താവത്തതാപ സ തപസ്ത്വഗസ്ഥിപരിശേഷിതമ് 4.1.13.
അവന് അത്രയും കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു, ശരീരത്തില് ചർമ്മവും അസ്ഥിയും മാത്രം ശേഷിച്ചു.
ക്രൂരദൃഗ്വീക്ഷതേ യാവത്പുനഃപുനരിദം വദന് 4.1.13.
ക്രൂരമായ കാഴ്ചയോടെ അവന് ഈ വാക്കുകള് വീണ്ടും വീണ്ടും ഉരിയാടുന്നു.
ദേവേന ദത്താ യേ തുഭ്യം വരാഃ സംതു തഥൈവ തേ 4.1.13.
ദേവന് നിന്നൊന്ന് നല്കിയ വരങ്ങള് അതുപോലെ തന്നെ നിലനില്ക്കും.
പുര്യാം യക്ഷേശ്വരാണാം തേ സ്വരൂപമിതി വര്ണിതമ്
നഗരത്തില് യക്ഷേശ്വരന്മാരുടെ യഥാര്ത്ഥ രൂപം ഇതാണെന്ന് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
രമ്യം മധുവനം പ്രാപ യമുനായാസ്തടേ മഹത
യമുനയുടെ വലിയ തീരത്ത് മനോഹരമായ മധുവനം അവന് എത്തി.
ആദ്യം ഭഗവതഃ സ്ഥാനം തത്പുണ്യം ഹരിമേധസഃ
അത് ഭാഗവാനായ ഹരിയുടെ ആദിമവും പുണ്യവുമായ വാസസ്ഥലമാണ്.
ജപന്സ വാസുദേവാഖ്യം പരംബ്രഹ്മ നിരാമയമ്
അവന് വാസുദേവന് എന്ന പരമമായ, കുഴപ്പമില്ലാത്ത ബ്രഹ്മത്തിന്റെ നാമം ജപിച്ചു.
ഹരിര്ഹരിത്സു സര്വാസു ഹരിര്ഹരിമരീചിഷു
ഹരി ദേവന്മാരിലും, എല്ലാ ജീവികളിലും, ഹരിയുടെ കിരണങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
ജലേ ശാലൂരകൂര്മാദി രൂപേണ ഭഗവാന്ഹരിഃ
ജലത്തില് ഭാഗവാനായ ഹരി ശാലൂരമത്സ്യവും ആമയും മറ്റും ആയി രൂപംകൊള്ളുന്നു.
അനംതരൂപഃ പാതാലേ ഗഗനേഽനംതസംജ്ഞകഃ
അവന് പാതാളത്തില് അനന്തമായ രൂപങ്ങളാണ്; ആകാശത്ത് അവനെ അനന്തന് എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ദേവേഷു യോ വസേന്നിത്യം ദേവാനാം വസതിര്ഹി യഃ
ദേവന്മാരുടെ ഇടയില് എപ്പോഴും വസിക്കുന്നവന് ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലവുമാണ്.
വിഷ്ലൃവ്യാപ്താവയംധാതുര്യത്രസാര്ഥകതാം ഗതഃ
അവന് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ച് നിറയുന്ന അടിസ്ഥാനമാണ്, അര്ത്ഥം പൂര്ത്തിയാകുന്നിടത്താണ്.
സര്വേഷാം ച ഹൃഷീകാണാമീശനാത്പരമേശ്വരഃ
അവന് എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങള്ക്കും അധിപതിയായ പരമേശ്വരനാണ്.
ന ച്യവംതേപി യദ്ഭക്താ മഹതി പ്രലയേ സതി 4.1.20.
വലിയ പ്രളയത്തിലും അവന്റെ ഭക്തന്മാര് ഒരിക്കലും വീഴുന്നില്ല.
ഇദം ചരാചരം വിശ്വം യോ ബഭാര സ്വലീലയാ
സ്വന്തം ലീലയില് ഈ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലവുമായ ലോകം മുഴുവന് ഭരിച്ചവനാണ് അവന്.
തസ്യേക്ഷണേ സമീക്ഷേതേ നാന്യദ്വിപ്ണുപദാദൃതേ
അവന്റെ കാഴ്ചയില് എല്ലാം കാണപ്പെടുന്നു; കമലപാദനേതരമായി ഒന്നുമില്ല.
