ശൂദ്രോപി ന ഭവേത്പ്രായോ നാഗയജ്ഞോപവീതവാന്
അവൻ സാധാരണ ശൂദ്രനും അല്ല, കാരണം അവൻ നാഗരുടെ യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സര്വഃ പ്രകൃത്യാ ജ്ഞായേത സ്ഥാണുഃ പ്രകൃതിവര്ജിതഃ
എല്ലാവരെയും അവരുടെ സ്വഭാവംകൊണ്ടാണ് അറിയേണ്ടത്; സ്വഭാവം ഇല്ലാത്തത് നിലനിൽക്കുന്നവൻ മാത്രമാണ്.
യോഷാപി ന ഭവേദേഷ യതോസൌ ശ്മശ്രുലാനനഃ
അവൻ സ്ത്രീയും അല്ല, കാരണം അവന്റെ മുഖത്ത് മീശയും താടിയും ഉണ്ട്.
ബാലോപി ന ഭവത്യേഷ യതോഽയം ബഹുവാര്ഷികഃ
അവൻ കുട്ടിയും അല്ല, കാരണം അവൻ പലവർഷം പ്രായമുള്ളവനാണ്.
അതോ യുവത്വം സംഭാവ്യം നാത്ര നൂനം ചിരംതനേ
അതിനാൽ അവൻ യുവാവാണെന്ന് കരുതാം; അവൻ പഴയവൻ അല്ലെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
ബ്രഹ്മാദീന്സംഹരേത്പ്രാംതേ തഥാപി ച ന പാതകീ
അവൻ ബ്രഹ്മാദികളെ അവസാനം നശിപ്പിച്ചാലും പാപി അല്ല.
അഹോ ധാര്ഷ്ട്യം മഹദ്ദൃഷ്ടം ജടിലസ്യാദ്യ ചാദ്ഭുതമ് 4.2.87.
ഇന്ന് ഈ ജടാധാരിയുടെ വലിയ ധൈര്യവും അത്ഭുതവും കണ്ടു!
ഏവംഭൂതാ ഭവംത്യേവ മാതാപിതൃവിവര്ജിതാഃ
അമ്മയെയും അച്ഛനെയും നഷ്ടപ്പെട്ടവർ ഇങ്ങനെയാണ്.
സ്വച്ഛംദചാരിണോഽനാഥാഃ സര്വത്ര സ്വാഭിമാനിനഃ
അവർക്കു സംരക്ഷകൻ ഇല്ല; സ്വതന്ത്രമായി എവിടെയും സഞ്ചരിക്കുകയും എല്ലായിടത്തും അഭിമാനത്തോടെ ഇരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ജാമാതൄണാം സ്വഭാവോയം പ്രായശോ ഗര്വഭാജനമ്
മരുമക്കളുടെ സ്വഭാവം ഇതാണ്; സാധാരണ അവർക്കു വലിയ അഭിമാനമാണ്.
ദ്വിജരാജഃ സ ഗര്വിഷ്ഠോ രോഹിണീപ്രേമനിര്ഭരഃ
ആ ദ്വിജരാജാവ് ഏറ്റവും അഭിമാനിയാണു്, രോഹിണിയോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ നിറഞ്ഞവൻ.
അസ്യാഹം ഗര്വസര്വസ്വം ഹരിഷ്യാമ്യേവ ശൂലിനഃ
ശൂലധാരിയുടെ മുഴുവൻ അഭിമാനവും ഞാൻ തീർച്ചയായും അകറ്റും.
തഥാസ്യാഹം കരിഷ്യാമി മാനഹാനിം ച സര്വതഃ
അവനെ ഞാൻ എല്ലാതരത്തിലും അപമാനിക്കും.
പ്രാപ്യ സ്വഭവനം ദേവാനാജുഹാവ സവാസവാന്
തന്റെ ഭവനത്തിൽ എത്തി, അവൻ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാരെ വിളിച്ചു.
ഭവംതു യജ്ഞസംഭാരാനാനയംതു ത്വരാന്വിതാഃ
യജ്ഞസാമഗ്രികൾ കൊണ്ടുവരണം; എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരട്ടെ.
മഹാക്രതൂപദ്രഷ്ടാരം യജ്ഞപൂരുഷമേവ ച
മഹായജ്ഞത്തിന്റെ മേൽനോട്ടക്കാരനെയും യജ്ഞപുരുഷനെയും കൂടി.
പ്രാവര്തത തതസ്തസ്യ ദക്ഷസ്യ ച മഹാധ്വരഃ 4.2.87.
