കഥം നാജ്ഞായി തനയോ ഽവിനയാനയകോവിദഃ
അവിനയം അറിയുന്ന മകനെ എങ്ങനെ ആരും തിരിച്ചറിയാതെ പോയി?
പ്രാവൃത്യ വാസസാ മൌലിം പ്രാവിശന്നിജമംദിരമ്
വസ്ത്രം തലയിൽ മൂടി അവൻ സ്വന്ത വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ദീക്ഷിതായിനി കുത്രാസി ക്വ തേ ഗുണനിധിഃ സുതഃ
ദീക്ഷിതന്റെ ഭാര്യേ, നീ എവിടെയാണ്? നിന്റെ ഗുണനിധിയായ മകൻ എവിടെയാണ്?
അംഗോദ്വര്തന കാലേ യാ ത്വയാ മേംഽഗുലിതോ ഹൃതാ
എന്റെ ശരീരം തേച്ചു കൊടുക്കുമ്പോൾ നീ എങ്കിൽ എന്റെ വിരൽമുദ്ര എടുത്തു.
ഇതി ശ്രുത്വാഥ തദ്വാക്യം ഭീതാ സാ ദീക്ഷിതായിനീ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദീക്ഷിതന്റെ ഭാര്യ ഭയപ്പെട്ടു.
വ്യഗ്രാസ്മി ദേവപൂജാര്ഥമുപഹാരാദി കര്മണി 4.1.13.
ദേവപൂജക്കും അർപ്പണാദി കാര്യങ്ങൾക്കുമായി ഞാൻ ഇപ്പോൾ തിരക്കിലാണ്.
ഇദാനീമേവ പക്വാന്നകരണവ്യഗ്രയാ മയാ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ പാചകത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുകയാണ്.
ദീക്ഷിത ഉവാച ഹംഹോ സത്പുത്രജനനി നിത്യം സത്യപ്രഭാഷിണി
ദീക്ഷിതൻ പറഞ്ഞു: 'സദാ സത്യം പറയുന്ന നല്ല മകന്റെ അമ്മേ.'
തദാതദേതി ത്വം ബ്രൂയാ നാഥേദാനീം സ നിര്ഗതഃ
നീ 'അപ്പോൾ' എന്നും 'അല്ല' എന്നും പറയുന്നു; ഇപ്പോൾ അവൻ പുറത്തുപോയിരിക്കുന്നു.
കുതസ്ത്വച്ഛാടകഃ പത്നി മാംജിഷ്ഠോ യോ മയാഽര്പിതഃ
ഭാര്യേ, ഞാൻ തന്ന ചുവന്ന ശാളു നിനക്കു എവിടെ നിന്നാണ് കിട്ടിയത്?
സാംപ്രതം നേക്ഷ്യതേ സോപി ഭൃംഗാരുര്മണിമംഡിതഃ
ഇപ്പോൾ ആ മണിമണിഞ്ഞ ഭൃംഗവും കാണാനില്ല.
ക്വ ദാക്ഷിണാത്യം തത്കാംസ്യം ഗൌഡീ താമ്രഘടീ ക്വ സാ
എവിടെയാണ് ആ ദക്ഷിണാത്യ കംസം, എവിടെയാണ് ഗൗഡ ദേശത്തിലെ താമ്രഘടം, അവളെ എവിടെയാണ്?
ക്വ സാ പര്വതദേശീയാ ചംദ്രകാംതശിലോദ്ഭവാ
പർവതപ്രദേശത്ത് ജനിച്ച, ചന്ദ്രകാന്തശിലയിൽ നിന്നുള്ള അവളെ എവിടെയാണ്?
കിം ബഹൂക്തേന കുലജേ തുഭ്യം കുപ്യാമ്യഹം വൃഥാ
കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല, ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ചവളേ, നിന്നോട് ഞാൻ വെറുതെ കോപിക്കുന്നു.
അനപത്യോസ്മി തേനാഹം ദുഷ്ടേന കുലദൂഷിണാ
ആ ദുഷ്ടനും കുടുംബത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും കാരണം ഞാൻ സന്താനരഹിതനായി.
അപുത്രത്വം വരം നൃണാം കുപുത്രാത്കുലപാംസനാത് 4.1.13.
