സാംപ്രതം നേക്ഷ്യതേ സോപി ഭൃംഗാരുര്മണിമംഡിതഃ
ഇപ്പോൾ ആ മണിമണിഞ്ഞ ഭൃംഗവും കാണാനില്ല.
ക്വ ദാക്ഷിണാത്യം തത്കാംസ്യം ഗൌഡീ താമ്രഘടീ ക്വ സാ
എവിടെയാണ് ആ ദക്ഷിണാത്യ കംസം, എവിടെയാണ് ഗൗഡ ദേശത്തിലെ താമ്രഘടം, അവളെ എവിടെയാണ്?
ക്വ സാ പര്വതദേശീയാ ചംദ്രകാംതശിലോദ്ഭവാ
പർവതപ്രദേശത്ത് ജനിച്ച, ചന്ദ്രകാന്തശിലയിൽ നിന്നുള്ള അവളെ എവിടെയാണ്?
കിം ബഹൂക്തേന കുലജേ തുഭ്യം കുപ്യാമ്യഹം വൃഥാ
കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല, ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ചവളേ, നിന്നോട് ഞാൻ വെറുതെ കോപിക്കുന്നു.
അനപത്യോസ്മി തേനാഹം ദുഷ്ടേന കുലദൂഷിണാ
ആ ദുഷ്ടനും കുടുംബത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും കാരണം ഞാൻ സന്താനരഹിതനായി.
അപുത്രത്വം വരം നൃണാം കുപുത്രാത്കുലപാംസനാത് 4.1.13.
കുടുംബത്തെ അപമാനിപ്പിക്കുന്ന ദുഷ്ടപുത്രനേക്കാൾ, പുത്രനില്ലായ്മ പുരുഷന്മാർക്കു നല്ലതാണ്.
സ്നാത്വാ നിത്യവിധിം കൃത്വാ തസ്മിന്നേവാഹ്നികസ്യചിത്
സ്നാനം ചെയ്ത് നിത്യകർമങ്ങൾ ചെയ്ത ശേഷം, അതേ ദിവസം,
ശ്രുത്വാ തഥാ സ വൃത്താംതം പ്രാക്തനം സ്വം വിനിംദ്യ ച
അവൻ ആ കഥ കേട്ട്, തന്റെ പഴയ പ്രവൃത്തികളെ കുറ്റപ്പെടുത്തി,
ചിംതാമവാപ മഹതീം ക്വ യാമി കരവാണി കിമ്
എവിടേക്ക് പോകണം, എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന ചിന്തയിൽ അവൻ ആഴമായി മുങ്ങി.
ദേശാംതരേ ഹ്യസ്തി ധനഃ സദ്വിദ്യഃ സുഖമേധതേ
മറ്റൊരു ദേശത്ത് ധനം ഉണ്ട്, സത്യമായ ജ്ഞാനം ഉണ്ട്, അവിടെ സന്തോഷം ലഭിക്കും.
യായജൂകേ കുലേ ജന്മ ക്വക്വ മേ വ്യസനം തഥാ
യജ്ഞം ചെയ്യുന്ന കുടുംബത്തിൽ ജനനം എവിടെയാണ്, എന്റെ ദുർഭാഗ്യം എവിടെയാണ്?
ഭിക്ഷിതും നാധിഗച്ഛാമി ന മേ പരിചിതഃ ക്വചിത്
ഭിക്ഷ ചോദിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയുന്നില്ല; എവിടെയും എനിക്ക് പരിചിതരില്ല.
സദാഭ്യുദിതേ ഭാനൌ പ്രസൂര്മേ മൃഷ്ടഭോജനമ്
എപ്പോഴും സൂര്യൻ ഉദിച്ചാൽ, അമ്മ എനിക്ക് നല്ലപോലെ പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം കൊടുക്കുമായിരുന്നു.
ഇതി ചിംതയതസ്തസ്യ ഭാനുരസ്താചലം ഗതഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യൻ പർവതത്തിന് പിന്നിൽ അസ്തമിച്ചു.
മഹോപഹാരാനാദായ നഗരാദ്ബഹിരഭ്യഗാത്
വലിയ അർപ്പണങ്ങൾ എടുത്ത്, അവൻ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോയി.
