അസൌ യസ്താമ്രോ അരുണ ഉത ബഭ്രുഃ സുമംഗലഃ 1.3.1.7.
ആയാൾ തന്നെയാണ് താമ്രവർണ്ണനും അരുണനുമാണ്, ഭദ്രമായതിന്റെ പ്രതീകവും.
നമസ്താമ്രായാരുണായ ശിവായ പരമാത്മനേ
താമ്രനേ, അരുണനേ, ശിവനേ, പരമാത്മാവേ, നമസ്കാരം.
ത്വദ്രൂപമഖിലം ദേവ ജഗദേതച്ചരാചരമ്
ദേവനേ, ഈ സകലവും, ചലനവും അചലനവും ഉൾപ്പെടെ, നിന്റെ രൂപമാണ്.
വര്ഷതാം ച പയോദാനാം നിര്ഝരാണാം ച ഭൂയസാമ്
മേഘങ്ങളിൽ നിന്നും അനേകം ജലധാരകളിൽ നിന്നും ധാരാളം മഴ പെയ്യട്ടെ.
അഗ്നേരാപഃ സമുദ്ഭൂതാസ്ത്വത്തോ ഹി പരമാത്മനഃ
അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന വെള്ളം, പരമാത്മാവായ നിനക്കാണ്.
ശീതോ ഭവ മഹാദേവ ശോണാചല കൃപാനിധേ
മഹാദേവനേ, ദയാനിധിയായ ചുവന്ന പർവ്വതാധിപനേ, ശീതളനാകൂ.
ഇതി സ്തുതഃ സുരൈഃ സര്വേരാനതൈര്ഭക്തവത്സലഃ
ഇങ്ങനെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭക്തിപൂർവ്വം വന്ദിച്ച് സ്തുതി ചെയ്തപ്പോൾ,
പ്രാവര്ത്തത പുനര്നദ്യോ നിര്ഝരാശ്ച ബഹൂദകാഃ
വീണ്ടും നദികളും ജലധാരകളും ധാരാളം വെള്ളം ഒഴുകാൻ തുടങ്ങി.
തഥാപി തരുണാര്കോദ്യത്കാലാഗ്നിശതകോടിഭിഃ
എന്നിരുന്നാലും, ഉദയിക്കുന്ന യുവസൂര്യന്റെ അനേകം തീക്കനലുകൾ കൊണ്ട്,
വിസൃജ്യ വിശ്വസലിലം നദീശ്ച രസവിക്ഷരൈഃ
ലോകത്തിലെ വെള്ളവും നദികളും അവരുടെ ജലധാരകളോടെ ഒഴുകി.
തീര്ഥാനി താനി താന്യാസന്പരിതഃ പ്രാര്ഥനാവശാത് ।। 1.3.1.7.
ആ പ്രാർത്ഥനയുടെ ശക്തിയാൽ ആ തിര്ഥങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും ഉദിച്ചു.
തീര്ഥാനാമുദ്ഭവം സര്വ ശ്രോതും സമുപചക്രമേ
തിര്ഥങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം മുഴുവൻ പറയാൻ അദ്ദേഹം തുടങ്ങി.
ഭഗവന്ബ്രൂഹി സകലം തീര്ഥാനാമുദ്ഭവം മമ
ഭഗവാനേ, തിര്ഥങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം എല്ലാം എനിക്ക് പറയൂ.
ഇതി തസ്യാ വചഃ ശൃണ്വന്ഗിരീശാത്സംശ്രുതം പുരാ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ഗിരീശൻ പഴയകാല സംഭവങ്ങൾ ഓർമ്മിച്ചു.
തത്ര സ്നാത്വാ പുരാ ശക്രോ ബ്രഹ്മഹത്യാം വ്യപോഹയത്
അവിടെ കുളിച്ചുകൊണ്ട്, പുരാതനകാലത്ത് ഇന്ദ്രൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം അകറ്റി.
