യഃ സ്നാതോ നാഗപംചമ്യാം കുംഡേ വാസുകിസംജ്ഞിതേ
നാഗപഞ്ചമി ദിവസം വാസുകി എന്ന പേരിലുള്ള ആ കുളത്തിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ,
കര്തവ്യാ നാഗപഞ്ചമ്യാം യാത്രാ വര്ഷാസു തത്ര വൈ 4.2.66.
നാഗപഞ്ചമിയ്ക്ക് മഴക്കാലത്ത് അവിടെ തീർത്ഥയാത്ര നടത്തേണ്ടതാണ്.
തത്കുണ്ഡാത്പശ്ചിമേ ഭാഗേ ലിംഗം വൈ തക്ഷകേശ്വരമ്
ആ കുളത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് തക്ഷകേശ്വരൻ എന്ന ലിംഗം ഉണ്ട്.
മുനേസ്തസ്യോത്തരേ ഭാഗേ കുണ്ഡം തക്ഷകസംജ്ഞിതമ്
ആ മഹർഷിയുടെ വടക്കുഭാഗത്ത് തക്ഷക എന്ന പേരിലുള്ള കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തത്കുണ്ഡാദുത്തരേ ഭാഗേ ക്ഷേത്രം ക്ഷേമകരഃ സദാ
ആ കുളത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് എല്ലായ്പ്പോഴും ക്ഷേമം നൽകുന്ന ഒരു സ്ഥലം ഉണ്ട്.
ഭൈരവസ്യ മഹാക്ഷേത്രം തദ്വൈ സാധകസിദ്ധിദമ്
അവിടെ ഭൈരവന്റെ മഹാക്ഷേത്രം ഉണ്ട്; അതു സാദകര്ക്ക് സിദ്ധി നൽകുന്ന സ്ഥലമാണ്.
തത്ര ചണ്ഡീ മഹാമുണ്ഡാ ഭക്തവിഘ്നോപശാംതിദാ। ബലിപൂജോപഹാരാദ്യൈഃ പൂജ്യാ സ്വാഭീഷ്ടസിദ്ധയേ
അവിടെ ചണ്ഡീ മഹാമുണ്ഡാ ഭക്തരുടെ തടസ്സങ്ങൾ അകറ്റുന്നു; ബലി, പൂജ, ഉപഹാരം എന്നിവകൊണ്ട് അവളെ ആരാധിച്ചാൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറും.
തസ്യാ യാത്രാം തു യഃ കുര്യാന്മഹാഷ്ടമ്യാം നരോത്തമഃ
നല്ല മനുഷ്യൻ മഹാഷ്ടമി ദിവസം അവളുടെ തീർത്ഥയാത്ര നടത്തി എങ്കിൽ,
മഹാമുണ്ഡാ പ്രതീച്യാം തു ചതുഃസാഗരവാപികാ
മഹാമുണ്ഡയുടെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ചതുസ്സാഗര എന്ന പേരിലുള്ള കുളം ഉണ്ട്.
മഹാപ്രസിദ്ധം തത്സ്ഥാനം ചതുഃസാഗരസംജ്ഞിതമ്
ആ സ്ഥലം വളരെ പ്രശസ്തമാണ്; ചതുസ്സാഗര എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
തസ്യാ വാപ്യാശ്ചതുര്ദിക്ഷു പൂജിതാനി ദഹംത്യഘമ്
ആ കുളത്തിന്റെ നാലു ദിക്കുകളിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ദേവതകൾ പാപങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ഹരസ്യ വൃഷഭേണൈവ സ്ഥാപിതം തത്സ്വഭക്തിതഃ 4.2.66.
അത് ഹരൻ തന്റെ ഭക്തിയിൽ തന്റെ കാളയുടെ സഹായത്തോടെ സ്ഥാപിച്ചതാണ്.
വൃഷേശ്വരാദുദീച്യാം തു ഗംധര്വേശ്വരസംജ്ഞിതമ്
വൃഷേശ്വരന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ഗന്ധർവേശ്വരൻ എന്ന ലിംഗം ഉണ്ട്.
ഗംധര്വേശ്വരമഭ്യര്ച്യ ദത്ത്വാ ദാനാനി ശക്തിതഃ
ഗന്ധർവേശ്വരനെ ആരാധിച്ച് തക്കതായ വിധത്തിൽ ദാനം നൽകിയാൽ,
കര്കോടനാമാ നാഗോസ്തി ഗന്ധര്വേശ്വരപൂര്വതഃ
ഗന്ധർവേശ്വരന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് കർകോട്ടൻ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു നാഗൻ ഉണ്ട്.