കുടുംബത്തെ അപമാനിപ്പിക്കുന്ന ദുഷ്ടപുത്രനേക്കാൾ, പുത്രനില്ലായ്മ പുരുഷന്മാർക്കു നല്ലതാണ്.
സ്നാത്വാ നിത്യവിധിം കൃത്വാ തസ്മിന്നേവാഹ്നികസ്യചിത്
സ്നാനം ചെയ്ത് നിത്യകർമങ്ങൾ ചെയ്ത ശേഷം, അതേ ദിവസം,
ശ്രുത്വാ തഥാ സ വൃത്താംതം പ്രാക്തനം സ്വം വിനിംദ്യ ച
അവൻ ആ കഥ കേട്ട്, തന്റെ പഴയ പ്രവൃത്തികളെ കുറ്റപ്പെടുത്തി,
ചിംതാമവാപ മഹതീം ക്വ യാമി കരവാണി കിമ്
എവിടേക്ക് പോകണം, എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന ചിന്തയിൽ അവൻ ആഴമായി മുങ്ങി.
ദേശാംതരേ ഹ്യസ്തി ധനഃ സദ്വിദ്യഃ സുഖമേധതേ
മറ്റൊരു ദേശത്ത് ധനം ഉണ്ട്, സത്യമായ ജ്ഞാനം ഉണ്ട്, അവിടെ സന്തോഷം ലഭിക്കും.
യായജൂകേ കുലേ ജന്മ ക്വക്വ മേ വ്യസനം തഥാ
യജ്ഞം ചെയ്യുന്ന കുടുംബത്തിൽ ജനനം എവിടെയാണ്, എന്റെ ദുർഭാഗ്യം എവിടെയാണ്?
ഭിക്ഷിതും നാധിഗച്ഛാമി ന മേ പരിചിതഃ ക്വചിത്
ഭിക്ഷ ചോദിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയുന്നില്ല; എവിടെയും എനിക്ക് പരിചിതരില്ല.
സദാഭ്യുദിതേ ഭാനൌ പ്രസൂര്മേ മൃഷ്ടഭോജനമ്
എപ്പോഴും സൂര്യൻ ഉദിച്ചാൽ, അമ്മ എനിക്ക് നല്ലപോലെ പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം കൊടുക്കുമായിരുന്നു.
ഇതി ചിംതയതസ്തസ്യ ഭാനുരസ്താചലം ഗതഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യൻ പർവതത്തിന് പിന്നിൽ അസ്തമിച്ചു.
മഹോപഹാരാനാദായ നഗരാദ്ബഹിരഭ്യഗാത്
വലിയ അർപ്പണങ്ങൾ എടുത്ത്, അവൻ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോയി.
പക്വാന്നഗംധമാഘ്രായ ക്ഷുധിതഃ സ തമന്വഗാത് 4.1.13.
പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണത്തിന്റെ സുഗന്ധം വാസനയേറ്റു, വിശപ്പോടെ അവൻ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
പലായമാനോ നിഹതഃ ക്ഷണാത്പംചത്വമാഗതഃ
ഒടിച്ചോടുമ്പോൾ അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ഒരു നിമിഷത്തിൽ മരണത്തെത്തിച്ചു.
കുലാചാരപ്രതീപോയം പിത്രോര്വാക്യപരാങ്മുഖഃ 4.1.13.
കുടുംബാചാരങ്ങൾക്കു വിരുദ്ധനാണ്, മാതാപിതാക്കളുടെ വാക്കുകൾ അവഗണിക്കുന്നു.
കലിംഗരാജോഭവിതാഽധുനാവിധുതകല്മഷഃ 4.1.13.
ഇപ്പോള് കലിംഗരാജാവ് എല്ലാ മലിനതകളിലും നിന്ന് മോചിതനാകും.
സ്വാര്ഥദീപദശോദ്യോത ലിംഗമൌലി തമോഹരഃ 4.1.13.
സ്വാര്ത്ഥത്തിന്റെ പ്രകാശത്തില് തിളങ്ങുന്ന ലിംഗത്തിന്റെ മുടിയണിയുന്ന രത്നം ഇരുണ്ടതെല്ലാം അകറ്റുന്നു.