സ ച ചക്രം സമാഗച്ഛദ്ദൃഷ്ട്വാ സസ്മാര ശംകരമ് കംഠമാസാദ്യവീരസ്യ സമ്യഗ്ജാതം സുദര്ശനമ്
അപ്പോൾ ചക്രം സമീപിക്കുന്നതുകണ്ട്, അവൻ ശങ്കരനെ ഓർത്തു; അപ്പോൾ വീരന്റെ കണത്തിൽ സുദർശനം മനോഹരമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തേന ചക്രേണ ശുശുഭേ നിതരാം സ ഗണേശ്വരഃ
ആ ചക്രം കൊണ്ടു ഗണേശ്വരൻ അതീവ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
തതഃ സുദര്ശനം ദൃഷ്ട്വാ തത്കംഠാഭരണം ഹരിഃ
പിന്നീട്, സുദർശനം അവന്റെ കണത്തിൽ അലങ്കാരമായി കാണുമ്പോൾ, ഹരി—
സനംദകം കരം തസ്യ പ്രോദ്യതം മധുവിദ്വിഷഃ
—മധുവിന്റെ ശത്രു, സനന്ദകായുധം കൈയിൽ ഉയർത്തി.
അഭ്യധാവച്ച വേഗേന ഗൃഹീത്വാ ശൂലമുജ്ജ്വലമ്
അവൻ ഉജ്ജ്വലമായ ശൂലം പിടിച്ച് വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് ഓടി.
വാരിതോ ഗണരാജഃ സ മാ കാര്ഷീഃ സാഹസം ത്വിതി
ആ ഗണരാജാവിനെ ആരോ തടഞ്ഞു: 'നീ ഈ ഉന്മാദം ചെയ്യരുത്' എന്ന് പറഞ്ഞു.
പ്രാപ്യ ദക്ഷം വിനദ്യോച്ചൈര്ധിക്ത്വാമീശ്വരനിംദകമ് സ കഥം സേശ്വരം കര്മ ന കുര്യാദ്ദക്ഷതാംദധത്
ഡക്ഷനെ സമീപിച്ച്, അവൻ ഉച്ചത്തിൽ ആർത്തു: 'നിന്റെ പോലെ ഈശ്വരനേ അപമാനിക്കുന്നവനു ലജ്ജയില്ലേ? ഡക്ഷ എന്ന പേര് വഹിക്കുന്നവൻ, കഴിവ് അവകാശപ്പെടുമ്പോൾ, ഈശ്വരനോടു എങ്ങനെ വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കും?'
യേനാസ്യേന പവിത്രേണ ഭവതാ നിംദിതഃ ശിവഃ
നിന്റെ വിശുദ്ധമായ വായിലൂടെ നീ ശിവനെ അപമാനിച്ചു.
ഇത്യുക്ത്വാ തസ്യ ദക്ഷസ്യ ഹരപാരുഷ്യഭാഷിണഃ ।। 4.2.89.
ഇങ്ങനെ ഹരനെ കുറിച്ച് കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ ഡക്ഷനോട് പറഞ്ഞു കഴിഞ്ഞു—
തതസ്ത്വദിതിമുഖ്യാനാം മിലിതാനാം മഹോത്സവേ
പിന്നീട്, നീയും ദേവന്മാരിൽ പ്രധാനരായവരും ചേർന്ന് ആ മഹോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുത്തപ്പോൾ,
വേണീദംഡാശ്ച കാസാംചിത്തേനച്ഛിന്നാ മഹാരുഷാ
ചിലരുടേത് കെട്ടിയ മുടിയും ദണ്ഡവും അത്യന്തം കോപത്തോടെ വെട്ടി മാറ്റി.
നാസാപുടാംസ്തഥാന്യാസാം പാടയാമാസ പാര്ഷദഃ
മറ്റുചിലരുടേത് മൂക്കുപൊക്കുകൾ അന്നത്തെ സേവകൻ കീറി തുറന്നു.
യേ യേ നിനിംദുര്ദേവേശം യേ യേ ച ശുശ്രുവുസ്തദാ
ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവിനെ അപമാനിച്ചവരും, അപ്പോൾ അതു കേട്ടവരും,
കേചിദുല്ലംബിതാ യൂപേ പാശയിത്വാ ദൃഢം ഗലേ
ചിലരെ കഴുത്തിൽ കെട്ടി യാഗശില്പത്തിൽ തൂക്കിയിട്ടു.