പക്വാന്നഗംധമാഘ്രായ ക്ഷുധിതഃ സ തമന്വഗാത് 4.1.13.
പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണത്തിന്റെ സുഗന്ധം വാസനയേറ്റു, വിശപ്പോടെ അവൻ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
പലായമാനോ നിഹതഃ ക്ഷണാത്പംചത്വമാഗതഃ
ഒടിച്ചോടുമ്പോൾ അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ഒരു നിമിഷത്തിൽ മരണത്തെത്തിച്ചു.
കുലാചാരപ്രതീപോയം പിത്രോര്വാക്യപരാങ്മുഖഃ 4.1.13.
കുടുംബാചാരങ്ങൾക്കു വിരുദ്ധനാണ്, മാതാപിതാക്കളുടെ വാക്കുകൾ അവഗണിക്കുന്നു.
കലിംഗരാജോഭവിതാഽധുനാവിധുതകല്മഷഃ 4.1.13.
ഇപ്പോള് കലിംഗരാജാവ് എല്ലാ മലിനതകളിലും നിന്ന് മോചിതനാകും.
സ്വാര്ഥദീപദശോദ്യോത ലിംഗമൌലി തമോഹരഃ 4.1.13.
സ്വാര്ത്ഥത്തിന്റെ പ്രകാശത്തില് തിളങ്ങുന്ന ലിംഗത്തിന്റെ മുടിയണിയുന്ന രത്നം ഇരുണ്ടതെല്ലാം അകറ്റുന്നു.
താവത്തതാപ സ തപസ്ത്വഗസ്ഥിപരിശേഷിതമ് 4.1.13.
അവന് അത്രയും കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു, ശരീരത്തില് ചർമ്മവും അസ്ഥിയും മാത്രം ശേഷിച്ചു.
ക്രൂരദൃഗ്വീക്ഷതേ യാവത്പുനഃപുനരിദം വദന് 4.1.13.
ക്രൂരമായ കാഴ്ചയോടെ അവന് ഈ വാക്കുകള് വീണ്ടും വീണ്ടും ഉരിയാടുന്നു.
ദേവേന ദത്താ യേ തുഭ്യം വരാഃ സംതു തഥൈവ തേ 4.1.13.
ദേവന് നിന്നൊന്ന് നല്കിയ വരങ്ങള് അതുപോലെ തന്നെ നിലനില്ക്കും.
പുര്യാം യക്ഷേശ്വരാണാം തേ സ്വരൂപമിതി വര്ണിതമ്
നഗരത്തില് യക്ഷേശ്വരന്മാരുടെ യഥാര്ത്ഥ രൂപം ഇതാണെന്ന് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
രമ്യം മധുവനം പ്രാപ യമുനായാസ്തടേ മഹത
യമുനയുടെ വലിയ തീരത്ത് മനോഹരമായ മധുവനം അവന് എത്തി.
ആദ്യം ഭഗവതഃ സ്ഥാനം തത്പുണ്യം ഹരിമേധസഃ
അത് ഭാഗവാനായ ഹരിയുടെ ആദിമവും പുണ്യവുമായ വാസസ്ഥലമാണ്.
ജപന്സ വാസുദേവാഖ്യം പരംബ്രഹ്മ നിരാമയമ്
അവന് വാസുദേവന് എന്ന പരമമായ, കുഴപ്പമില്ലാത്ത ബ്രഹ്മത്തിന്റെ നാമം ജപിച്ചു.
ഹരിര്ഹരിത്സു സര്വാസു ഹരിര്ഹരിമരീചിഷു
ഹരി ദേവന്മാരിലും, എല്ലാ ജീവികളിലും, ഹരിയുടെ കിരണങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
ജലേ ശാലൂരകൂര്മാദി രൂപേണ ഭഗവാന്ഹരിഃ
ജലത്തില് ഭാഗവാനായ ഹരി ശാലൂരമത്സ്യവും ആമയും മറ്റും ആയി രൂപംകൊള്ളുന്നു.
അനംതരൂപഃ പാതാലേ ഗഗനേഽനംതസംജ്ഞകഃ
അവന് പാതാളത്തില് അനന്തമായ രൂപങ്ങളാണ്; ആകാശത്ത് അവനെ അനന്തന് എന്നു വിളിക്കുന്നു.