നഭോ നികഷ പാഷാണോ മേരുകാംചന രേഖിതഃ
ആകാശം, മേരുപർവതത്തിന്റെ പൊൻരേഖകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഒരു കല്ലുപോലെ.
സുനീലഗഗനം യദ്വദ്ഭൂഷിതം തു കലാവതാ
സുനീലമായ ആകാശം, ചന്ദ്രനാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ.
ദംഡവത്പ്രണിപത്യാഥ പരിതഃ പരിലുഠ്യ ച
ശിരസു തൊട്ട് നമസ്കരിച്ച്, അവൻ ചുറ്റും ഉരുണ്ടു.
നാരദേന സനംദേന സനകേന സുസംസ്തുതഃ 4.1.20.
നാരദനും സനന്ദനും സനകനും ചേർന്ന് അവനെ വളരെ പ്രശംസിച്ചു.
സ്പര്ശനാദ്ദേവദേവസ്യ സുസംസ്കൃതമയീ ശുഭാ
ദേവദേവന്റെ സ്പർശം കൊണ്ട്, അതിമനോഹരമായും പുണ്യമായും രൂപം മാറി.
ന തൃപ്തിമധിഗച്ഛാമി ശൃണ്വന്വാരാണസീകഥാമ്
വാരാണസിയുടെ കഥകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് ഒരിക്കലും തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നില്ല.
അനുഗ്രഹോ യദി മയി യോഗ്യോസ്മി ശ്രവണേ യദി
നിന്റെ അനുഗ്രഹം എനിക്ക് ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ കേൾക്കാൻ യോഗ്യനാണെങ്കിൽ,
കോസൌ ഭൈരവനാമാത്ര കാശിപുര്യാം വ്യവസ്ഥിതഃ
കാശി നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഭൈരവൻ എന്നാണോ ആൾ ആരാണ്?
കഥമാരാധിതശ്ചൈവ സിദ്ധിദഃ സാധകസ്യ വൈ
അവനെ എങ്ങനെ ആരാധിക്കാം? അവൻ സിദ്ധി എങ്ങനെ നൽകുന്നു?
തഥാ ന കസ്യചിന്മന്യേ തതോ വക്ഷ്യാമ്യശേഷതഃ
ഞാൻ മറ്റാരെയും അങ്ങനെ കരുതുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ എല്ലാം വിശദമായി പറയും.
പ്രാദുര്ഭാവം ഭൈരവസ്യ മഹാപാതകനാശനമ്
ഭൈരവന്റെ അവതാരം വലിയ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്.
പാണിഭ്യാം പരിതഃ പ്രപീഡ്യ സുദൃഢം നിശ്ചോത്യ നിശ്ചോത്യ ച ബ്രഹ്മാംഡം സകലം പചേലിമരസാലോച്ചൈഃ ഫലാഭം മുഹുഃ
കൈകളാൽ ചുറ്റും ഉറപ്പായി അമർത്തി, വീണ്ടും വീണ്ടും പിഴിഞ്ഞ്, പച്ചേലിമ പഴങ്ങളുടെ രസം പോലെ മുഴുവൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡവും പലതവണ പഴംപോലെ പിഴിയുക.
കുംഭയോനേ ന വേത്ത്യേവ മഹിമാനം മഹേശിതുഃ
കുംഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ മഹേശ്വരന്റെ മഹത്വം യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നില്ല.
ന ചിത്രമത്ര ഭൂദേവ ഭവമായാ ദുരത്യയാ
ഭൂമിയിലെ ദേവാ, ഇതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല; ഭവത്തിന്റെ മായയെ അതിജീവിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
വേദയേദ്യദിചാത്മാനം സ ഏവ പരമേശ്വരഃ 4.1.31.
ആൾ തന്റെ സ്വയം അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവനാണ് പരമേശ്വരൻ.
സ സര്വഗോപി നേക്ഷ്യേത സ്വാത്മാരാമോ മഹേശ്വരഃ
അവൻ എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവനാണെങ്കിലും കാണപ്പെടുന്നില്ല; മഹേശ്വരൻ തന്റെ സ്വയം ആസ്വദിക്കുന്നു.
