ഉത്തരേ ചാത്ര ദിഗ്ഭാഗേ സോമതീര്ഥമിതി സ്മൃതമ് 1.3.1.7.
ഉത്തരദിക്കിൽ, ഇത് സോമതീർത്ഥം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്.
ഐശാനേ ചാത്ര ദിഗ്ഭാഗേ വിഷ്ണുതീര്ഥമിതി സ്മൃതമ്
ഈശാനദിശയിൽ, വിഷ്ണുതീർത്ഥം എന്ന പേരിലാണ് ഇത് ഓർത്തിരുന്നത്.
മാര്കണ്ഡേയഃ പുരാ ദേവി പ്രാര്ഥയാമാസ ശംകരമ്
ഒരു കാലത്ത്, ദേവിയെ, മാർകണ്ടേയൻ ശങ്കരനോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു.
ബഹൂനാമിഹ തീര്ഥാനാമേകത്ര സ്യാത്സമാഗമഃ
ഇവിടെ അനേകം തീർത്ഥങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് ചേരണമെന്നു ആശംസിച്ചു.
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവദേവ ഉമാപതിഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ദേവദേവനും ഉമാപതിയും,
സന്നിധിം മമ സംപ്രാപ്തഃ സേവതേ ഗൂഢരൂപതഃ
എന്റെ സന്നിധിയിൽ, മറഞ്ഞരൂപത്തിൽ സേവനം ചെയ്യാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
നാന്യദന്വേഷണീയം തേ തീര്ഥമത്ര മഹാമുനേ
മഹാമുനിയേ, ഇവിടെ നിന്നു വേറൊരു തീർത്ഥം അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല.
തസ്മാദ്ഭക്തിയുതൈര്നിത്യം സര്വതീര്ഥസമാഗമഃ
അതിനാൽ, ഭക്തിയുള്ളവർക്ക് എല്ലാത്തീർത്ഥങ്ങളും എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവിടെ ഒന്നിക്കുന്നു.
ഇതി ദേവി പുരാ ദേവോ മാര്കഡേയായ ശംകരഃ
ഇങ്ങനെ, ദേവിയെ, പുരാതനകാലത്ത് ശങ്കരൻ മാർകണ്ടേയനോട് പറഞ്ഞു.
സദോപഹാരവേലായാം ദൃശ്യാനി കില മാനവൈഃ
സദാ അർപ്പണസമയത്ത്, ഇവ മനുഷ്യർക്കു കാണാവുന്നതാണ്.
വ്രതം തീര്ഥം തപോ വേദാ യജ്ഞാശ്ച നിയമാദയഃ 1.3.1.7.
വ്രതം, തീർത്ഥം, തപസ്, വേദങ്ങൾ, യാഗങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ—
നിശമ്യ വാക്യം മുനിപുംഗവസ്യ പ്രസേദുഷീ പര്വതരാജപുത്രീ
മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, പർവതരാജകുമാരി സന്തോഷിച്ചു.
അഹം കൃതാര്ഥാ തപതാം വരിഷ്ഠ ത്വത്സംഗമാത്സംപ്രതി തീര്ഥജാലമ്
തപസ്സുകാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, നിന്നെ കണ്ടുമുട്ടിയതിലൂടെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പൂര്ണമായ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു. നീ തന്നെ എല്ലാ തിര്ഥങ്ങളുടെയും സമാഹാരമാണ്.
കഥം ഗിരീശഃ പുനരത്ര ദേവഃ സ്ഫുരന്മഹാവഹ്നിവപുര്ധരോഽപി
എങ്ങനെ ഈ ദൈവമായ ഗിരീശൻ, മഹത്തായ അഗ്നിരൂപം ധരിച്ചിട്ടും, വീണ്ടും ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു?
ആദിഷ്ടസ്തീര്ഥയാത്രാര്ഥമഹം ലിംഗാനി വീക്ഷിതുമ്
തിര്ഥയാത്ര ചെയ്യാനും ലിംഗങ്ങൾ ദർശിക്കാനും എന്നോട് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചിരുന്നു.