നാന്യ ശബ്ദഗ്രഹൌ തസ്യ ജാതൌ ശബ്ദഗ്രഹാവപി
അവനിൽ ശബ്ദം കേൾക്കാനുള്ള മറ്റേതൊരു ബോധവും ഇല്ല; ശബ്ദം തിരിച്ചറിയാനുള്ള ബോധം പോലും അവനിൽ ജനിക്കുന്നില്ല.
ഗോവിംദചരണാര്ഥാര്ചാം തത്പ്രിയംകര്മവൈ വിനാ
ഗോവിന്ദന്റെ പാദങ്ങൾ ആരാധിക്കാതെ, അവനു പ്രിയമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാതെ,
നിര്ദ്വംദ്വചരണദ്വംദ്വം തന്മനോ മനുതേ ഹരേഃ
ഹരിയുടെ ഇരുപാദങ്ങൾ മനസ്സ് ധ്യാനിക്കുന്നു; എല്ലാ ദ്വന്ദങ്ങൾക്കും അതിജീവിച്ച്.
ചരണൌ വിഷ്ണുശരണൌ ഹിത്വാ നാരായണാംഗണമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ പാദശരണ്യം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, നാരായണന്റെ അങ്കണവും വിട്ടുപോകുന്നു.
വാണീപ്രമാണീ ക്രിയതേ ഗോവിംദഗുണവര്ണനേ
ഗോവിന്ദന്റെ ഗുണങ്ങൾ വിവരിക്കുമ്പോൾ വാക്ക് തന്നെയാണ് പ്രമാണമാക്കുന്നത്.
നിതാംതകമലാകാംത നാമധേയസുധാരസമ്
കമലനയനന്റെ പ്രിയമായ നാമം, അതിന്റെ അമൃതസാരമാണ് ഏറ്റവും ആഴമുള്ളത്.
ശ്രീമുകുംദ പദദ്വംദ്വ പദ്മാമോദപ്രമോദിതമ്
ശ്രീമുകുന്ദന്റെ ഇരുപാദങ്ങൾ, കമലത്തിന്റെ സുഗന്ധത്തിൽ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
ത്വഗിംദ്രിയം മധുരിപോഃ പരിസ്പൃശ്യ പദദ്വയമ് 4.1.20.
മുരവിരുദ്ധന്റെ ഇരുപാദങ്ങൾ സ്പർശിക്കാൻ ത്വക്ഇന്ദ്രിയം സമീപിച്ച് അവയെ അനുഭവിക്കുന്നു.
ശബ്ദാദിവിഷയാധാരം സാരം ദാമോദരം പരമ്
ശബ്ദം തുടങ്ങിയ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനവും, അതിന്റെ സാരവും, പരമമായ ദാമോദരനാണ്.
ലുപ്താനി സര്വതേജാംസി തത്തപസ്തപനോദയേ
അവന്റെ തപസ്സിന്റെ ചൂട് ഉയരുമ്പോൾ എല്ലാ പ്രകാശങ്ങളും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ഇംദ്ര ചംദ്രാഗ്നി വരുണ സമീരണ ധനാധിപാഃ
ഇന്ദ്രൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി, വരുണൻ, വായു, ധനത്തിന്റെ അധിപൻ,
വൈമാനികാസ്തഥാഽന്യേപി വസുമുഖ്യാ ദിവൌകസഃ
വിമാനങ്ങളിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്ന ദേവതകളും, മറ്റു പ്രധാന വസുക്കളും ദിവൗകസുകളും,
യത്ര യത്ര ധ്രുവഃ പാദം മിനോതി പൃഥിവീതലേ
ധ്രുവൻ ഭൂമിയിൽ എവിടെയെങ്കിലും തന്റെ പാദം വെച്ചാൽ,
അഹോ തദംഗസംഗീനി ത്യക്ത്വാ ജാഡ്യം ജലാന്യപി
അഹോ, അവന്റെ അംഗങ്ങളുമായി ചേർന്നവർ, ജഡത്വം ഉപേക്ഷിച്ച്, ജലവും പോലും,