പുരാ പിതാമഹം വിപ്ര മേരുശൃംഗേ മഹര്ഷയഃ
പണ്ടുകാലത്ത്, പിതാമഹനും മഹർഷികളും മെരു പർവതത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ,
സമാ യയാ മഹേശസ്യ മോഹിതോ ലോകസംഭവഃ
ആർ കൊണ്ടാണോ ലോകങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം മഹേശനോടൊപ്പം മായയിൽ ആകപ്പെട്ടത്.
ജഗദ്യോനിരഹം ധാതാ സ്വയംഭൂരേക ഈശ്വരഃ
ഞാനാണ് ലോകത്തിന്റെ ഉറവിടം, രക്ഷകൻ, സ്വയംഭൂ, ഏകേശ്വരൻ.
പ്രവര്തകോ ഹി ജഗതാമഹമേകോ നിവര്തകഃ
ലോകങ്ങളെ ആരംഭിപ്പിക്കുന്നവനും അവസാനിപ്പിക്കുന്നവനും ഞാൻ ഒരുത്തനാണ്.
തസ്യൈവം ബ്രുവതോ ധാതുഃ ക്രതുര്നാരായണാംശജഃ
ഇങ്ങനെ ധാതാവ് പറഞ്ഞപ്പോൾ, നാരായണന്റെ അംശത്തിൽ നിന്നുള്ള യജ്ഞം,
അവിജ്ഞായ പരം തത്ത്വം കിമേതത്പ്രതിപാദ്യതേ
പരമതത്ത്വം അറിയാതെ, ഇതെന്താണ് വിശദീകരിക്കുന്നത്?
അഹം കര്താ ഹി ലോകാനാം യജ്ഞോ നാരായണഃ പരഃ
ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവ് ഞാനാണ്; പരമമായ യജ്ഞം നാരായണനാണ്.
അഹമേവ പരം ജ്യോതിരഹമേവ പരാ ഗതിഃ
പരമജ്യോതി ഞാനാണ്; പരമഗതി ഞാനാണ്.
ഏവം വിപ്ര കൃതൌ മോഹാത്പരസ്പരജയൈഷിണൌ 4.1.31.
ഇങ്ങനെ, ബ്രാഹ്മണാ, കൃതയുഗത്തിൽ ഭ്രമം മൂലം ഇരുവരും പരസ്പരം ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
യൂയമേവ ന സംദേഹഃ കിം തത്ത്വം പ്രതിതിഷ്ഠത
നിങ്ങൾക്ക് തന്നെ സംശയം ഇല്ല; എന്നാൽ സത്യം ഉറപ്പിച്ചു നില്ക്കുന്നില്ല.
ശ്രുതയ ഊചുഃ യദി മാന്യാ വയം ദേവൌ സൃഷ്ടിസ്ഥിതികരൌ വിഭൂ
വേദങ്ങൾ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരേ, ഞങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും നിലനിർത്തലിനും കാരണക്കാരാണെന്ന് നിങ്ങൾ ആദരിക്കണം എങ്കിൽ—
ശ്രുത്യുക്തമിദമാകര്ണ്യ പ്രോചതുസ്തൌ ശ്രുതീഃ പ്രതി
വേദങ്ങളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു, അവരെ ഇരുവരും ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചു:
ഋഗുവാച യദംതഃസ്ഥാനി ഭൂതാനി യതഃ സര്വം പ്രവര്തതേ
ഋഗ് പറഞ്ഞു: എല്ലാ ജീവികളും അവനിൽ വസിക്കുന്നു; എല്ലാം അവനിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്—
യേന പ്രമാണം ഹി വയം സ ഏകഃ സര്വദൃക്ഛിവഃ
ഞങ്ങളെ അളക്കുന്നത് അവനാണ്; അവൻ ഒരുവൻ മാത്രം, എല്ലാം കാണുന്ന ശിവൻ.