അതിനുശേഷം ദക്ഷന്റെ മഹത്തായ യാഗം ആരംഭിച്ചു.
അനീശ്വരാംസ്തതോ വേധാ വ്യാജം കൃത്വാ ഗൃഹം യയൌ
അതിനുശേഷം സ്രഷ്ടാവ് ഒരു بہാന കാണിച്ച്, യാഗത്തിന് യജമാനനില്ലാതെ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
ദക്ഷയജ്ഞേ സമായാതാന്സതീശ്വരവിവര്ജിതാന്
ദക്ഷന്റെ യാഗത്തിൽ എത്തിയവർക്ക് സതിയും ഈശ്വരനും ഇല്ലായിരുന്നു.
ദക്ഷസ്യ ഹി ശുഭോദര്കമിച്ഛന്പ്രോവാച ചേതി വൈ ദധീചിരുവാച
ദക്ഷന് നല്ല ഫലമുണ്ടാകണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച് ദധീചി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ന ചാസ്തി തവ സാമര്ഥ്യം ക്വാപി കസ്യാപി നിശ്ചിതമ്
നിനക്ക് എവിടെയും, ആര്ക്കും, യാതൊരു കഴിവുമില്ലെന്നത് ഉറപ്പാണ്.
ന താദൃങ്നേദസി പ്രായഃ ക്വാപി ജ്ഞാതോ മഹാമതേ
നിനക്ക് അത്തരത്തിലുള്ള ഗുണങ്ങൾ സാധാരണയായി ആരും അറിയില്ല, ജ്ഞാനിയേ.
കര്തവ്യശ്ചേത്തദാകാര്യഃ സ്യാച്ചേത്സംപത്തി രീദൃശീ
ചെയ്യേണ്ട കാര്യമുണ്ടെങ്കിൽ അത് ചെയ്യണം; അത്തരം സമൃദ്ധി ഉണ്ടെങ്കിൽ അതും വരട്ടെ.
സാക്ഷാച്ച സര്വേ മംത്രാ വൈ സാക്ഷാദ്യജ്ഞപുമാനസൌ സാക്ഷാദ്ബ്രഹ്മാ സ്വയം ചൈഷ ഭൃഗുര്വൈ കര്മകാംഡവിത്
എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളും നേരിട്ട് ഇവിടെ ഉണ്ട്, യാഗസ്വരൂപനും ഉണ്ട്; ബ്രഹ്മാവും ഭൃഗുവും, കര്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ഇവിടെയുണ്ട്.
അയം പൂഷാ ഭഗസ്ത്വേഷ ഇയം ദേവീ സരസ്വതീ
ഇവിടെ പൂഷനും ഭാഗനും ഉണ്ട്; ഇവളാണ് ദേവി സരസ്വതി.
ത്വം ച ദീക്ഷാം ശുഭാം പ്രാപ്തോ ദേവ്യാ ച ശതരൂപയാ
നീയും നൂറു രൂപങ്ങളുള്ള ദേവിയുമൊത്ത് ശുഭമായ ദീക്ഷ പ്രാപിച്ചു.
സ്വയമേവ ഹി കുര്വീത ധര്മകാര്യം പ്രയത്നതഃ 4.2.87.
ധർമ്മം ചെയ്യേണ്ടത് ഓരോരുത്തരും ആത്മാർത്ഥതയോടെ തന്നെ ചെയ്യണം.
സപ്തവിംശതിഭിഃ സാര്ധം പത്നീഭിസ്തവ കാര്യകൃത്
നിന്റെ ഇരുപത്തേഴു ഭാര്യമാരോടൊപ്പം നീ നിർവ്വഹിച്ച ജോലി പൂർത്തിയായി.
ദീക്ഷിതോ രാജസൂയസ്യ ദത്തത്രൈലോക്യദക്ഷിണഃ ത്രയോദശമിതാഭിശ്ച ഭാര്യാഭിസ്തവ കാര്യകൃത്
രാജസൂയയാഗത്തിന് ദീക്ഷയെടുത്ത്, മൂന്നു ലോകവും ദാനമായി നൽകി, പതിമൂന്ന് ഭാര്യമാരോടൊപ്പം നീ ജോലി പൂർത്തിയാക്കി.
ഹവിഃ കാമദുഘാ സൂതേ കല്പവൃക്ഷഃ സമിത്കുശാന്
കാമധേനു ഹവിസ്സും, കല്പവൃക്ഷം സമിതും കുശവും നൽകുന്നു.