ദ്വിജരാജശ്ച ധര്മശ്ച ഭൃഗുമാരീചിമുഖ്യകാഃ
ബ്രാഹ്മണരുടെ രാജാവും, ധർമ്മനും, ഭൃഗു, മരീചി എന്നിവരിൽ പ്രധാനരായവരും,
ഏതേ ജാമാതരസ്തസ്യ യതോ ദക്ഷസ്യ ദുര്ധിയഃ
ഇവരൊക്കെയും ദക്ഷന്റെ മരുമക്കളായിരുന്നു, കാരണം ദക്ഷൻ ദുഷ്ടബുദ്ധിയായിരുന്നു.
താനി കുംഡാനി തേ യൂപാസ്തേ സ്തംഭാഃ സ ച മംഡപഃ
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ ഹോമകുണ്ടങ്ങൾ, യാഗശിലകൾ, തൂണുകൾ, ആ മണ്ഡപം—
തേ ച വൈ യജ്ഞസംഭാരാസ്തേ തേ യജ്ഞപ്രവര്തകാഃ
അവയൊക്കെയും യാഗോപകരണങ്ങളും, യാഗം നടത്താൻ നേതൃത്വം നൽകിയവരും ആയിരുന്നു.
സ്തോകേനൈവ ഹി കാലേന യഥര്ധിഃ പരവംചനാത് 4.2.89.
ചെറു സമയത്തിനുള്ളിൽ, വിധിയുടെ വഴിയിൽ, വഞ്ചനകൊണ്ട് എല്ലാം നശിച്ചു.
വിധീരിതമിതി ശ്രുത്വാ സ്മിത്വാ ദേവോ മഹേശ്വരഃ 4.2.89.
ഇത് സംഭവിച്ചുവെന്ന് കേട്ടശേഷം മഹേശ്വരൻ പുഞ്ചിരിച്ചു.
കാശ്യാം ലിംഗപ്രതിഷ്ഠായൈഃ കൃതാഽത്ര സുകൃതാത്മഭിഃ 4.2.89.
കാശിയിൽ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കാൻ, സന്മാർഗ്ഗികൾ ഇവിടെ കർമ്മങ്ങൾ നടത്തി.
സ്തുത്വാ നാനാവിധൈഃ സ്തോത്രൈഃ പ്രസന്നം വീക്ഷ്യ ശംകരമ് 4.2.89.
നാനാവിധം സ്തോത്രങ്ങൾ പാടി ശങ്കരനെ സന്തോഷത്തോടെ കണ്ടു.
ശ്രുത്വാഖ്യാനമിദം പുണ്യം ദക്ഷേശ്വരസമുദ്ഭവമ്
ദക്ഷേശ്വരന്റെ ഉദ്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ പുണ്യകഥ കേട്ടാൽ,
യസ്യ സ്മരണമാത്രേണ മഹാപാതകസംക്ഷയഃ
അവനെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രം ചെയ്താൽ മഹാപാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും.
അസ്യ വാരാഹകല്പസ്യ പ്രവേശേ മുനിപുംഗവൈഃ
ഈ വരാഹകല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, പ്രധാനമുനികൾ വഴി,
മാര്കംഡേയ ഉവാച ശൃണുധ്വം മുനയഃ സര്വേ സംതി നദ്യഃ പരഃശതമ്
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: 'മുനികളേ, കേൾക്കൂ, നൂറുകണക്കിന് നദികൾ ഉണ്ട്.'
സര്വാഭ്യോപി നദീഭ്യശ്ച ശ്രേഷ്ഠാഃ സര്വാഃ സമുദ്രഗാഃ
എല്ലാ നദികളിലും സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നവയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
ഗംഗാ ച യമുനാചാഥ നര്മദാ ച സരസ്വതീ
ഗംഗ, യമുന, നർമദ, സരസ്വതി—
ഋഗ്വേദമൂര്തിര്ഗംഗാ സ്യാദ്യമുനാ ച യജുര്ധ്രുവമ്
ഗംഗയാണ് ഋഗ്വേദത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരം, യമുനയോ യജുർവേദത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമാണ്.
ഗംഗാ സര്വസരിദ്യോനിഃ സമുദ്രസ്യാപി പൂരണീ
ഗംഗയാണ് എല്ലാ നദികളുടെയും ഉത്ഭവം, സമുദ്രത്തെയും നിറയ്ക്കുന്നവളാണ് അവൾ.