തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന കാശീഭക്തിപരൈര്നരൈഃ ।। 4.2.72.
അതുകൊണ്ട്, കാശിയോട് ഭക്തിയുള്ളവർ എല്ലാ ശ്രമവും കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കണം.
കാശ്യാം യസ്യാസ്തി വൈ പ്രേമ തേന കൃത്വാഽഽദരം ഗുരുമ്
ആർക്കെങ്കിലും കാശിയിലേക്കുള്ള സ്നേഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആദരവോടെ ഗുരുവിനെ ആദരിച്ച്,
പദ്മകല്പേ തു യാ വൃത്താ ദമനസ്യ ദ്വിജന്മനഃ
പദ്മകല്പത്തിൽ, ദ്വിജാതിയായ ദമനന്റെ കഥ സംഭവിച്ചു.
ഭാരദ്വാജസ്യ തനയോ ദമനോ നാമ നാമതഃ
ഭാരദ്വാജന്റെ മകനാണ് ദമനൻ; അവനാണ് ദമനൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടത്.
സംസാരദുഃഖബഹുലം ജീവിതം ചാപി ചംചലമ്
സംസാരത്തിലെ ജീവിതം കഷ്ടപ്പാടുകളും ദു:ഖവും നിറഞ്ഞതും, സ്ഥിരതയില്ലാത്തതുമാണ്.
കാംചിദ്ദിശം സമാലംബ്യ നിര്വേദം പരമം ഗതഃ
ഏതോ ദിശയിൽ ആശ്രയമിട്ട്, അവൻ പരമമായ വിരക്തി നേടുകയായിരുന്നു.
പ്രതിതീര്ഥം പ്രതിനദി സ ബഭ്രാമ തപോയുതഃ
അവൻ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ട്, ഓരോ തീർത്ഥത്തിലും ഓരോ നദീതീരത്തിലും സഞ്ചരിച്ചു.
അധ്യുവാസ സ താവംതി സംയതേംദ്രിയമാനസഃ
അവിടെ കുറേ ദിവസം, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ച് അവൻ താമസിച്ചു.
മനോരഥോപദേഷ്ടാ ച കുത്രചിത്ക്വാപി നേക്ഷിതഃ
എവിടെയും ആഗ്രഹങ്ങൾക്കു വഴികാട്ടിയാവുന്ന ഗുരുവിനെ കണ്ടില്ല.
രേവാതടേ നിരൈക്ഷിഷ്ട തീര്ഥം ചാമരകംടകമ്
രേവാനദീതീരത്ത് അമരകണ്ഠകം എന്ന തീർത്ഥം അവൻ കണ്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്ടമനാ ആസീച്ചേതഃ സ്ഥൈര്യമവാപ ഹ
അത് കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സ് സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു; ഹൃദയം സ്ഥിരതയെത്തി.
304b വിഭൂതിഭൂഷിതതനൂന്കൃതലിംഗസമര്ചനാന് 4.2.74.
വിഭൂതി ധരിച്ച ശരീരങ്ങൾ, ശിവലിംഗാരാധനയിൽ ലീനരായവരെ അവൻ കണ്ടു.
സ്വസ്ഥോപവിഷ്ടാന്സ്വപുരോരഗ്രതോഽചലമാനസാന്
സ്വന്തം നഗരത്തിന്റെ മുന്നിൽ, മനസ്സു അശാന്തമില്ലാതെ, അവർ ശാന്തമായി ഇരുന്നു.
പ്രബദ്ധഹസ്തയുഗലഃ പ്രണമതരകംധരഃ
കൈകൾ ചേർത്ത് തല താഴ്ത്തി, അവൻ വിനയം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
വാര്ധകേന സമാക്രാംതസ്തപസാ കൃശവിഗ്രഹഃ
വയസ്സിന്റെ ബാധയാൽ ക്ഷീണിച്ചു, തപസ്സുകൊണ്ട് ശരീരം ക്ഷയിച്ചവനായിരുന്നു അവൻ.
