മോഹാത്സമുപയച്ഛേത കുലഹീനാം ന കന്യകാമ്
ഭ്രാന്തിൽ പെട്ട് വംശരഹിതമായ കുടുംബത്തിൽപെട്ട പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം കഴിക്കരുത്.
ലക്ഷണാനി പരീക്ഷ്യാദൌ തതഃ കന്യാം സമുദ്വഹേത്
ആദ്യമേ ലക്ഷണങ്ങൾ പരിശോധിച്ച്, പിന്നീട് പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം കഴിക്കണം.
ബ്രഹ്മചാരി സമാചാര ഇതി തേ സമുദീ രിതഃ
ബ്രഹ്മചാരിയുടെ ആചാരങ്ങൾ ഇങ്ങനെ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു.
സ്വനേത്രദൈര്ഘ്യനിര്മാണം പ്രശശംസ ഫലാന്വിതമ്
സ്വന്തം കണ്ണിന്റെ നീളം വർദ്ധിപ്പിച്ചതിന് ലഭിച്ച ഫലങ്ങൾ അവൻ പ്രശംസിച്ചു.
ദിവ്യപ്രാസാദമാലാനാം പതാകാശ്ചലപല്ലവാഃ
ദിവ്യമായ കൊട്ടാരങ്ങളെ അലങ്കരിച്ചിരുന്ന പുഷ്പമാലകളുടെ പതാകകൾ കാറ്റിൽ തുളുമ്പി വീശുകയായിരുന്നു.
ചംചത്പ്രാസാദമാണിക്യൈര്വിജൃംഭിതമരീചിഭിഃ
കൊട്ടാരങ്ങൾ മണിക്കല്ലുകളുടെ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങി, അതിൽ നിന്നു ഉജ്ജ്വലമായ കിരണങ്ങൾ പുറപ്പെട്ടു.
ദേവത്വം മായയാച്ഛാദ്യ വേഷം കാര്പടികോചിതമ്
ദൈവീകത മറച്ചു, അവർ മായാജാലം ഉപയോഗിച്ച് ഭിക്ഷാടകരുടെ വേഷം ധരിച്ചു.
കാചിച്ചയോഗിനീ ഭൂതാ കാചിജ്ജാതാ തപസ്വിനീ
ഒരുത്തി യോഗിനിയായി, മറ്റൊരുത്തി തപസ്സുകാരിയായി മാറി.
മാലാകാരവധൂഃ കാചിത്കാചിന്നാപിതസുംദരീ
ഒരുത്തി പുഷ്പമാല നിർമ്മാതാവിന്റെ ഭാര്യയായി, മറ്റൊരുത്തി ഭംഗിയുള്ള കശേരുവിന്റെ ഭാര്യയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
വൈശ്യാ ച കാചിദഭവത്ക്രയവിക്രയചംചുരാ
ഒരുത്തി വിൽപ്പനയും വാങ്ങലും നന്നായി അറിയുന്ന വ്യാപാരസ്ത്രിയായി മാറി.
ഏകാ ച നൃത്യകുശലാ ത്വന്യാ ഗാനവിശാരദാ
ഒരുത്തി നൃത്തത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായിരുന്നു, മറ്റൊരുത്തി പാട്ടിൽ അതിപ്രഭാവം കാണിച്ചു.
മൃദംഗവാദനജ്ഞാന്യാ കാചിത്താല കലാവതീ
ഒരുത്തി മൃദംഗം വായിക്കാൻ കഴിവുള്ളവളായിരുന്നു, മറ്റൊരുത്തി താളകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായിരുന്നു.
ഗംധഭാഗവിധിജ്ഞാന്യാ കാചിദക്ഷകലാലയാ 4.1.45.
ഒരുത്തി സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്നതിൽ നിപുണയായിരുന്നു, മറ്റൊരുത്തി പാശക്രീഡയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായിരുന്നു.
വംശാധിരോഹണേ ദക്ഷാ രജ്ജുമാര്ഗേണ ചേതരാ
ഒരുത്തി വള്ളി കയറിയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായിരുന്നു, മറ്റൊരുത്തി കയറിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിവുള്ളവളായിരുന്നു.
അപത്യദാഽനപത്യാനാം പരാ തത്രപുരേഽവസത്
മക്കളുള്ളവരിലും മക്കളില്ലാത്തവരിലും ഒരുത്തി ആ നഗരത്തിൽ താമസിച്ചു.