രുദ്രക്ഷേത്രേ ച കേദാരേ തഥാ ബദരികാശ്രമേ
രുദ്രക്ഷേത്രത്തിലും, കേദാരത്തിലും, അതുപോലെ തന്നെ ബദരികാശ്രമത്തിലും ഞാൻ പോയി.
കാംചീമുഖ്യാസു പുണ്യാസു പുരീഷ്വപ്യഗമം തദാ
ആ സമയത്ത്, കാഞ്ചി ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രധാന പുണ്യനഗരങ്ങളിലും ഞാൻ സന്ദർശിച്ചു.
സ്ഥാപിതാനി ച ലിംഗാനി സ്വയംഭൂനി ച ദൃഷ്ടവാന്
സ്ഥാപിച്ച ലിംഗങ്ങളും സ്വയംഭൂവായ ലിംഗങ്ങളും ഞാൻ കണ്ടു.
സേവമാനഃ സശിഷ്യോഽഹം പര്യടന്പൃഥിവീമിമാമ്
എന്റെ ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം സേവനം ചെയ്യുകയും ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്തു.
തപാംസി യജ്ഞകര്മാണി കുര്വന്ഭൂമിം സമാചരന്
തപസ്സും യജ്ഞങ്ങളും നടത്തി ഞാൻ ഈ ദേശം ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു.
സര്വാണി ഭുവി പുണ്യാനി ദേശമേതമുപാശ്രയമ്
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും സന്ദർശിച്ച ശേഷം ഞാൻ ഈ പ്രദേശത്ത് എത്തി.
അരുണാദ്രിരിതിഖ്യാതം പര്വതം ലിംഗമൈക്ഷിഷി
അരുണാദ്രി എന്നറിയപ്പെടുന്ന പർവതവും അവിടെയുള്ള ലിംഗവും ഞാൻ കണ്ടു.
കംദമൂലഫലാഹാരാ ദൃഷ്ടാഃ ശോണാദ്രി സേവകാഃ
കിഴങ്ങ്, മൂല, പഴങ്ങൾ മാത്രം ഭക്ഷ്യമായി സ്വീകരിക്കുന്ന ശോണമലയുടെ സേവകരെ ഞാൻ കണ്ടു.
ആദ്യേന ബ്രഹ്മണാ പൂര്വമര്ചിതം ദിവ്യചക്ഷുഷാ ।। 1.3.1.8.
ആ ലിംഗത്തെ ആദ്യം ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ ബ്രഹ്മാവു ആരാധിച്ചിരുന്നു.
ഇതി വേദാ സ്തുവംതി ത്വാമരുണാദ്രീശ സംതതമ്
അരുണാദ്രിയുടെ നാഥനേ, വേദങ്ങൾ നിന്നെ എപ്പോഴും സ്തുതിക്കുന്നു.
സര്വവേദസ്വരൂപായ നിത്യായാമൃതമൂര്ത്തയേ
സകലവേദങ്ങളുടെ സ്വരൂപനായവനേ, ശാശ്വതനേ, അമൃതരൂപനായവനേ, നിന്നെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.
ഭക്തവാത്സല്യപൂര്ണായ പുണ്യായ പുരഭേദിനേ
ഭക്തന്മാരോടു പരമസ്നേഹമുള്ളവനേ, പുണ്യനേ, പുരങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചവനേ, നിന്നെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.
ഭുവി ലബ്ധവതാ ഭൂയോ നാന്യത്കാര്യം തപഃ ക്വചിത്
ഭൂമിയിൽ നിന്നെ പ്രാപിച്ചശേഷം, വേറെ എവിടെയും മറ്റേതെങ്കിലും തപസ്സിന് ആവശ്യമില്ല.
പ്രാര്ഥയതേ സ്വയം വാസാന്ദേവാശ്ചാത്ര ത്വദാശ്രയേ
നിന്റെ അഭയം തേടി ദേവന്മാരും ഇവിടെ പാർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അന്യത്കൃതം തപഃ സര്വം ത്വദ്ദര്ശനഫലം മമ
ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ തപസ്സുകളും നിന്റെ ദർശനത്തിൽ തന്നെ ഫലപ്രാപ്തി ആകുന്നു.