പപ്രച്ഛ ദമനം ചേതി കസ്ത്വം കസ്മാദിഹാഗതഃ
അവൻ ചോദിച്ചു: 'ദമനനേ, നീ ആരാണ്? എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്?'
ഭഗോഃ പാശുപതാചാര്യ സര്വജ്ഞാരാധനപ്രിയ
ഞാൻ പാശുപതാചാര്യൻ; സർവ്വജ്ഞനായ ഭഗവാന്റെ ആരാധനയിൽ ഭക്തിയുള്ളവൻ.
കഥയാമി യഥാര്ഥം തേ നിജചേതോവിചേഷ്ടിതമ്
എന്റെ മനസ്സിൽ ഉണർന്നതെന്താണോ, അതെല്ലാം ഞാൻ സത്യമായി പറയാം.
സംസാരാസാരതാം ജ്ഞാത്വാ വാനപ്രസ്ഥമശിശ്രിയമ്
സംസാരത്തിന്റെ മൂല്യമില്ലായ്മ മനസ്സിലാക്കി, ഞാൻ വനവാസം സ്വീകരിച്ചു.
സ്നാതം ബഹുഷു തീര്ഥേഷു മംത്രാ ജപ്താസ്തു കോടിശഃ
അനവധി തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഞാൻ കുളിച്ചു; കോടിക്കണക്കിന് മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ചു.
ശുശ്രൂഷിതാശ്ച ഗുരവോ ബഹവോ ബഹ്വനേഹസമ്
പല ഗുരുക്കന്മാരെയും, പിഴവുകളില്ലാത്തവരെയും ഞാൻ സേവിച്ചു.
ശിഖരാണി ഗിരീംദ്രാണാം മയാ ചാധ്യുഷിതാന്യഹോ 4.2.74.
പർവ്വതാധിപതികളുടെ ശിഖരങ്ങളിലും ഞാൻ താമസിച്ചിട്ടുണ്ടു, അയ്യോ!
രസായനാനി ബഹുശഃ സേവിതാനി മയാ പുനഃ
നാനാഭേദത്തിലുള്ള അമൃതങ്ങൾ ഞാൻ പലതവണ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.
മയാ പ്രവിഷ്ടാ ബഹുശഃ കൃതാംതവദനോപമാഃ
മരണത്തിന്റെ മുഖംപോലെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ഞാൻ പലപ്പോഴും കടന്നുപോയിട്ടുണ്ട്.
പരം കിംചിത്ക്വചിന്നൈക്ഷി സിദ്ധ്യംകുരമപി പ്രഭോ
എങ്കിലും, പ്രഭോ, എവിടെയും ഒരു ചെറിയ വിജയത്തിന്റെ സൂചന പോലും ഞാൻ കണ്ടില്ല.
മനസഃ സ്ഥൈര്യമാപന്നമിവ സംപ്രാപ്തസിദ്ധിനാ
വിജയം നേടുന്നതിലൂടെ മനസ്സിന് ഉറപ്പു കിട്ടിയതുപോലെയാണ്.
തേനൈവ മഹതീ സിദ്ധിര്ഭവിത്രീ മമ നാന്യഥാ
ഇതുകൊണ്ടു മാത്രമേ എനിക്ക് വലിയ വിജയം ലഭിക്കൂ, വേറെ വഴിയില്ല.
അനേനൈവ ശരീരേണ പാര്ഥിവേന പ്രഥീയസീ
ഈ ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള ശക്തമായ ശരീരത്തോടുകൂടി,
പ്രത്യക്ഷദൃഷ്ടം പ്രോവാച മഹദാശ്ചര്യമുത്തമമ് മുമുക്ഷൂണാം ധൃതവതാം മഹാപാശുപതം വ്രതമ്
സ്വയം കണ്ട അത്ഭുതകരമായ മഹത്തായ ഒരു വ്രതത്തെ, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും ധൈര്യമുള്ളവരും പാലിക്കേണ്ട വലിയ പാശുപത വ്രതത്തെ, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ശൃണുഷ്വാവഹിതോ ഭൂത്വാ തദാ തേ കഥയാമ്യഹമ്
ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ; ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.