കാശ്യാം ലിംഗപ്രതിഷ്ഠായൈഃ കൃതാഽത്ര സുകൃതാത്മഭിഃ 4.2.89.
കാശിയിൽ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കാൻ, സന്മാർഗ്ഗികൾ ഇവിടെ കർമ്മങ്ങൾ നടത്തി.
സ്തുത്വാ നാനാവിധൈഃ സ്തോത്രൈഃ പ്രസന്നം വീക്ഷ്യ ശംകരമ് 4.2.89.
നാനാവിധം സ്തോത്രങ്ങൾ പാടി ശങ്കരനെ സന്തോഷത്തോടെ കണ്ടു.
ശ്രുത്വാഖ്യാനമിദം പുണ്യം ദക്ഷേശ്വരസമുദ്ഭവമ്
ദക്ഷേശ്വരന്റെ ഉദ്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ പുണ്യകഥ കേട്ടാൽ,
യസ്യ സ്മരണമാത്രേണ മഹാപാതകസംക്ഷയഃ
അവനെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രം ചെയ്താൽ മഹാപാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും.
അസ്യ വാരാഹകല്പസ്യ പ്രവേശേ മുനിപുംഗവൈഃ
ഈ വരാഹകല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, പ്രധാനമുനികൾ വഴി,
മാര്കംഡേയ ഉവാച ശൃണുധ്വം മുനയഃ സര്വേ സംതി നദ്യഃ പരഃശതമ്
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: 'മുനികളേ, കേൾക്കൂ, നൂറുകണക്കിന് നദികൾ ഉണ്ട്.'
സര്വാഭ്യോപി നദീഭ്യശ്ച ശ്രേഷ്ഠാഃ സര്വാഃ സമുദ്രഗാഃ
എല്ലാ നദികളിലും സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നവയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
ഗംഗാ ച യമുനാചാഥ നര്മദാ ച സരസ്വതീ
ഗംഗ, യമുന, നർമദ, സരസ്വതി—
ഋഗ്വേദമൂര്തിര്ഗംഗാ സ്യാദ്യമുനാ ച യജുര്ധ്രുവമ്
ഗംഗയാണ് ഋഗ്വേദത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരം, യമുനയോ യജുർവേദത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമാണ്.
ഗംഗാ സര്വസരിദ്യോനിഃ സമുദ്രസ്യാപി പൂരണീ
ഗംഗയാണ് എല്ലാ നദികളുടെയും ഉത്ഭവം, സമുദ്രത്തെയും നിറയ്ക്കുന്നവളാണ് അവൾ.
കിംതു പൂര്വം തപസ്തപ്ത്വാ രേവയാ ബഹ്വനേഹസമ്
എന്നാൽ, പഴയകാലത്ത് രേവയോടൊപ്പം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തതിന്റെ ഫലമായി അവൾ അനേകം ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതയായി.
ഗംഗാ സാമ്യം വിധേ ദേഹി പ്രസന്നോസി യദി പ്രഭോ
പ്രഭോ, നിങ്ങൾ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ ഗംഗയോടു സമത്വം ദയവായി നൽകണമേ.
യദി ത്ര്യക്ഷസമത്വം തു ലഭ്യതേഽന്യേന കേനചിത് 4.2.92.