ബ്രഹ്മതീര്ഥം പുനര്ദിവ്യം വഹ്നിഃകോണേ സമുത്ഥിതമ്
ദിവ്യമായ ബ്രഹ്മതീർത്ഥം വീണ്ടും അഗ്നിക്കോണിൽ ഉദിച്ചുവന്നു.
യാമ്യം നാമ മഹാതീര്ഥം യമഭാഗേ വിജൃംഭതേ
ദക്ഷിണദിക്കിൽ, യമന്റെ ഭാഗത്ത് മഹത്തായ യാമ്യതീർത്ഥം വ്യാപിക്കുന്നു.
നൈര്ഋതം തു മഹാതീര്ഥം നൈര്ഋത്യാം ദിശി ശോഭതേ
നൈരൃത്യദിശയിൽ മഹത്തായ നൈരൃതതീർത്ഥം പ്രകാശിക്കുന്നു.
പശ്ചിമേ വാരുണം തീര്ഥം ദിഗ്ഭാഗേ ച പ്രകാശതേ
പശ്ചിമദിക്കിൽ, വാരുണതീർത്ഥം തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു.
വായവേ വായവീയം ച തീര്ഥമത്ര പ്രകാശതേ
വായുവിന്റെ ദിശയിൽ, വായവീയതീർത്ഥം ഇവിടെ തെളിയുന്നു.
ഉത്തരേ ചാത്ര ദിഗ്ഭാഗേ സോമതീര്ഥമിതി സ്മൃതമ് 1.3.1.7.
ഉത്തരദിക്കിൽ, ഇത് സോമതീർത്ഥം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്.
ഐശാനേ ചാത്ര ദിഗ്ഭാഗേ വിഷ്ണുതീര്ഥമിതി സ്മൃതമ്
ഈശാനദിശയിൽ, വിഷ്ണുതീർത്ഥം എന്ന പേരിലാണ് ഇത് ഓർത്തിരുന്നത്.
മാര്കണ്ഡേയഃ പുരാ ദേവി പ്രാര്ഥയാമാസ ശംകരമ്
ഒരു കാലത്ത്, ദേവിയെ, മാർകണ്ടേയൻ ശങ്കരനോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു.
ബഹൂനാമിഹ തീര്ഥാനാമേകത്ര സ്യാത്സമാഗമഃ
ഇവിടെ അനേകം തീർത്ഥങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് ചേരണമെന്നു ആശംസിച്ചു.
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവദേവ ഉമാപതിഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ദേവദേവനും ഉമാപതിയും,
സന്നിധിം മമ സംപ്രാപ്തഃ സേവതേ ഗൂഢരൂപതഃ
എന്റെ സന്നിധിയിൽ, മറഞ്ഞരൂപത്തിൽ സേവനം ചെയ്യാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
നാന്യദന്വേഷണീയം തേ തീര്ഥമത്ര മഹാമുനേ
മഹാമുനിയേ, ഇവിടെ നിന്നു വേറൊരു തീർത്ഥം അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല.
തസ്മാദ്ഭക്തിയുതൈര്നിത്യം സര്വതീര്ഥസമാഗമഃ
അതിനാൽ, ഭക്തിയുള്ളവർക്ക് എല്ലാത്തീർത്ഥങ്ങളും എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവിടെ ഒന്നിക്കുന്നു.
ഇതി ദേവി പുരാ ദേവോ മാര്കഡേയായ ശംകരഃ
ഇങ്ങനെ, ദേവിയെ, പുരാതനകാലത്ത് ശങ്കരൻ മാർകണ്ടേയനോട് പറഞ്ഞു.
സദോപഹാരവേലായാം ദൃശ്യാനി കില മാനവൈഃ
സദാ അർപ്പണസമയത്ത്, ഇവ മനുഷ്യർക്കു കാണാവുന്നതാണ്.