തസ്യാം വാപ്യാം നരഃ സ്നാത്വാ കര്കോടേശം സമര്ച്യ ച
ആ കുളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് കർകോട്ടേശനെ ആരാധിച്ചാൽ ഒരു മനുഷ്യൻ...
കര്കോട നാഗോ യൈര്ദൃഷ്ടസ്തദ്വാപ്യാം വിഹിതോദകൈഃ
ആ കുളത്തിൽ കർക്കോട്ടൻ എന്ന പാമ്പിനെ കണ്ടവർ, നിർദ്ദേശിച്ച സ്നാനം കഴിച്ചശേഷം,
കര്കോടേശാത്പ്രതീച്യാം തു ധുംധുമാരീശ്വരാഭിധമ്
അവിടെ കർക്കോട്ടന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, ധുംധുമാരീശ്വരൻ എന്ന ദേവത സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പുരൂരവേശ്വരം ലിംഗം തദുദീച്യാം വ്യവസ്ഥിതമ്
അതിനും വടക്കോട്ട്, പുരൂരവേശ്വരൻ എന്ന ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദിഗ്ഗജേനാര്ചിതം ലിംഗം സുപ്രതീകേന തത്പുരഃ
അതിനുമുമ്പിൽ, ദിക്കുകളുടെ രക്ഷകൻ സുപ്രതീകൻ ആ ലിംഗത്തെ ആരാധിക്കുന്നു.
സരശ്ച സുപ്രതീകാഖ്യം തത്പുരോ ഭാസതേ മഹത്
അത് മുമ്പിൽ, സുപ്രതീക എന്ന പേരിലുള്ള വലിയ സരസ്സും തിളങ്ങുന്നു.
തത്രാസ്ത്യേകാ മഹാഗൌരീ നാമ്നാ വിജയഭൈരവീ 4.2.66.
അവിടെ മഹാഗൗരിയെന്ന പേരിലുള്ള, വിജയഭൈരവി എന്ന മഹാദേവിയും ഉണ്ട്.
വരണായാസ്തടേ രമ്യേ ഗണൌ ഹുംഡനമുംഡനൌ
വരണായയുടെ മനോഹരമായ തീരത്ത്, ഹുണ്ടനനും മുന്ഡനനും എന്ന രണ്ട് ഗണന്മാർ ഉണ്ട്.
തൌ ദ്രഷ്ടവ്യൌ പ്രയത്നേന ക്ഷേത്രനിര്വിഘ്ന ഹേതവേ
ക്ഷേത്രത്തിലെ തടസ്സങ്ങൾ നീക്കാൻ, ആ ഇരുവരെയും ശ്രദ്ധയോടെ ദർശിക്കണം.
സ്കംദ ഉവാച ഇല്വലാരേ കഥാമേകാം ശൃണുഷ്വാവഹിതോ ഭവ
സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: ഇൽവലാരാ, ഒരു കഥ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഏകദാദ്രീംദ്രമാലോക്യ മേനാ സംഹൃഷ്ടമാനസമ്
ഒരു ദിവസം, മലയുടെ ഇശ്വരനെ കണ്ടപ്പോൾ മേനയുടെ മനസ്സ് ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു.
വിവാഹസമയാദൂര്ധ്വം തസ്യാ ഗൌര്യാ ഗിരീശ്വര
വിവാഹസമയത്തിനു ശേഷം, ആ ഗൗരിയുടെ, ഹേ ഗിരീശ്വരാ,
സ വൃഷേംദ്രഗതിര്ദേവോ ഭസ്മോരഗ വിഭൂഷണഃ
അന്നവൻ, ചാരവും പാമ്പുകളും അലങ്കാരമാക്കി, വൃഷഭത്തിന്റെ ഇശ്വരനോടു പോയി.
അഷ്ടൌ യാ മാതരോ ദൃഷ്ടാ ബ്രാഹ്മീ പ്രഭൃതയഃ പ്രിയ
ബ്രാഹ്മി മുതലായ എട്ട് മാതാക്കളെയും അവിടെ കണ്ടു, പ്രിയനേ.
തസ്യൈകസ്യ ന കോപ്യന്യോസ്ത്യദ്വിതീയസ്യ ശൂലിനഃ
അവരിൽ ഒരാളും മറ്റൊരാളുടെതല്ല, രണ്ടാമത്തേത് മാത്രമാണ് ത്രിശൂലധാരിയുടെത്.