മൂന്നു കണ്ണുള്ളവനോടു സമത്വം മറ്റാരെങ്കിലും നേടാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ,
പുരുഷോത്തമ തുല്യഃ സ്യാത്പുരുഷോന്യോ യദി ക്വചിത
പരമപുരുഷനോടു തുല്യനായ മറ്റൊരു മനുഷ്യൻ എവിടെയെങ്കിലും ഉണ്ടാകുമെങ്കിൽ,
യദി ഗൌരീ സമാ നാരീ ക്വചിദന്യാ ഭവേദിഹ
ഗൗരിയോടു തുല്യയായ മറ്റൊരു സ്ത്രീ എവിടെയെങ്കിലും ഉണ്ടാകുമെങ്കിൽ,
യദി കാശീപുരീ തുല്യാ ഭവേദസ്യാ ക്വചിത്പുരീ
കാശിപുരിയോടു തുല്യമായ മറ്റൊരു നഗരം എവിടെയെങ്കിലും ഉണ്ടാകുമെങ്കിൽ,
നിശമ്യേതി വിധേര്വാക്യം നര്മദാ സരിദുത്തമാ
ഇങ്ങനെ വിധിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ നർമദാ,
സര്വേഭ്യോപി ഹി പുണ്യേഭ്യഃ കാശ്യാം ലിംഗപ്രതിഷ്ഠിതേഃ
എല്ലാ പുണ്യങ്ങളിലും കാശിയിൽ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നത് ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
അഥ സാ നര്മദാ പുണ്യാ വിധിപൂര്വാം പ്രതിഷ്ഠിതിമ്
അതിനുശേഷം, ആ പുണ്യവതിയായ നർമദാ നിയമപ്രകാരം പ്രതിഷ്ഠയെ സ്വീകരിച്ചു.
തതഃ ശംഭുഃ പ്രസന്നോഭൂഽത്തസ്യൈ നദ്യൈ ശുഭാത്മനേ
അതിനുശേഷം ശംഭു പ്രസന്നനായി ആ ശുഭസ്വഭാവമുള്ള നദിക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകി.
സരിദ്വരാ നിശമ്യേതി രേവാ പ്രാഹ മഹേശ്വരമ്
ഇത് കേട്ടശേഷം, ശ്രേഷ്ഠയായ നദിയായ രേവാ മഹേശ്വരനോട് പറഞ്ഞു.
നിര്ദ്വംദ്വാ ത്വത്പദദ്വംദ്വേ ഭക്തിരസ്തു മഹേശ്വര
മഹേശ്വരാ, നിങ്ങളുടെ ഇരുകാലിൽ ദ്വന്ദ്വമില്ലാത്ത ഭക്തി എനിക്കുണ്ടാകട്ടെ.
പ്രോവാച ച സരിച്ഛേഷ്ഠേ ത്വയോക്തം യത്തഥാസ്തു തത് 4.2.92.
ശ്രേഷ്ഠമായ നദിയോട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ'.
യാവംത്യോ ദൃഷദഃ സംതി തവ രോധസി നര്മദേ
നർമദേ, നിന്റെ തീരങ്ങളിൽ എത്ര കല്ലുകളുണ്ടോ,
അന്യം ച തേ വരം ദദ്യാ തമപ്യാകര്ണയോത്തമമ്
നിനക്ക് ഞാൻ മറ്റൊരു വരവും നൽകാം; അതും നീ ശ്രവിക്കണം.
സദ്യഃ പാപഹരാ ഗംഗാ സപ്താഹേന കലിംദജാ
ഗംഗ പാപങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ നീക്കം ചെയ്യും; കലിന്ദപുത്രി ആഴ്ച്ചയ്ക്കുള്ളിൽ പാപങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യും.
അപരം ച വരം ദദ്യാം നര്മദേ ദര്ശനാഘഹേ
നർമദേ, ഞാൻ നിന്നെ മറ്റൊരു അനുഗ്രഹവും നൽകുന്നു: ആരെങ്കിലും നിന്നെ കണ്ട് നോക്കിയാൽ അവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
യത്തല്ലിംഗം മഹാപുണ്യം മുക്തിം ദാസ്യതി ശാശ്വതീമ
അവിടെ ഉള്ള അതി പുണ്യമായ ലിംഗം ശാശ്വതമായ മോക്ഷം നൽകും.
പ്രണമിഷ്യംതി യത്നേന മഹാശ്രേയോഭിവൃദ്ധയേ
ആ ലിംഗത്തിന് ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കുന്നവർക്ക് ഏറ്റവും വലിയ പുണ്യഫലം ലഭിക്കും.
പരം ഹി നര്മദേശസ്യ മഹിമാ കോപി ചാദ്ഭുതഃ
നർമദയുടെ മഹത്വം അത്യുന്നതവും അതിശയകരവുമാണ്.