിശേഷദിനമാണ്.
രുദ്രകുംഡേ നരഃ സ്നാത്വാ ദൃഷ്ട്വാ രുദ്രേശ്വരം വിഭുമ്
രുദ്രകുണ്ടിൽ കുളിച്ച് രുദ്രേശ്വരനെ ദർശിച്ചാൽ, ആ മനുഷ്യൻ മഹത്വം നേടും.
രുദ്രസ്യ നൈര്ഋതേ ഭാഗേ ലിംഗം തത്ര മഹാലയമ്
രുദ്രന്റെ നൈരൃത്യഭാഗത്ത് വലിയ ലിംഗസ്ഥലം അവിടെ ഉണ്ട്.
തത്ര ശ്രാദ്ധം നരഃ കൃത്വാ പിംഡാന്കൂപേ പരിക്ഷിപേത്
അവിടെ ഒരു മനുഷ്യൻ ശ്രാദ്ധം നടത്തി പിണ്ടങ്ങൾ കിണറ്റിൽ ഇടണം.
തത്ര വൈതരണീ നാമ ദീര്ഘികാ പശ്ചിമാനനാ
അവിടെ വൈതരണി എന്ന പേരിൽ പടിഞ്ഞാറ് നോക്കുന്ന ഒരു ദീർഘികയുണ്ട്.