ചിത്രലേഖന നൈപുണ്യാത്കാചിജ്ജനമനോഹരാ
ഒരുത്തി ചിത്രരചനയിൽ പ്രാവീണ്യം കാണിച്ച് എല്ലാവരെയും ആകർഷിച്ചു.
ഗുടികാസിദ്ധിദാ കാചിത്കാചിദംജനസിദ്ധിദാ
ഒരുത്തി ഗുളികകളിൽ വിജയമുണ്ടാക്കാൻ കഴിവുള്ളവളായിരുന്നു, മറ്റൊരുത്തി അഞ്ജനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായിരുന്നു.
അഗ്നിസ്തംഭ ജലസ്തംഭ വാക്സ്തംഭം ചാപ്യശിക്ഷയത്
അവൾ തീയും വെള്ളവും വാക്കും നിലയ്ക്കുന്ന വിദ്യകൾ പഠിപ്പിച്ചു.
കാചിദാകര്പണീം സിദ്ധിം ദദാവുച്ചാടനം പരാ
ഒരുത്തി ദാരിദ്ര്യനാശം നൽകുന്ന ശക്തി നൽകി, മറ്റൊരുത്തി പിശാച് നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള വിദ്യ പഠിപ്പിച്ചു.
ചിംതിതാര്ഥപ്രദാ കാചിത്കാചിജ്ജ്യോതിഃ കലാവതീ
ഒരുത്തി ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങൾ സാധിപ്പിച്ചു, മറ്റൊരുത്തി ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായിരുന്നു.
പ്രത്യംഗണം പ്രതിഗൃഹം പ്രാവിശദ്യോഗിനീഗണഃ
യോഗിനികൾ ഓരോ അങ്കണത്തിലും ഓരോ വീട്ടിലും കടന്നു പോയി.
ന ച്ഛിദ്രം ലേഭിരേ ക്വാപി നൃപവിഘ്നചികീര്ഷവഃ തസ്ഥുഃ സംമംത്ര്യ തത്രൈവ ന ഗതാ മംദരം പുനഃ
രാജാവിനെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും എവിടെയും അവസരം കണ്ടെത്താനായില്ല; അവർ അവിടെയേയ്ക്ക് കൂടിച്ചേരുകയും മന്ദരപർവതത്തിലേക്ക് തിരികെ പോകാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
പ്രഭുകാര്യമനിഷ്പാദ്യ സദഃ സംഭാവനൈധിതഃ 4.1.45.
പ്രഭുവിന്റെ കാര്യങ്ങൾ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കിയതിനു ശേഷം, അവൻ സഭയിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
അന്യച്ച ചിംതിതം താഭിര്യോഗിനീഭിരിദം മുനേ
മഹർഷേ, അതുപോലെ തന്നെ, ആ യോഗിനിമാർ ഇതും ആലോചിച്ചു.
പ്രഭൂരുഷ്ടോപി സദ്ഭൃത്യേ ജീവികാമാത്രഹാരകഃ
പ്രഭു കോപിതനാണെങ്കിലും, സത്യസന്ധനായ ദാസനിൽ നിന്ന് അവൻ ജീവിക്കാൻ വേണ്ടതത്ര മാത്രം മാത്രമേ എടുക്കൂ.
നാദ്യാപി കാശീം സംത്യജ്യ തദാരഭ്യ മഹാമുനേ
മഹാമുനീ, അന്ന് മുതൽ ഇന്നുവരെ അവൻ കാശി വിട്ടുപോയിട്ടില്ല.
പ്രാപ്യാപി ശ്രീമതീം കാശീം യസ്തിതിക്ഷതി ദുര്മതിഃ
ശോഭയുള്ള കാശി ലഭിച്ചിട്ടും, അവിടെ നിന്ന് പോകാൻ സഹിക്കുന്നവൻ എത്ര വലിയ മൂഢനാണ്!
കഃ കാശീം പ്രാപ്യ ദുര്ബുദ്ധിരപരത്ര യിയാസതി
കാശി എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, അവിടെ നിന്ന് മറ്റിടത്തേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എത്ര വലിയ ഭ്രാന്തനാണ്!
വിമുഖോപീശ്വരോസ്മാകം കാശീസേവനപുണ്യതഃ
നമ്മുടെ പ്രഭുവിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നവൻ പോലും, കാശിയെ സേവിച്ചതിന്റെ പുണ്യത്താൽ—
ദിനൈഃ കതിപയൈരേവ സര്വജ്ഞോപി സമേഷ്യതി
—അൽപ്പദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ സർവ്വജ്ഞനാകുന്നവനും അവിടെ എത്തിച്ചേരും.